سرویس مد و لباس هنرآنلاین : محبوبه توکلی مدیر دپارتمان فرهنگ و هنر در مجتمع فنی تهران است و پس از چند سال فعالیت در زمینه هنر، به کارهای مدیریتی در زمینه هنر میپردازد. توکلی لیسانس خود را در رشته گرافیک گرفته است و پس از دریافت فوق لیسانس پژوهش هنر، هم اکنون دانشجوی دکتری فلسفه هنر است و سالهاست مدیریت کارهای هنری را انجام میدهد.
فعالیت خود را در زمینه طراحی لباس چگونه آغاز کردید؟
از سن 18 سالگی کار لباس را شروع کردم. البته آن زمان فضا برای این کار مناسب نبود و به نام طراحی لباس شناخته نمیشد. با وجود این به مدت 12 سال در این زمینه کار کردم و هرچه زمان جلوتر رفت طراحی لباس مفهوم بهتری در جامعه پیدا کرد. اگرچه در ایران این موضوع خیلی دیر به ثمر نشست اما آن زمان هم کسانی بودند که بیشتر به طراحی لباس توجه کنند.
فعالیت شما جدی بود یا به شکل محدود کار میکردید؟
من با جدیت کار میکردم و مثل همه کسانی که به شکل شخصی وارد این کار شدند مزون داشتم. ولی آن زمان که من کار میکردم مفهوم طراحی لباس به شیوهای که امروزه میگویند نبود. بعد از آن به مدیریت کارهای هنری رو آوردم ولی همچنان در حوزه مد و پوشاک بودم. خیلی خوشحالم که به مقطعی از زمان رسیدهایم که در ایران بیشتر به لباس بها داده میشود و کسانی که به شکل حرفهای در این حوزه فعالیت میکنند دلگرمتر شدهاند. ما نباید از دنیا عقب باشیم و حتی میتوانیم حرفهای خیلی جدی در این حوزه بزنیم. من با جوانان زیادی در حوزه هنر سر و کار دارم و میبینم که آنها افرادی بسیار باهوش و خلاق هستند. ما در زمینه نیروی انسانی اصلا عقب نیستیم و فقط باید فضا فراهم شود تا این خلاقیت و بالندگی رشد کرده و گسترش پیدا کند. به دلیل اینکه همیشه در حوزه هنر فعالیت کردهام، به این رشته احساس دین میکنم و عقیده دارم باید کاری انجام دهیم که بتوانیم مفید واقع شویم.
در حال حاضر شرایط را برای طراحی لباس چگونه میبینید؟
به نظرم الان فضا بسیار مناسب است و این امکان برای جوانان فراهم شده که کار کنند و خودشان را نشان دهند و ایران را به عنوان کشوری که توانایی زیادی دارد معرفی کنند. از زمانی که دپارتمان فرهنگ و هنر را تاسیس کردم دورههای بسیار زیاد هنری از جمله دورههای مد و پوشاک را در نظر گرفتیم و سعی میکنیم هنرجویان را به خوبی تربیت کنیم. علاوه بر این من به عنوان عضوی از کارگروه مد و لباس هم فعالیت میکنم و امیدوارم جشنواره مد و لباس هر سال فضای بهتری برای درخشش جوانان فراهم کند.
بسیاری از دانشجویان طراحی لباس عقیده دارند دروس آنها قدیمی است و باید اصول کار را بیرون از دانشگاه یاد بگیرند. در دپارتمان فرهنگ و هنر که یک مرکزخصوصی است چه نکات آموزشی در نظر گرفته میشود و چه طور برای درسها نیازسنجی کردید؟
این رشته در کشور ما نوپا است و حتی در دانشگاه هنوز نو است و نواقصی دارد. ولی ما سعی کردیم دروس دانشگاهی را بررسی کرده و چزهایی را کم یا زیاد کنیم. بیشتر سعی کردیم دورهها کاربردی و عملی باشد و از درسهای تئوری صرف نظر کردیم. فیگور، طراحی لباس و تکنیکهای آن، رنگ در طراحی لباس. پارچه شناسی، الگو و دوخت مقدماتی و پیشرفته از جمله درسهایی هستند که در این دوره ارائه میشوند. علاوه بر این در دوره پیشرفته به درسهایی مانند ایرادات اندامی و تدابیر خطی پرداخته میشود که خیلی مهم است، چون مردم هر کشور به فراخور آب و هوا، تغذیه و... فرم اندام متفاوتی دارند. درسهایی هم در زمینه نرم افزارهای طراحی لباس وجود دارد و در نهایت هنرجویان در پروژه تخصصی خود همه آنچه یاد گرفتهاند را ارائه میدهند.
