سرویس تئاتر هنرآنلاین: باید اهل دیدن تئاتر باشی تا هنرنمایی‌هایش را بر صحنه نمایش به یاد آوری؛ باید سال‌ها پیگیر اتفاقات عرصه نمایش باشی تا بدانی سهیلا رضوی نه اهل گفت‌وگوست و نه اهل حاشیه؛ در آثار جاودان بزرگان و نام آشنایان عرصه تئاتر خوش درخشیده و جانی دوباره به شخصیت‌های نمایشنامه‌ها بخشیده... از بهرام بیضایی تا دکتر علی رفیعی، از قطب‌الدین صادقی تا پری صابری ... سهیلا رضوی همیشه انتخاب بزرگان بوده و حالا بهمن فرمان‌آرا در نمایش "مردی برای تمام فصول" مجالی دوباره برای هنرنمایی او فراهم آورده ... وقتی از تئاتر حرف می‌زند بغض می‌کند و اشک‌ها مجال حرف زدن را از او می‌گیرد. می‌گوید شرایط تئاتر دلش را به درد آورده و نگران است، نگران آینده نمایش در ایران... سهیلا رضوی بعد از مدت‌ها راضی می‌شود مصاحبه کند و از آرزوهایش برای تئاتر بگوید...

خانم رضوی، شما خیلی کم با مطبوعات صحبت می‌کنید، برای مخاطبان تئا‌تر که به کارهای شما علاقه‌مند هستند، کمی از خودتان بگویید، از نحوه حضورتان در تئا‌تر...

من ۶۰ سال دارم و بیش از ۳۰ سال است که در تئا‌تر حضور دارم... دو دوره فعالیت داشته‌ام، قبل از انقلاب و بعد از انقلاب. قبل از انقلاب من در همین تالار وحدت فعالیت داشتم. شرایطی به وجود آمد که نتوانستم کار کنم. آن زمان به کار دیگری فکر نکردم مثلا مجری باشم یا در تلویزیون برنامه زنده داشته باشم. سال ۵۸ و ۵۹ به کمک همسرم و دوستانی مثل مجید جعفری و هوشنگ توکلی وارد اداره تئا‌تر شدم و شروع کردم به کار کردن و از آنجایی که احساس می‌کردم باید بیشتر تلاش کنم، شروع کردم به کار کردن و همزمان یاد گرفتن...

اولین تجربه جدی تئا‌تر شما در چه سالی بود؟


سال ۵۹، تازه انقلاب شده بود و شرایط فرهنگی کشور کاملا عوض شده بود، با کاری از ساموئل بکت به کارگردانی مجید جعفری اولین کار جدی من رقم خورد. البته در اولین تجربه و در این کار من بازی نکردم، بلکه به عنوان هم‌سرا در این نمایش حضور داشتم. ولی سعی کردم یاد بگیرم و یعد‌ها با سینما و تلویزیون آشنا شدم. ولی آنچه برای خودم مهم بود این است که تئا‌تر را از حوزه‌های دیگر بیشتر دوست دارم.

در کنار کدام یک از هنرمندان بیشتر آموختید؟

با خیلی از بزرگان کار کردم و واقعا چیز‌ها آموختم.... با ایرج راد کار کردم.، همینطور اکبر زنجان‌پور و مرحوم رضا کرم‌‍رضایی، همینطور پری صابری و بهرام بیضایی و دکتر علی رفیعی و البته دکتر قطب‌الدین صادقی.. یادم هست در نمایش قطب‌الدین صادقی به نام "صبرا و شتیلا" من از میکاییل شهرستانی که نقش اول نمایش بود، تمرینات بیان و بدن را آموختم چون میکاییل شهرستانی در آن نمایش دو ساعت تمرین بیان و بدن داشت و این نمایش برای من واقعا کلاس درس بود، هرچند این نمایش خیلی کار پر مخاطبی نبود، اما برای من حکم کلاس درس را داشت و بسیار مفید بود.

به کار جدیدتان بپردازیم، "مردی برای تمام فصول"؛ قبل از پیشنهاد بهمن فرمان‌آرا، با این نمایشنامه آشنایی داشتید؟

نه.. هشت سال پیش وقتی بهمن فرمان‌آرا قصد اجرای نمایش را داشت، به من پیشنهاد داد و من آن زمان نمایشنامه را مطالعه کردم و منتظر اجرا بودم که اتفاق نیفتاد.‌‌ همان موقع کار برایم جدی بود، حتی فیلم‌های ساخته شده براساس این متن را چند بار دیده بودم،. اما خب نشد، یعنی نگذاشتند!

