سرویس تجسمی هنرآنلاین : نگار فرجیانی از آن دست هنرمندانی است که به دلیل دوری از بازار هنر کمتر دیده شده است. هنر او نه برای فروش که در تعامل با مخاطبان تعریف میشود. "ساخت چین" یکی از پروژههای تعاملی او است.
او توپ پلاستیکی با قطر ۴ متر را با قیمتی ارزان از جنس چینی تهیه کرده و در یک کارخانه متروک تولید و رنگ آمیزی نخ در شهر یزد نمایش داد. کارخانهای که به دلیل رقابت با محصولات چینی تعطیل شده و کارگرانش بیکار شدهاند. مکانی که هیچ مخاطبی در آن وجود ندارد و در زمان و فضایی ایستا به نمایش در میآید. رابطه فضا و مکان در اصطلاحی که باختین به کار میبرد یعنی "کرونوپ" مشخص میشود. کرونوپ یکی از معدود واژههای غیر روسی است که باختین در آثار خود به کار برده است. باختین در معرفی واژه "پیوستار زمانی - مکانی" آن را استعارهای برای اتصال ذاتی رابطههای زمانی - مکانی میداند. این اتصال را میتوان در کارخانه متروک (فضا) و بیحرکتی توپ ساخت چین در آنجا (زمان) دید زیرا استعاره "مکان - فضا" یا "پیوستار زمانی-مکانی" به مفاهیمی مانند دیدار، تماس، فاصله و مجاورت اشاره میکند.
بعد از یزد این توپ به دبی برده شد و هفت روز در فضایی بسته و بدون هیچ حرکتی بر روی یک استند قرار گرفت. "پیوستار زمانی- مکانی" در ریاضیات به کار میرود ولی در هنر استعارهای برای جدایی ناپذیر بودن فضا و مکان میشود. مانند رابطه سوله و ایستایی توپ روی استند در نمایش توپ در دبی و فضای بسته و بیحرکتی توپ در آن مکان.
سپس این توپ به شهرهای گرجستان و لندن و تورنتو و شیکاگو حرکت کرده و به نمایش در آمده که با مخاطبین خود وارد تعامل شده است. اتصال خط حرکتی توپ از یزد تا شیگاکو و دیگر شهرها پیوستاری را درست میکند که استعارهای از اتصال ذاتی زمان و مکان است.
شاید در لایه ابتدایی این اثر تعاملی، بتوان برداشت نفوذ اقتصادی چین را در سطح جهان استباط کرد که صحیح هم میباشد ولی در لایههای عمیقتر میتوان به کرونوپ و یا "پیوستار زمانی - مکانی" رسید.
دیدار و تماس مخاطبین با توپ در شهرهای غرب نشان دهنده این است که "دیدار" از شکل مایههای اصلی و جهانی درایجاد فضاهای مختلف عمومی و زندگی روزمره است (فضا-زمان). جایی که "دیدار" به یک استعاره مرکزی تبدیل شده و بوسیله مفهوم تماس، فاصله و مجاورت دریافت میشود. در این پروژه "پیوستار زمانی- مکانی" نه تنها مفهوم جدایی ناپذیر هم زمانی زمانی و مکانی را در خود دارد، بلکه شامل جنبه ارزشی که همیشه با مردم و انتخاب آن از زمان و مکان در رویدادهای واقعی مرتبط است، میباشد. البته در این زمینه به دلیل نبود مستندات مبسوط و دقیق نمیتوان تحلیل دقیق تری ارائه داد که این از ایرادات اصلی هنرمند محترم از مستند کردن پروژه خود است.
به هر حال در پروژه "ساخت چین" پیوستار زمانی-مکانی در کلیتی بسیار سنجیده و عینی با هم میآمیزند. گویی زمان در طول سفر توپ متراکم میشود و جان میگیرد و هنرمندانه قابل رؤیت میشود. به همین ترتیب مکان نیز به نسبت تغییرات زمان از خود حساسیت و عکس العمل نشان میدهد مانند عکس العملهای مخاطبین در مکانهای مختلف به گردش و یا ایستایی توپ چینی.
فرید امین الاسلام