سرویس تجسمی هنرآنلاین : نمایشگاه "ماشین‎‏های عبث" شامگاه جمعه در گالری ماه مهر و با حضور پرویز تناولی، مجسمه‎ساز نامدار و مدرس کارگاه "ماشین‎های عبث" افتتاح شد. در این نمایشگاه مجموعه‎ای از ماشین‎های ساخت شاگردان تناولی به نمایش گذاشته شده است، ماشین‎هایی که کاری انجام نمی‌‏دهند و مفهوم بیهودگی را برای مخاطب معنا می‌‏کنند. پرویز تناولی درباره این نمایشگاه به خبرنگار تجسمی هنرآنلاین گفت: ما در یک دوره آموزشی فشرده و به مدت دو ماه با مشارکت یکدیگر کار کردیم. این پروژه‎ای بسیار فنی است و مسائل هنری، مکانیکی و الکترونیک در آن مطرح است. در واقع آثاری که در این دوره ساخته شد حاصل ترکیبی از هنر و صنعت یا هنر و ماشین است. ماشین در زندگی امروز ما نقش بسیاری دارد و همچنین می‌‏تواند برای ما بسیار الهام‎بخش باشد. البته ما به دنبال ماشینی که تولید مفیدی داشته باشد نبودیم و می‌‎خواستیم ماشین‌هایی عبث تولید کنیم.

وی ادامه داد: من پروژه را به طور کلی زیر نظر داشتم و خانم مونا پاد به دلیل تحصیل در رشته طراحی صنعتی تمام مسائل تکنیکی و اجرایی پروژه را مدیریت کردند. در واقع ایشان بودند که به هنرمندان حاضر در این پروژه کمک کردند که چه ماشینی را با چه ساختار و قدرتی برای کار خود انتخاب کنند.
پیشکسوت عرصه مجسمه سازی با بیان اینکه این پروژه درایران بسیار نو است افزود: تا امروز کارهایی به این شکل درایران ساخته نشده است اما هنرمندان دیگر نقاط جهان از حدود ۵۰ سال قبل از ماشین در کار‌هایشان استفاده کرده و تحرک را به آثار هنری وارد کردند. ما این پروژه را انجام دادیم تا قدم اولی در این زمینه باشد و موجب شود مخاطبان ایرانی نیز با مجسمه‎هایی آشنا شوند که متحرک هستند اما از این حرکت هیچ هدفی ندارند.
تناولی درباره این آثار همچنین گفت: در وهله نخست می‌خواستیم که این ماشین، ماشین عبثی باشد و اگر حرکتی دارد این حرکت به دنبال نتیجه خاصی نباشد. همچنین حس شوخ‌طبعی و نگاه طنزی در آن وجود داشته باشد. ما می‌‎خواستیم مردم با چگونگی حرکت ماشین‏‌ها و چرخ‌دنده‌ها آشنا باشند. هیچ چیز را پنهان نکردیم چون نمی‌‏خواستیم ماشینی بسازیم که مثل یک آب‌میوه‌گیری همه چیز آن با یک پوشش سخت پوشیده می‌‏شود.
وی درباره اهمیت موضوع بیهودگی در هنر معاصر جهان نیز توضیح داد: بیهودگی در هنر بسیار عام شده است و بسیاری از هنرمندان به دنبال این موضوع می‌‏گردند. آن زمان که هنر به دنبال جنبه‎های اخلاقی یا تربیتی بود گذشته است و اکنون هنرمندان دوست دارند اثری را ارائه کنند که بخشی از بیهودگی‎های زندگی را به نمایش می‌‏گذارد. ما هر روز با مسائل عبث بسیاری در زندگی مواجه هستیم که با آن کنار آمده و زندگی را سر می‌‎کنیم. این موضوع یک هنرمند را بسیار تحت تاثیر قرار می‌‏دهد و هنرمندان در همه جهان بیهودگی را بسیار جدی گرفته و بخشی از هنر خود را بر آن بنا می‌‎کنند.
این هنرمند در پاسخ به این سوال که ماشین چه امکانی به یک اثر حجم می‌‏دهد نیز اظهار کرد: ابتدا باید بدانید که ماشین زیباست و کسانی که ماشین می‌‎سازند طراحان بسیار هنرمند و خلاقی هستند و نباید ماشین را ندیده گرفت. همه ماشین‌ها در همه حوزه به وسیله طراحان با ارزشی ساخته می‌شوند. با این حال چون کاربرد ماشین در زندگی روزمره بسیار زیاد است و مردم برای ساده‎‌ترین کار‌ها از ماشین‏‌ها استفاده می‌‏کنند، ماشین‎‌ها بسیار عادی هستند. اما یک هنرمند می‌‏تواند از ماشین در کارش استفاده کند و وسیله‏ای را که عادی به نظر می‌‏رسد به خدمت گرفته و از عمل آن ماشین می‌‏تواند برای بیان احساسش استفاده کند.
وی با اشاره به وجود شوخ‎طبعی در این آثار درباره موضوع شوخ‎طبعی و ارتباط آن با مضمونی مانند بیهودگی گفت: در این آثار شوخ‌طبعی بسیاری وجود دارد. به طور کلی مردم ایران نگاه طنز‌آمیزی به کار عبث داشتند و ضرب‌المثل "آب در هاون کوبیدن" مثالی برای این موضوع است. نگاه شوخ‌طبعانه بخشی از کاراک‌تر ما ایرانی‎هاست و همین طنز راز بقای ماست زیرا همه نوع سختی را با این نوع نگاه می‌‏توانیم تحمل کنیم.