فکر میکنید دورههای شما کاربردی و مفید بوده است؟
ما هم در ابتدای راه ایراداتی داشتیم که هر چه گذشت سعی کردیم آنها را رفع کنیم. در انتخاب اساتید خیلی دقت کردیم تا استادان خوبی جذب کنیم که بتوانند هنرجویان را به خوبی آموزش دهند. در حال حاضر نزدیک به 800 دانشجو در رشته طراحی و پوشاک داریم. بخشی از آنها به این دلیل وارد دوره شدند که کاری یاد گرفته و از آن استفاده کنند و بخشی دیگر فقط به دلیل نو بودن آن آمدند و متوجه شدند این رشته به دردشان نمیخورد. البته فعالیت ما در حوزه مد و پوشاک فقط روی لباس نیست، بلکه به لوازم جانبی هم توجه میکنیم. بخشی از هنرجویان کار زیورآلات مختص لباس را انجام میدهند چون طراحی مد باید کلیت را دربر بگیرد و صرفا به لباس محدود نشود. در حال حاضر بیشتر کسانی که کار لباس میکنند در بخش لباس خانمها کار میکنند در صورتی که باید فراتر از این باشد و ما برنامه ریزی کردیم که در آینده طراحانی برای لباس آقایان و کودکان پرورش دهیم.
آموزشها آنقدر کافی هست که فارغ التحصیلان بتوانند با آن کار کنند؟
طول کلاس ما 8 ماه است و هنرجویان تقریبا 18 ساعت در هفته آموزش میبینند. کلاسهای موسسه فشرده است تا در مدت کوتاهی تمام شود، چون نسل جدید خیلی نتیجه گرا هستند و تمایل دارند زودتر به نتیجه برسند، بنابراین به دورههای طولانی علاقه ندارند. ما دوره کوتاهی گذاشتیم که بتواند آنها را زودتر وارد بازار کار کند، ولی این موضوع بستگی به این دارد که هرکسی چگونه در کلاس کار کرده و چقدر برایش وقت گذاشته است. تجربه به شدت در این کار تاثیرگذار است و هیچ کس به صرف آن آموزش نمیتواند کار کند. آنها باید تمرین و ممارست داشته باشند تا بتوانند وارد بازار کار شوند.
یکی از مشکلاتی که بارها مطرح شده جدایی طراح لباس و تولیدکننده است. با توجه به اینکه کار طراحان لباس را عده محدودی خریداری میکنند و بیشتر افراد جامعه مشتری کار تولیدی ها هستند، شما این موضوع را به عنوان یک نقطه ضعف میدانید؟
بله جدایی بین طراح و تولیدکننده وجود دارد و با وجود تمام احترامی که برای تولیدکنندگان قائل هستم، فکر میکنم این مشکل به دلیل تغییر نکردن نگاه آنها است. البته بعضی از تولیدکنندگان این موضوع را درک کردند که ما وقتی در ایران زندگی می کنیم باید پوشاکی مناسب زن و مرد ایرانی تولید کنند، اما بسیاری از آنها همچنان ژورنال خارجی نگاه میکنند و از خیاط میخواهند همانها را بدوزد. بنابراین تا نگاه تولید کننده عوض نشود ارتباط بین تولیدکننده و طراح ایجاد نمیشود. فکر میکنم طراح و تولیدکننده هر دو باید از کار هم درک متقابل داشته باشند تا بتوانند نتیجه خوبی به دست آورند.
