سرویس مد و لباس هنرآنلاین: نمایشگاه عروسک بومی برای حفظ منابع طبیعی، عصر یکشنبه 23 آذرماه در نگارخانههای بهار و تابستان خانه هنرمندان ایران گشایش یافت. در افتتاح این نمایشگاهها چهرههایی چون حجتالاسلام و المسلمین علی یونسی، دستیار ویژه رئیس جمهور در امور اقوام و اقلیتهای مذهبی، مهندس محمد بهشتی، دکتر محیط طباطبایی، دکتر غلامرضا کاظمی دینان و ... حضور داشتند.
این نمایشگاه که در حاشیه هفته پژوهش افتتاح شد مربوط به مواردی مانند مرمت پارچه، رنگ، لباس و عروسکهای بومی است در حاشیه افتتاح این نمایشگاه با لیلا کفاشزاده، مسئول دفتر کودک و نوجوان پژوهشگاه میراث فرهنگی، گفتوگویی داشتیم.
ساخت این عروسکها که در نمایشگاه به نمایش درآمده است، از کجا شروع شد؟
سازمان ملل در جاهایی که از نظر محیط زیستی در حال آسیب دیدن هستند، پروژههایی را تعریف میکند؛ یکی از پروژهها منطقه خراسان بود با نام ترسیب کربن، با هدف احیای محیط زیست منطقه. یکی از راههای احیای محیط زیست این است که جامعه محلی توانمند شوند، جامعه محلی نیز در اکثر موارد روی شانههای زنان میگردد و یکی از هنرهای زنان هم عروسکسازی است که البته فراموش هم شده است.
سازمان ملل این پروژه را به چه شخص یا نهادی و به چه دلیلی سپرد؟
موسسه آوای طبیعت پایدار. این موسسه در حوزه گردشگری فعال است و به دلیل اینکه پیش از این هم در پروژه نجات لاکپشتهای قشم و صدفهای خاردار جنوب فعالیت داشت و موفقیتش را ثابت کرده بود، برای سازمان ملل شناخته شده بود.
سازمان ملل اواخر دهه 70 بودجهای را اختصاص میدهد به منطقه برای بحث حفظ منابع طبیعی طی این روند به مردم آموزش داده میشود که چگونه درخت بکارند، چگونه از مراتع درست استفاده کنند و باقی فرآیندهای توانمندسازی. یکی از بخشهای این پروژه که سال گذشته به ما سپرده شد، این بود که برویم و برای زنان روستا کار ایجاد کنیم، ما فکر کردیم یک کاری ایجاد کنیم که هم به محیط زیستشان کمک کند، هم به فرهنگ و هم درآمدزاییشان را تحت پوشش قرار دهد و در کل چند بعدی باشد. با توجه به بافتها و دوختهایی که داشتند ما پیشنهاد عروسکسازی را مطرح کردیم.
این عروسکها چه پروسهای را طی کردند؟
نسل اول عروسکها بدون دخل و تصرف و آموزشی از سوی گروه ما، ساخته شدند. نسل دوم عروسکها با توضیح اینکه این عروسکها قرار است فروخته شود از فضای غمگین و تیرهپوش نسل قبل فاصله گرفتند و کمی رنگیتر ساخته شدند. در نهایت و همانطور که در این نمایشگاه میبینید نسل سوم از عروسکها با آموزش و بر اساس تقاضای بازار و به خصوص بازار گردشگر خارجی ساخته شدند.
و این کار درآمدزایی هم داشت؟
بله، در طول یک سال این خانمها توانستند تمام وامهای خود را تسویه کنند و اکنون تقاضای وامهای دیگری برای پروژههای بزرگتر دارند.
واکنش اولیه خانم ها به پیشنهاد شما چه بود؟
خانمهای روستایی ابتدا از نظر اعتقادی شک داشتند که ساختن این عروسکها جایز است یا خیر، خودشان به دفتر مقام معظم رهبری ایمیل زدند و جواب گرفتند که اگر برای توسعه فرهنگی، آیینها، مراسم و میراث فرهنگی باشد هیچ اشکالی ندارد و پس از آن شروع به ساختن عروسکها کردند.
از نتیجه کار راضی هستید؟
با حمایت دولت، مردم، بخش خصوصی و هنرمندان توانستیم برای این آثار بازار خوبی ایجاد کنیم و اکنون استقبال خوبی را نیز شاهد هستیم. همچنین سعی میکنیم ضمن توجه به شباهتهایی که عروسکها در ایران دارند، تمایزهای محلی و بومی هر منطقه را نیز لحاظ کنیم و آن وجوه تمایزی پر رنگتر دیده شود.
این عروسکها ثبت ملی میشوند؟
به کمک میراث فرهنگی به دنبال ثبت عروسکهای بومی هر منطقه نیز هستیم به عنوان مثال عروسک جنوب خراسان را ثبت کردهایم و پروندههای استانهای دیگر هم در دست انجام است. اکنون به دنبال ثبت جهانی عروسک جنوب خراسان هم هستیم. ما به دنبال این هستیم که در موزهها جایگاهی برای فروش این عروسکها داشته باشیم چون گردشگران خارجی تشنه خرید اسباببازی ایرانی هستند.
عروسکهای این نمایشگاه از چند استان هستند؟
بیشتر آثار این نمایشگاه از خراسان است اما به عنوان نمونه آثاری از استانهای قزوین و قشم نیز ارائه شده است.
این آثار برای فروش هم ارائه شدهاند؟
بله، غیر از بخش نسل اول که جنبه سند تاریخی دارد از بخشهای دیگر عروسک فروشی نیز داریم. قیمتها نیز بین 8 تا 35 هزار تومان است.
ماجرای یادداشتهایی که به هر کدام از این عروسکها آویزان است، چیست؟
به عروسکها پیشنهاد شده که دلیل ساخت هر عروسک را به شکلی که دیده میشود و حسی که در موردش دارند را بنویسند، در نتیجه هر عروسک نامهای نیز به همراه دارد.
علاقهمندان برای دیدن این نمایشگاهها میتوانند تا 26 آذرماه، همه روزه از ساعت 13 تا 20 به نشانی خیابان آیتالله طالقانی، خیابان شهید موسوی شمالی، باغ هنر، نگارخانههای بهار و تابستان خانه هنرمندان ایران مراجعه کنند.
انتهای پیام
فرین روحانیان