سرویس سینمایی هنرآنلاین: عبدالحسن برزیده کارگردان سینما امسال با فیلم "مزار شریف" در بخس سودای سیمرغ سی و سومین جشنواره فیلم فجر حضور دارد؛ کارگردانی که میگوید اگر زمان به عقب برگردد، باز در دوره قبلی فیلمی نمیساخت.
او این دوره را برای ارائه فیلم خود مناسب میداند و معتقد است ضعفهای سینما به مرور برطرف خواهد شد. فیلم "مزار شریف" شنبه 18 بهمن در مرکز همایشهای برج میلاد برای رسانههای جمعی به نمایش درآمد. با برزیده گفتوگویی انجام دادهایم که در ادامه میخوانید.
امسال بعد از سالها با فیلم "مزار شریف" در جشنواره فیلم فجر شرکت کردید. این حضور شما براساس وضعیت و فضای کنونی سینما بوده است؟
در دوره پیشین هیچ تمایلی نداشتم که کار کنم، چرا که آن جریان فکری را باطل و غلط میدانستم. وقتی معاون رئیس جمهور به آن مشکلات بر میخورد و نزدیکترین فرد به رئیس جمهور پیشینه خوبی نداشته است، ما چه توقعی میتوانیم از آن دوره داشته باشیم. معتقدم تمام مشکلات چه در سینما و چه در جامعه برای ۸ سال دورهای بوده که سپری کردیم. بنابراین شخصا علاقهای نداشتم در آن دوره کار کنم و اگر این اتفاق برای من رخ میداد، خودم را شریک جرم میدانستم. اینکه اگر فیلم بسازم و بعد در جشنواره شرکت کنم - حالا این فیلم جایزه بگیرد و یا نگیرد - برای من یک فشار بود. در این دوره خوشبختانه حداقلها موجود است و بنابراین علاقهمند هستم در این دوره کار کنم.
پس این دوره از جشنواره فجر را با تمام تغییراتی که تاکنون داشته است، میپذیرید؟
هنوز هم اشکالاتی وجود دارد. این مشکلات به بضاعت کلی سینما برمی گردد. حتی امکاناتی که داریم البته با توجه به سیاستهای غلطی که تا کنون بوده است، الان وضعیت اقتصادی در سینما هم خوب نیست و این هنر هم دچار بحران شده است. به هر حال سینماگران و دستاندرکاران جشنواره باید یک مقدار تحمل کنند و این سختیها به اتفاقات سالهای گذشته برمیگردد. یک بخش هم مدیریتی است، مثلا ناهماهنگیهایی است که باید به مرور زمان درست میشود. مثلا خانه سینما مدیریت بخش انتخاب مردمی را بر عهده میگیرد، اما اعلام میکند فیلمهایی که تاکنون یک نمایش هم نداشتهاند، از دور این ارزیابی خارج میشوند. دوستان، خودشان آییننامه مینویسند. فیلمساز تنها به دنبال جایزه که نیست، فیلمساز دوست دارد ارزیابی مردم را نسبت به فیلم خود بداند. الان چهار فیلم از دور خارج شدهاند، که یکی از آنها فیلم بنده است که به نمایش اول در سالن سینما نرسید. کاش حداقل به ما اعلام میکردند که فیلم ما تاثیری در این رای گیریها ندارد. من دوست داشتم، نظر مردم را درباره فیلمم بدانم. تا جایی که اطلاع دارم این موضوع با جشنواره هم هماهنگ نشده است.
مهتاب کرامتی و حسین یاری در فیلم "مزار شریف"
عدهای معتقد هستند تغییرات این دوره جشنواره فیلم فجر به مرور ممکن است باعث تغییر تاریخ برگزاری جشنواره به تاریخ دیگری شود؟
در تمام زمینهها این وضعیت را داریم که البته دلیل آن تنها تغییر مدیریت نیست. گاهی دخالتهایی است که از جاهای غیررسمی میشود. شما مطمئن باشید اگر مدیران سینما بخواهند زمان جشنواره را تغییر دهند، خیلیها آدمهای مسئول را به موضوعات دیگری متهم میکنند. چون این جشنواره همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی است. در این مورد تصمیمگیری واقعا سخت است. درمورد تعداد جوایز و نحوه برگزاری جشنواره تا جایی که میشنوم، خیلی مدیران در صدد هستند کارهایی بکنند، اما به دلیل دخالتهای بیمورد از سوی عدهای اتفاق نمیافتد.