برای حل این مشکل چه باید کرد؟
کمکم اتفاقاتی در حال رخ دادن است و نگاهها دارد عوض میشود. ما برای هر کاری که میخواهیم بکنیم باید هزینهای بپردازیم. همین که جلساتی گذاشته شده و نظر کارشناسان پرسیده میشود راهی به وجود می آورد که این مشکلات کمتر شود. جشنواره مد و پوشاک یکی از کارهایی است که میتواند کمک کند و قطعا هر سال بهتر خواهد شد. حال که وارد این مسیر شدهایم باید اجازه دهیم زمان بگذرد و این جریان راه خود را پیدا کند. چون طراح و تولید کننده دائم با این موضوع برخورد خواهند کرد و درنهایت متوجه میشوند که باید با هم کار کنند و در غیر این صورت ادامه راه امکان نخواهد داشت.
ما مشابه این موضوع را در صنعت طلا و جواهر هم داریم و چون در زمینه لوازم جانبی هم کار میکنیم متوجه شدیم این نگاه در حال عوض شدن است. تولیدکنندگان در صنعت طلا و جواهر به این نتیجه رسیدند که نیاز به یک طراح دارند و سعی میکنند با طراحان ارتباط برقرار کنند. بنابراین نیمی از کسانی که ما در حوزه طراحی جواهر پرورش دادیم وارد بازار کار شدهاند. نگاهها باید عوض شود و واقعا لازم است این دو بخش کنار هم قرار بگیرند تا خلاء موجود از بین برود.
در چند سال اخیر فعالیتهای زیادی در زمینه طراحی لباس و زیورآلات انجام شده است. آیا در ایده و تولید آنها طرز فکر و الگوهای ایرانی میبینید؟ و اصلا میتوانیم بگوییم این زیور یا لباس یک چیز کاملا ایرانی است؟
اگر منظور شما همین الان باشد، خیر چنین چیزی نداریم. ولی همه چیز در حال تغییر است و به طور مثال استادها دارند بچه ها را به این سمت پیش میبرند که یک نگاه داخلی و ایرانی در طرحهای خود داشته باشند. همه امور فرهنگی، اعتقادی، اجتماعی و... باید در تولیدات ما تاثیر بگذارد. ما هنوز در ابتدای کار هستیم، اما فکر میکنم به مرحلهای میرسیم که ناگهان رشد تصاعدی خواهیم داشت. نکته دیگر این است که هنوز بسیاری از ما به اجناس خارجی علاقه داریم و فروشندهها جنس خارجی را به ما پیشنهاد میدهند. به نظر من تا زمانی که فروشنده به عنوان یک ایرانی نگاهش عوض نشود و نتواند یک جنس ایرانی را بفروشد ما نمیتوانیم تولید خود را پیش ببریم. ممکن است گاهی اوقات جنس ایرانی کیفیت پایینی داشته باشد، ولی ما باید صبر داشته باشیم و به تولید کننده و طراح فرصت دهیم. آنها باید به خودباوری برسند و بدانند جنسی که تولید می کنند مشتری دارد.
پس مشتری نقش مهمی در این صنعت دارد.
بله خیلی مهم است. برای رشد صنعت پوشاک باید نگاه تولید کننده، مشتری و طراح عوض شود و این اتفاق باید توسط رسانههای ارتباط جمعی بیفتد. باید این موضوع مدام تکرار شود تا ملکه ذهن همه شود و مردم به این باور برسند. به دور از شعار، عقیده دارم که ایرانیها واقعا خلاق هستند و من این خلاقیت را در هنرجویان میبینم. در این بین مسائلی هم هست که باید مرتفع شود چون جوانان در تمام دنیا به دلیل تغییر تکنولوزی و شیوه زندگی میخواهند زود به نتیجه برسند. بنابراین ما نباید جوانها را رها کنیم و باید در مسیری پیش رویم تا جوانها به نقطه اوجی برسند که ما نرسیدیم.
انتهای پیام/
مریم درویش