این نمایشنامه کلاسیک برای شما چه جذابیتی داشت؟


راستش را بخواهید نقش لیدی آلیس برای من جذابیت زیادی نداشت! هرچند که نقش خوبی است، اما خب، نقشی فرعی در این نمایش است و من در تئاتر‌های قبلی نقش‌های بهتر و پر رنگ‌تری داشتم. دلیل حضور من در این کار ابتدا بهمن فرمان‌آرا است که من دوست داشتم با ایشان کار کنم، چون تجربه سینمایی هم با ایشان نداشتم. دوم اینکه گروه بسیار خوبی در این کار حضور داشت، از بازیگران گرفته تا دوستان پشت صحنه و نکته مهم‌تر، از ابتدا یک نگاه کاملا حرفه‌ای و محکم در این نمایش به چشم می‌خورد؛ از مسایل مالی گرفته تا سایر ویژگی‌های یک تئا‌تر... همه چیز سر جای خود بود و این شرایط خوشبختانه تداوم دارد...

بهمن فرمان آرا نمایشی به معنای واقعی کلاسیک را اجرا می‌کند.. از دکور لباس میزانسن و تمام بخش‌ها سعی شده کلاسیک کار شود، شما در این سال‌ها تجربه حضور در نمایش کلاسیک داشتید؟

نه چنین تجربه‌ای نداشتم و کمی هم برام عجیب بود. البته در اجرا نظر کارگردان بسیار مهم است اما مثلا اتفاقی در کار افتاد که برای من عجیب بود، آن هم اینکه لحن در نمایش تغییر کرد تا مردم ارتباط بهتری با نمایش داشته باشند. مثلا سلیقه من این نیست و فکر می‌کنم با این لباس‌ها و موسیقی و حرکت و.. که کلاسیک است بهتر بود ما با لحن کلاسیک دیالوگ می‌گفتیم اما در ‌‌نهایت نظر کارگردان مهم است و ما تابع نظر ایشان هستیم

در شب‌های اجرا چه بازخوردی از مخاطب گرفتید؟

ما هر شب با سالن پر اجرا می‌رویم اما در هر شب تماشاگرانی داشتیم که اصلا کار را دوست نداشتند و تماشاگرانی هم داشتیم که بسیار خوب با نمایش ارتباط برقرار کردند، شاید دلیل این برخورد تماشاگران این باشد که تجربه‌ای در دیدن این گونه نمایش نداشته‌اند چون یادم نمی‌‌اید در این سال‌ها کاری با این شکل و دکور و گریم و... اجرا شده باشد.

تمرینات نمایش برای شما سنگین نبود؟

ما از شهریور تمرینات را شروع کردیم، حدود دو ماه تمرین داشتیم و فضای خوبی بر تمرینات حکم فرما بود. سنگین بود اما عوامل انگیزه داشتند و برخورد‌ها خوب و محترمانه بود.


بسیاری از هنرمندان عرصه نمایش مثل شما از شرایط حرفه‌ای با حسرت یاد می‌کنند و برایشان بسیار مهم است.... ظاهرا حرفه‌ای بودن در تئا‌تر خیلی امر غریبی است!

حق دارند! شرایط تئا‌تر حرفه‌ای نیست، من در ۶۰ سالگی تحمل اتفاقات غیر حرفه‌ای و عجیبی که بسیار متداول شده را ندارم. اینکه برای گرفتن دستمزد مدت‌ها معطل باشم و دوندگی کنم.. مگر اینکه یک تئا‌تر خاص باشد و یا کار بسیار دوستانه‌ای باشد که به خاطر پیشنهاد دوست عزیزی حاضر باشم در شرایط معمولی‌تر کار کنم. این کار شغل و حرفه من است و بیش از ۳۰ سال برای آن وقت و انرژی صرف کرده‌ام. وقتی انرژی و وقت می‌گذارم، از زندگی خودم می‌گذرم. در این آلودگی و ترافیک سر وقت سر تمرین و اجرا حاضر می‌شوم، حق دارم و خیلی طبیعی است که دوست داشته باشم حرفه‌ای با من برخورد شود و این درخواست زیادی نیست.

مسائل حاشیه‌ای که به آن‌ها اشاره کردید، می‌تواند از دلایل کم کاری شما در عرصه تئا‌تر باشد؟

بله. قطعا همینطور است، کما اینکه بسیاری از خوب‌ها و سرمایه‌های تئا‌تر هم به همین دلایل کم کار شده‌اند، خودم فقط برای رضایت یک دوست بسیار صمیمی حاضرم بعضی مشکلات و شرایط غیر حرفه‌ای تئاتر را تحمل کنم. اما در غیر این صورت به هیچ وجه قبول نمی‌کنم. البته شاید گاهی اوقات نام کارگردان و جایگاهش دلیل کار کردن من باشد. مثلا وقتی بهمن فرمان آرا به من پیشنهاد داد، به پول فکر نکردم و با عشق و علاقه پذیرفتم. یا مثلا بهرام بیضایی که برای کار کردن با ایشان بدون هیچ شرطی کار می‌کنم.