چه طور شد فیلم "مزار شریف" را ساختید؟
سال ۱۳۷۷ خبرهایی میشنیدیم. تا اینکه ۱۷ مرداد آن سال اتفاقی در مزار شریف رخ داد. طالبان، بدون مقدمه و بدون آنکه اخطاری داده باشند وارد کنسولگری ایران شدند و همه را به رگبار بستند و به شهادت رساندند. در حواشی این اتفاق خبرهای دیگری هم از گوشه و کنار میشنیدیم. تنها بازمانده این اتفاق آقای شاهسمند بودند که بعد از ۱۹روز خود را به ایران رساندند و دراینباره و در مورد این حمله در تلویزیون به صحبت پرداختند. حس کردم این موضوع قابلیت به تصویر کشیده شدن و ساخت یک فیلم را دارد. البته تحقیقات زیادی انجام دادم و در این تحقیقات بیشتر وسوسه میشدم تا فیلم را بسازم، اما به این موضوع هم فکر میکردم که داستان مردی که خود را با هزار دردسر به ایران برساند، ممکن است خیلی مردانه و خشن شود. بعد متوجه شدم همین آقای شاهسمند با یک خانواده افغانی وارد ایران شد. به همین دلیل داستان برایم جذابتر شد. این جذابیتها باید با دیدن این شخص برای من روشنتر و جذابتر میشد، اما در دورهای این آدم ناپدید شد. ظاهرادر شرایط قرنطینه بودند و اطلاعات ایشان قرار بود به بیرون منتقل نشود. خیلیها وقتی شنیدند که من درباره این موضوع میخواهم فیلم
بسازم، سعی کردند بنده را منصرف کنند، اما درصدد بودم که این فیلم را بسازم که بعد آن هشت سال دوره پیشین را گذراندیم که تحمل کردم و بالاخره در این دوره فیلم اکران شد.
به هر حال فیلم با حساسیتهای خاصی روبرو بوده که شاید آن زمان باید طی میشد؟
بعضی وقتها ما میخواهیم اتفاقی بیافتد، اما رخ نمیدهد. بعضی وقتها متوجه میشویم به صلاح بوده به خصوص در دورهای زندگی میکنیم که گروه داعش در واقع به نوعی تفکر طالبان را در پی گرفته است.
انتخاب بازیگران فیلم برچه اساسی بود؟
مجموعهای از بازیگران در ذهن من بود که به هرحال این دوستان را انتخاب کردم. نگران انتخاب بازیگران بودم، چون نمیخواستم از گروهی که برای طالبان فیلم انتخاب میکنم، همانند بعضی از فیلمهای جنگی ما و عراقیهایی باشد که قابل باور نبودند و به کل فیلم لطمه وارد میکردند. امکان انتخاب بازیگرانمان خیلی محدود بود. به دنبال بازیگر افغانی بودیم و اجازه ورود به افغانستان را نداشتیم. به هر حال ساخت این فیلمها به نفع افغانستان نبود و به سختی میشد در تهران افغانیهایی را برای بازی در نقشهای فیلم پیدا کرد.
برای اکران فیلم و بحث پروانه نمایش فیلم تاکنون صحبتی شده است؟
فکر میکنم تاکنون "مزار شریف" مهجورترین و فقیرترین فیلم به لحاظ بحث تبلیغاتی در جشنواره فیلم فجر بوده است. حوزه هنری به شکلی صاحب فیلم است و قرار بود این کار را انجام بدهند که من شخصا خیلی راضی نیستم. البته گروههای مجازی کمک میکنند تا فیلمها دیده شود و اطلاعرسانی شود. امیدوارم این فیلم در بخشهای بعدی به حق خود برسد.
وضعیت نمایش فیلم شما در این چند روز به چه صورت بوده است؟
تا الان خوب بوده است. نمایش فیلم در سالن کوروش چه از نظر صدا و چه رنگ خوب بود.
چند روز گذشته و در اولین روز نمایش فیلم، از یکی از سالنهای با دلخوری بیرون آمدید. چرا؟
متاسفانه یک ربع آخر فیلم در سالن سینما فلسطین پخش نشد. البته دو روایت را میشود برای سالن سینما فلسطین تعریف کرد؛ اول اینکه سیستم پخش این سینما کهنه و قدیمی است و روایت دوم این است که برای فیلم قبلی رنگ و نور از سوی تنظیمکننده سیستم سالن دست کاری میشود و با همان وضعیت فیلم ما را هم نمایش دادند. هر کدام از این روایتها باشد به هر حال شرایط درستی نیست. البته قرار است دبیر جشنواره این موضوع را پیگیری کنند. من واقعا معترض این اتفاق بودم.
اکران فیلمهای خاص را در سینما چه طور میبینید؟
این حداقل امکانی است که میتوان در اختیار فیلمسازی قرار داد که زحمت کشیده و کار کرده است. دلمشغولی کارگردان این است که حرف فیلماش به گوش مردم برسد و فیلم خود را ارائه بدهد. مخاطبان خود را هم دارد. فیلمهای تجربی و فیلمهای نگاه نو جذاب هستند. امیدوارم این روند ادامه پیدا کند. چارهای هم نیست، بعضی فیلمها گیشه به عنوان معمول را ندارند. این فرصت خوبی است که فیلمساز میتواند خود را عرضه کند.
و صحبت پایانی؟
معتقدم همدلی باید در سینما و کل کشور و در همه زمینهها وجود داشته باشد. در حرفه سینما در خواست میکنم کسانی که دستاندرکار تولید و پخش فیلم هستند، از مدیران تا بازیگران و صنوف نسبت به هم مهربانتر باشیم، مهربانتر به این معنی که یک کارگردان و یا شخصی مطرح میشود و جوایزی میگیرد، باید یکدیگر را حمایت کنیم تا متهم به مسائل حاشیهای نشویم. خوشحال باشیم از موفقیت یکدیگر و سعی کنیم بخشی از سینما را با رفتار حرفهای حمایت کنیم.
صبا شادور
انتهای پیام/