سرویس نمایش هنرآنلاین: نمایش "وقتی کنار پنجره میایستیم" نمایش مکانها و آدمها است. حضور مکان در نمایش به همان اندازه مهم است که حضور آدمها.
داستانهای آنها در آن مکان به خصوص است که معنا دارد و اگر مکان را از آن حذف کنند تهی و خالی میگردد. توالت مکانی است که نمایش در آن آغاز میشود. تقریبا برای همه انسانها توالت شخصیترین و خصوصیترین مکان است که حالا در این نمایش این فضا شکل عوض میکند، تبدل میشود به مکانی برای دلهره، ترس، تردید، شک، و بیگانگی.
مردی زن دومش یلدا را به خانه آورده تا شب یلدا را جشن بگیرند. اما زن اول که قرار بوده در خانه نباشد، به خانه برگشته و آنها مجبور شدهاند به توالت و حمامی پناه برند که مدتی است از آن به عنوان انبار استفاده میشود. در این تغییر کاربری نیز معنایی نهفته است.
مکان، عنصر اصلی هویت ساکنان آن است. انسان با شناخت مکان میتواند به شناخت خود نایل شود. این تعریف از مکان در تضاد با تعریف مدرنی است که امروز شیوع پیدا کرده و بر مبنای آن فضایی صرفا ریاضی و قابل اندازهگیری است که حاوی اشیاء است. این تلقی محصول دوران مدرن است اما در تفکر سنتی پیشا سقراطی، مکان امری صرفا کمی نیست. مکان جایی است که ما ادراکی از هستی و بودن خود داشته باشیم. مکان فضایی است که انسان در ارتباط با لایههای دیگر وجود خود قرار گیرد. این لایهها میتواند توسط فعالیتهای مشترک با دیگر همنوعان در ارتباط با طبیعت یا کنج یک فضای مصنوعی شهری نمایان شود و انسان با لایههای وجود که به نوعی دیگر در عالم خارج نیز وجود دارد، آشنا شود. انسان از مکانهای متفاوت تصویرهای متفاوت دارد. هدف مکان آشکار کردن چیزها در عالم است. مکان همان فضای زنده است.
توالت و حمام خانه مرد روزی مکانی سرشار از امنیت بوده است. خلوتترین جا که نباید با کسی مگر آنکه بیش از هر کس دیگری به ما نزدیک است، تقسیم شود.
مرد زن دومش را به این مکان شخصی میآورد. به خصوصیترین جای خانهاش. به این معنا میتوان گفت مرد چنان به زن عشق میورزد که او را به دنیای درونی خود راه داده است. اما این دنیا، برای مرد خیلی هم شخصی نیست. دنیایی است که پیش از این با کس دیگری تقسیم شده است و زن در آن همچون بیگانه، همچون متجاوز ظاهر میشود. جایی که از آن او نیست. حتی میهمان نیز نیست. میهمان را به توالت خانه نمیکشانند. بلکه بر صدر خانه مینشانند.
همین مکان است که زن را بر انگیخته میکند، دچار آشفتگی میشود، چیزی از وجود خود در مییابد که پیش از آن در نیافته بود. زن حس تحقیر را در خود مییابد و از این حس میترسد، بر آشفته میشود، از خودش متفر میشود.
مرد نیز با احساساتی چون بر آشفتگی، دلهره، نگرانی و ترس دست و پنجه نرم میکند. این احساسات به دلیل مکان - موقعیتی رخ داده که در آن گرفتار شده اند و راه پس و پیش ندارند. مکانی که برای مرد همیشه جای تمرکز و آرامش بود، اکنون به مکانی دلهره آور بدل شده که به هیچ روی به او آرامش و تمرکز نمیدهد و هر حرکتی موقعیت را به شرایطی وخیمتر نزدیک میکند. در این مکان و فضای به خصوص است که زن به عشق مرد شک میکند، او را دروغگو مینامد و از او میخواهد که اگر او را دوست دارد با جسارت نزد زنش برود و ماجرا را برایش تعریف کند.
مرد اما نمیتواند تصمیم بگیرد. او تازه در آن مکان موقعیت است که در مییابد اگر آن زندگی برایش مرده است اما گذشتهای که با زن اولش داشته هنوز زنده است و به آن وابسته.
موبایل زن زنگ میخورد و از صدای موبایل زنش به سمت حمام هدایت میشود تا ببیند کسی آنجا است یا نه. مرد، زن را در وان حمام مخفی میکند. زن به حمام سرک می کشد و نه تنها چراغ آن را خاموش میکند که در را نیز قفل میکند. زن دیگر قادر نیست حسهایش را کنترل کند و در وان حمام سکته میکند. مرد با در قفل شده رو به رو است و زنی که حالا بیجان در وان افتاده است. همینجاست که صحنه خاموش میشود و پرده دوم آغاز میگردد. جایی که تازه گره داستانی شکل گرفته و ماجرا می تواند ابعاد دیگری به خود بگیرد. اما شخصیتها با درگیریهای پیچیدهشان رها میشوند و به پرده دوم به مکانی دیگر پرت میشویم.