تناولی با اشاره به تجربه خود در زمینه کار با ماشین افزود: من ۵۰ سال قبل برای به حرکت درآوردن مجسمه‌هایم از ماشین استفاده می‌‏کردم و آثار آن دوره هنوز باقی مانده است. اما پس از آن دیگر از ماشین در کارهای خودم استفاده نکردم.
همچنین مونا پاد دستیار پرویز تناولی در این پروژه نیز درباره نحوه همکاری خود با هنرمندان این نمایشگاه گفت: روند کار به این شکل بود که ابتدا آقای تناولی از بچه‏‌ها خواستند که به موضوعاتی برای یک کار حجم متحرک فکر کرده و آن را طراحی کنند. سپس در جلسه دوم ایده‎‌ها را بررسی کردند، البته بعضی ایده‌ها واقع‎گرایانه نبود و مثلا بعضی از بچه‎‌ها یک ربات طراحی کرده بودند.
وی ادامه داد: نکته دیگری که هنرجویان باید انجام می‌‏دادند انتخاب یک نیروی محرکه بود که البته با آنکه محدودیتی در انتخاب این بخش نداشتند اما بیشتر بچه‎‌ها نیروی الکتریسیته را انتخاب کردند و با موتور کار کردند.
مونا پاد هم درباره همکاری خود با هنرمندان این پروژه افزود: کار من این بود که ایده بچه‎‌ها را گوش می‌‏کردم و آن را به حرکت تبدیل می‌‏کردم. دیگر اینکه محاسبه می‌‏کردم یک کار اگر شکل خاصی از حرکت را لازم دارد بازوی آن ماشین به چند مفصل نیاز دارد. البته آثای تناولی از من خواستند که پیش از آغاز دوره با بچه‎‌ها مصاحبه کنم و هنرمندانی انتخاب کنم که توانایی کار روی این پروژه را داشته باشند. کسی که هیچوقت ماشین کار نکرده نمی‌‏تواند چنین ایده‌ای را به اجرا درآورد.
فریش البرز کوه هنرمندی که با اثر "فرم همسر دوم" در این نمایشگاه شرکت کرده است درباره اثر خود توضیح داد: گزینه همسر دوم برای خانم‎‌ها و آقایان عمل خوبی نیست و من به همین دلیل دستگاه مهر زنی را طراحی کردم. کنار این دستگاه یک سری فرم وجود دارد که برای انخاب همسر دوم است، بازدید کنندگان فرم را پر می‌‏کنند اما در ‌‌نهایت دستگاه به فرم همسر دوم مهر باطل می‌‏زند. ما ایده را در کلاس پیاده کردیم و در مرحله عملی از یک مهندس مکانیک کمک گرفتیم. این ایده نخستین بار است که در ایراناجرا می‌‎شود و به نظر من جای آن را دارد که بیشتر روی آن کار کرد.
کوروش آمری سازنده تنها ماشین غیر موتوری این نمایشگاه نیز درباره اثر خود گفت: من فکر می‌‏کنم که ماشین عبثی وجود ندارد و به هر شکل ماشین کاری را انجام می‌‏دهد به همین دلیل کار را طراحی کردم که از هیچ موتور الکتریکی استفاده می‌‏کند و به وسیله نیروی رکاب‎زدن انسان حرکت می‌‏کند. من معتقدم این انسان است که کار بیهوده انجام می‌‏دهد یا زندگی بیهوده‎ای دارد و به همین دلیل انسان را به عنوان ماشین بیهوده کارم انتخاب کردم.
وی افزود: این کار ماشین پرواز نام دارد. همه ما آرزوهای بزرگ و پروازهای بزرگی داریم اما وسیله مناسبی برای پرواز نداریم و عمرمان به بیهودگی می‌‎گذرد. در این کار از تعدادی پر شترمرغ استفاده کردم که به عنوان پر پرواز این ماشین استفاده شده است.
لیلی طاهری دیگر هنرمند این پروژه که "آوای عبث" را در این نمایشگاه ارائه کرده است گفت: این نمایشگاه برگرفته از زندگی امروز و کنایه‎ای به ماشینی شدن آن است. پروژه من "آوای عبث" نام دارد که از یک شیپور گرامافون تشکیل شده است که به جای پخش یک نوای خوش از آن آشغال بیرون می‌ریزد. من چون مدت‎‌ها نقاشی کار کرده‎ام رنگ در این اثرم وجود دارد. طرح کار کاملا برای خودم بود اما برای اجرای مکانیزم مورد نیاز آن از کمک یک مهندس مکانیک کمک گرفتم.
امیر موسوی‌زاده هنرمندی است که بزرگ‌ترین ماشین این نمایشگاه را طراحی کرده است او نیز درباره اثر خود توضیح داد: پس از پایان دوره ماشین‎های عبث با آقای تناولی، ایده این کار به ذهن من رسید. این اثر در واقع می‌‏تواند یک کارخانه عبث باشد. این دستگاه ۵ موتور دارد که باعث حرکت‏های متعددی می‌‏شود که هیچ بازدهی ندارد. من ابتدا از یک حرکت شروع کردم و پس از آن بود که حرکت‏های بعدی به آن اضافه شد این کار حتی حرکت‏های دیگری نیز داشت که به این نمایشگاه نرسید.
انتهای پیام/