سرویس سینمایی هنرآنلاین: فیلم "بوفالو" که روز اول جشنواره فیلم فجر در برج میلاد نمایش داده شده بود فیلمی است که هم خودش و هم کارگردانش را سرگردان کرده است.

بوفالوی آمریکایی حیوانی است که بیشتر در طول روز به فعالیت می‌پردازد. در هنگام دفاع و مبارزه برای تعیین رده در درون گله، از شاخ‌های بلند و منحنی شکلش به عنوان یک سمبل قدرت بهره می‌برد. این‌ها را به کنار بگذاریم با شنیدن نام بوفالو روی یک شخصیت احتمالا می‌توانیم این پیش داوری‌ها را داشته باشیم: شخصیتی که نسلش در حال انقراض است، شخصیتی که به نوعی گرفتار حماقت است، شخصیتی که ویرانگرست و اگر به کارکرد بوفالو در فیلم‌های هالیوودی برسیم این حیوان نماد مظلومیت سرخپوست‌ها می‌تواند باشد. سرخپوست‌های آمریکایی از این حیوان برای تغذیه استفاده می‌کردند اما همواره به تداوم نسل آن‌ها برای بقای خودشان هم که شده می‌اندیشیدند پس در حد نیاز شکار می‌کردند، اما سفید پوستان آمریکایی به یکباره این نسل از بوفالو‌ها و منبع تغذیه سرخپوست‌ها را قتل عام می‌کردند.

در فیلم "بوفالو" شخصیت اصلی فیلم که پرویز پرستویی آن را ایفا می‌کند مشهور به بوفالوست، اما نه در فیلم توضیحی درباره این شهرت و دلیلش می‌دهد و نه ما تناسبی میان این شخصیت و حال و روزش با هیچ کدام از مطالب بالا می‌یابیم. پس قصه چیست؟

نام فیلم "بوفالو" است و کارگردانش معتقد است شخصیت اصلی فیلم "مرداب" است؛ مردابی که قصه فیلم در حواشی آن می‌گذرد. دختر و پسری با دزدی از خانه به خیال فرار از کشور راهی انزلی می‌شوند. در‌‌ همان ابتدای فیلم بر سر یک شوخی که مشخص است به یک فاجعه قرار است ختم شود پسر در مرداب غرق می‌شود. با طلاهای دزدی. اینجا سر و کله بوفالوی قصه پیدا می‌شود که غواصی می‌داند و گاهی به دل مرداب می‌زند. برای یافتن پسر و کیف همراهش به خواسته دختر دل به مرداب می‌زند. پول‌ها و طلا‌ها را می‌یابد و نزد خود نگاه می‌دارد. (بسیاری از طلا‌ها در مرداب پراکنده می‌شود. مرداب معمولا چیزی را پس نمی‌دهد. این جمله تاکیدی فیلم است) این میان دختر دایی بوفالو هم هست. زنی لال که شوهرش او را‌‌ رها کرده و دل در گرو بوفالو دارد. در گذر چند باره دختر و زن لال و بوفالو به مرداب هیچ چیز عاید هیچ کس نمی‌شود. در ‌‌نهایت بوفالو خانه را ترک می‌کند و همه را قال می‌گذارد، اما به دل مرداب می‌زند و احتمالا او هم همانجا اسیر می‌شود.

واقعیت این است که در "بوفالو"، قصه هیچ کدام از شخصیت‌ها کامل روایت نمی‌شود. داستان پیش از شروع آغاز شده و دزدی و قصه فرار کلید خورده است، اما هیچ‌شناختی از این دو رویداد دست مخاطب را نمی‌گیرد. خونسردی بیش از حد دختر در مواجهه با مرگ همراهش و گره خوردنش به زندگی بوفالو منطقی پیدا نمی‌کند. زندگی بوفالو و دختر دایی‌اش کلا در هاله‌ای از ابهام است. می‌ماند‌‌ همان "مردابی" که گفته می‌شود شخصیت اصلی فیلم است.

واقعیت این است که در میان شاهکارهای دنیا هم که بگردید فیلم‌هایی پیدا می‌کنید که مکان در آن‌ها به یک شخصیت تبدیل می‌شود. در این موارد معمولا کنش داستان از لحظه‌ آغاز تا پایان به طور پیوسته در یک صحنه ادامه می‌یابد. در "بوفالو" هم چنین است. همه چیز حول مرداب اتفاق می‌افتد، اما آنچه اتفاق نمی‌افتد این است که برای تبدیل مکان به یک شخصیت نیاز است تا بار جذب تماشاگر در آن فضای محدود و یکنواخت، احتمالا بازیگران انگشت‌شمار بر چهره‌ها، کنش متقابل شخصیت‌ها و از همه مهم‌تر گفت‌وگو‌ها گذاشته شود. گفت‌وگوهایی که به پیش‌برد داستان و افزایش اطلاعات ما از ابتدا تا انتهای فیلم کمک کند و حتی شخصیت مکان را بازگو کند.

در فیلم "بوفالو" اما مکان به حد یک لوکیشن تقلیل می‌یابد، چرا که شخصیت‌ها در عرض یکدیگر و مکان حرکت می‌کنند نه در طول آن. کنش‌ها قابل تامل نیست، داستان فاقد کشمکش نفس‌گیر است، دیالوگ‌ها هم اگر ارزش دیالوگی داشته باشد در حد گذران است. نه معمایی طرح می‌شود نه راهی به سمت حل آن رفته می‌شود و نه قصه‌ای پیش می‌رود. از سوی دیگر همه چیز هم همانطور که ابتدا آغاز شده بود به پایان نمی‌رسد که تداعی‌گر مرداب و رکود باشد. اتفاقاتی افتاده، اتفاقات مهلکی هم افتاده است، اما فیلم در جهت آن‌ها حرکت نمی‌کند؛ اصرار دارد که همراه با اتفاقات حرکتی نکند. همین باعث پس زدگی مخاطب می‌شود. در حالیکه محیط اغلب به خودی خود می‌تواند منبع درگیری باشد، و گاهی خود محیط به ضدقهرمان داستان بدل می‌شود. در "بوفالو" نه قصه را می‌فهمیم نه قصه بوفالوی قصه را و نه مردابش را. گویی همه چیز برای گفتن یک جمله ساخته شده باشد: آدم‌ها شبیه محلی که در آن زندگی می‌کنند می‌شوند! همین؟

انتهای پیام/

آزاده سهرابی