همان شب، در آپارتمان کناری، در یک مکان دیگر، در حالی که آدمهای داستان صدای مرد و زن پرده اول را شنیدهاند که دارند با هم دعوا میکنند و آمبولانس را دیدهاند اما نمیدانند دقیقا چه اتفاقی افتاده است. به نوعی داستان پرده اول آرام خود را به روایت پرده دوم میکشاند. اینجا نیز مکانی خصوصی است. اینجا نیز خصوصیترین مکان خانه است. اتاق خواب زن و شوهری که حالا از وسایل خالی شده زیرا قرار است از هم جدا شوند و خانه را تخلیه کنند.
زن رفته است و مرد زن دوستاش را به خانه دعوت کرده است. به اتاق خوابش. اما زنی که به خانه مرد راه پیدا میکند میداند اینجا اتاق خواب است. آن را حس میکند؟ هر چند دیگر وسایل خواب در آن مکان- فضا وجود ندارد اما چیزی که در آن مکان حضور دارد خاطره است. او با خاطرهاش از مکان- فضای قبلی، میداند اینجا اتاق خواب است.
مرد میگوید وسایل مکان را تعریف میکنند و اینجا یک صندلی و یک چمدان بیشتر نیست و هیچ کدام از اینها وسایل یک اتاق خواب نیستند. مرد میداند که زن با همسرش مشکل دارد و زن میداند همسر مرد چرا میخواهد طلاق بگیرد. مرد از زن که نام او نیز یلدا است میخواهد کنارش بماند و به او انگیزه زندگی دوباره بدهد اما زن به شدت جلوی او میایستد و به او میگوید به هیچ وجه میلی به او نداشته و ندارد و زندگیاش را با همه بدیهایش دوست دارد.
زن خانه یا اتاق خواب مرد را ترک میکند و همان وقت است که شوهر یلدا به اتاق میآید. او تمام مدت پشت در ایستاده و داشته به حرفهای آنها گوش میکرده است. مرد سیلی محکمی به گوش او میزند. "دیدی زنات به تو خیانت نمیکند؟ این چه بازی احمقانهای بود که مرا وادرا به انجام آن کردی؟"
مرد ترس خورده و پشیمان به دنبال زنش میدود. لحظاتی بعد زن دوباره باز میگردد. وارفته و سست. " باور کرد؟"
تماشاگر تازه متوجه میشود در تمام مدت زن و مرد در حال نقش بازی کردن برای دیگری بودند. برای شوهر یلدا که خود را در اتاق بغلی پنهان کرده بود. مکان فضا یک بار دیگر خود را عرضه میکند. اتاق خوابی که کسی از آن بیرون افتاده است، کس دیگری به آن راه یافته، کسی که از پشت در آن را میپاید، کسی که خودش را وادار میکند بپذیرد آنجا اتاق خواب نیست، کسی که در خاطرهاش، در یادش میداند آنجا اتاق خواب است و کسی که وانمود میکند اینجا هیچ چیز شخصی نیست. یلدا و مرد هر دو برای هم بازی میکنند. مکان و آن مکان به خصوص است که آنها را وا میدارد برای هم نقش بازی کنند. برای همدیگر و برای خودشان هم زمان.
"وقتی کنار پنجره میایستیم"داستان تکراری اما معضلی همیشگی درباره روابط زوجها در جهان مدرن است. بازیهای حسی خوبی که روی صحنه اجرا میشد هرگز ارتباط مخاطب را از کار نمیبرید و به طور کلی نمایشی بود که میتوان نشست و با لذت آن را تماشا کرد و از آن راضی بیرون آمد. اما ماجرا، داستان تازهای نیست. نگاه تازهای نیز به آن نشده که تا پیش از این نشده باشد. تنها خوب اجرا شد و همین حد هم قابل ستایش است.
"وقتی کنار پنجره میایستیم" داستان تکراری اما معضلی پیچیده و همیشگی روابط زوجهای امروزی را بر پرده نمایش به تصویر کشده است.
نمایش "وقتی کنار پنجره میایستیم" به کارگردانی یعقوب صدیق جمالی کاری از شهر تبریز است. در اپیزود اول این نمایش سیامک افسایی و سعیده حامد و در اپیزود دوم آن جمال ساقینژاد، ساناز نظری و مرتضی میرزا زاده به ایفای نقش میپردازند.
این نمایش تنها کار شهرستان از شهر تبریز است که به بخش تازههای تئاتر ایران راه یافته است و نشان میدهد در شهرستان نیز کارهای شاخصی به صحنه میرود که باید مدیران و مسوولان با نگاه دیگری به تئاتر شهرستان نظر کنند و دایره حمایتشان را گسترده کرده و به گروههای شهرستان نیز فرصتهای بیشتری برای ارائه کارهایشان در شهرهای خود و در تهران بدهند.
انتهای پیام/