سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: وقتی حال بازار خوب است و دستش به دهانش می‌رسد، خودش را بیشتر "نشان" می‌دهد تا فاصله دست و دهانش کمتر شود، اما یک بازار کم‌رونق و کم‌رمق، توان دیده‌شدن را روزبه‌روز بیشتر از دست می‌دهد چرا که انگیزه‌هایش در این خصوص را ازدست‌رفته می‌بیند؛ بازار نابسامان از یک‌سو توان خرید مشتریان را پایین آورده و از سوی دیگر، نشریات که خود مشتریان صنف کاغذ همین بازارند مجبورند تعرفه انتشار آگهی‌ها را بالاتر ببرند تا درآمدهایشان تناسبی با مخارج‌شان داشته باشد. این وضع، در ارتباط با نشریاتی که حامیان مالی‌شان را تنها از میان فعالان بازار و آگهی‌های‌شان پیدا می‌کنند، وخیم‌تر است.

با تسلط هر چه بیشتر این وضعیت، آنها مجبورند یا تعداد صفحاتی را که به خوانندگان‌شان عرضه می‌کنند کم کنند یا بهای کالای‌شان را بالا ببرند، یا اینکه متوسل به هر دو روش شوند. طبیعی است که اتخاذ این هر دو روش، برداشتن گام نخست برای نیل به تباهی و نابودی وجهه نشریات است، البته اگر آنها قبل از تصمیم به اتخاذ این روش‌ها به کل مجبور به جمع‌کردن بار وبندیل‌شان و تعطیلی ناگزیر اما خودخواسته نشوند.

در این میان، یکسری نشریات از حمایت‌های منابع مالی موسسات دولتی ـ چه به صورت اسپانسرینگ مستقیم و چه با اخذ انحصاری آگهی‌های این موسسات ـ استفاده می‌کنند و کمتر از نشریات خصوصی آسیب‌ها و نوسانات را متحمل می‌شوند، هرچند اینها نیز کاملا از آسیب‌های موجود برکنار نیستند. این نشریات ارزان‌قیمت، که البته این بهای ارزان، خود استعاره‌ای از همان حمایت‌های مالی است، در صورت بروز این نوسانات، اغلب کیفیت محتوا و فرم خود را از دست می‌دهند که این خود نشان از کاهش انگیزه‌های آنها در تک‌فروشی است.

علاوه بر اینها، مطبوعات مدتی است نگرانی دیگری نیز از بابت آگهی که مهم‌ترین رکن از سه‌گانه درآمدشان (آگهی ـ تکفروشی ـ اشتراک) است، دارند؛ مطبوعات از پرداخت مالیات معاف هستند، و این امر، در قانون مطبوعات جمهوری اسلامی هم مورد تایید قرار گرفته است. در ماده 19 این قانون، که 22 اسفند 1364 تصویب و در 26اسفند همان سال به تأیید شورای نگهبان رسیده، تبلیغات و اخذ آگهی از سوی مطبوعات، مجاز و معاف از مالیات عنوان شده است: "نشریات در چاپ آگهی‌های تجارتی که مشتمل بر تعریف و تمجید کالا یا خدماتی که از طرف یکی از مراکز تحقیقاتی کشور که بر حسب قوانین رسمیت داشته باشند، تایید گردد با رعایت ماده 12 آیین‌نامه تأسیس و نظارت بر نحوه کار و فعالیت کانون‌های آگهی و تبلیغاتی و بندهای مربوطه مجاز هستند". این معافیت در یکی از بندهای ماده 139 قانون مالیات‌های مستقیم هم مورد تایید قرار گرفته است. این در حالی است که چندسالی است سازمان امور مالیاتی کشور اخذ مالیات بر ارزش افزوده درآمد حاصل از آگهی‌های روزنامه‌ها را در دستور کار قرار داده است.

علاوه بر مشکلات قابل پیش‌بینی، دغدغه دیگری هم هست که همواره مانند یک مین آماده به انفجار زیر پای اهالی مطبوعات، زنده است. تعطیلی‌های یکباره و به دستور دادگاه مطبوعات، مانند نقطه‌ای است که در انتهای جمله از آب‌وگل‌گذشته برخی نشریات سبز می‌شود؛ همه آن مشکلات را پشت سر گذاشته باشی و به حیاتت هرچند دست و پاشکسته و لنگ لنگان ادامه بدهی و آن‌گاه... .

***

شکی نیست که چاپ مطبوعات، یکی از عمده‌ترین فعالیت‌های چاپخانه‌ها محسوب می‌شود. به همین فراخور، رونق کار چاپخانه‌ها، رابطه غیرقابل انکاری با حیات نشریات دارد. وقتی نشریات متعدد، مرتبا و بدون وقفه‌ها و دیگر مشکلات منتشر شوند، این ارتباط، معنادار است و در غیر این صورت، علاوه بر همه آسیب‌های معمول که متوجه کارگزاران و کارکنان مطبوعات است، چاپخانه‌ها و فعالان در آن نیز دچار مشکلات خاص خود خواهند شد.

چاپخانه‌ها اغلب، قراردادهایی حداقل سه‌ماهه را با مسوولان نشریات برای چاپ نشریه‌شان امضا می‌کنند. در این صورت، بدیهی است که برای برخی دستگاه‌های این چاپخانه‌ها برنامه‌ای سه‌ماهه در نظر گرفته می‌شود و طبعا دیگر سفارشات را تا سه ماه نمی‌توانند قبول کنند. قطع همکاری با نشریات، چه به دلیل تعطیلی خودخواسته و چه توقیف و چه حتی پایین‌آمدن تیراژ و تعداد صفحات، اثر مهلکی بر این برنامه‌ریزی‌های چاپخانه‌ها دارد.

تا بازار پرنوسان اقلام مورد نیاز روزنامه‌ها، گرانی‌های توزیع، و نیز سختگیری‌های گاه بی‌مورد هیأت نظارت بر مطبوعات بر کار است، تن چاپخانه‌های شهر هم می‌لرزد. این نکته‌ای است که در آسیب‌شناسی فضای حاکم بر اقتصاد مطبوعات، اغلب نادیده مانده است.

انتهای پیام/