خیلی از هم‌دوره‌ای‌های شما که از وضعیت تئا‌تر گله دارند، به سینما و تلویزیون رو آورند، شما چقدر سینما و تلویزیون برایتان جذابیت دارد؟


من البته در سینما وتلویزیون خیلی پرکار نیستم. اما شرایط این رسانه هم در سال‌های اخیر خوب نیست! تله فیلمی ساخته می‌شود اما تهیه‌کننده به تعهدات مالی عمل نمی‌کند و همه چک‌ها برگشت می‌خورد!.. البته این حرف‌ها دلیل این نیست که من آدم مادی باشم. به هیچ عنوان مادی نیستم و بسیار درویش مسلک زندگی می‌کنم ولی علاقه‌ای هم ندارم حق من پایمال شود. در تلویزیون پروژه‌های زیادی در حال تعطیلی است و هیچ‌کس هم به تعهداتش عمل نمی‌کند. نمی‌دانم مشکل از کجاست. نمی‌دانم مسئولین چه فکری می‌کنند، اما ما هم مثل سایر مردم در این مملکت زندگی می‌کنیم و مثل دیگران باید هزینه‌های زندگی را پرداخت کنیم.

اگر این روز‌ها سه پیشنهاد خوب از حوزه‌های تئا‌تر و سینما و تلویزیون داشته باشید کدام را انتخاب می‌کنید؟

بستگی دارد. من دلبسته تئا‌تر هستم و روی صحنه بسیار راحت‌ترم مثل سوارکاری که بر روی اسبش راحت است، صحنه نمایش برای من حکم‌‌ همان اسب را دارد که با بودن بر روی آن احساس راحتی می‌کنم، اما شاید پیشنهاد تئاتری هم باشد که با شرایط من سازگار نباشد. مثلا زمانی که آقای فرمان‌آرا پیشنهاد کرد، حسن فتحی هم برای سریال جدیدش به من پیشنهاد همکاری کرد و از آنجایی که من کارهای حسن فتحی را در این سال‌ها دنبال کرده‌ام بسیار علاقمند بودم که در کار جدید ایشان حضور داشته باشم و پذیرفتم. یعنی شرایطی بود که من با دو پیشنهاد خوب روبرو شدم و با دل و جان پذیرفتم هرچند کار حسن فتحی به تعویق افتاد و من به راحتی به کار تئاترم پرداختم.

در مجموع نمایش‌های که بازی کردید کدام کار بیشتر به دل شما نشسته و ارتباط عمیق تری برقرار کردید؟

نمایش "شازده احتجاب" کار دکتر علی رفیعی که خیلی دوستش داشتم، اصلا بی‌‌‌نهایت! هم نقشم را دوست داشتم و هم کار بسیار عالی بود. شاید باور نکنید در نمایش "شازده احتجاب" بر اثر اتفاقی زمین خوردم و دنده‌ام شکست و من تنها یک روز سر تمرینات حضور نداشتم!. روزی ۱۰ عدد قرص مسکن می‌خوردم و با درد فراوان سر تمرینات بودم که این نقش را از دست ندهم. بعضی وقت‌ها از شدت درد اشک می‌ریختم اما آنقدر عاشق کار بودم که سر تمرین‌ها حاضر می‌شدم و کار می‌کردم هرچند نمایش کامل اجرا نشد و این افسوس برای من همیشه ماند.

گفتید برند کار و اعتبار کارگردان برایتان مهم است؛ با کارگردان‌های جوان هم کار می‌کنید؟

نه کار نمی‌کنم! مگر اینکه شرایط خاصی باشد و یا اینکه کار خیلی ویژه و دوستانه‌ای باشد... در غیر این صورت کار نمی‌کنم چون نمی‌توانند به تعهدات مالی عمل کنند، می‌خواهند تجربه‌اندوزی کنند و یا مسائل دیگر، شاید هم مقصر نیستند چون بودجه‌ای برای کار‌های‌شان دریافت نمی‌کنند، طبیعی است که نمی‌توانند به تعهدات مالی بازیگر پایبند باشند. من در این سن و سال حوصله مبارزه با این شرایط را ندارم.. در دوره جوانی کارهای زیادی داشتم، مثلا در سالی که با دکتر علی رفیعی "عروسی خون" را کار کردم، با پری صابری هم نمایش "رستم و سهراب" را تمرین می‌کردم و با آقای میکائیل شهرستانی هم درگیر تمرین نمایش دیگری بودم. یعنی از صبح که از منزل می‌آمدم بیرون به اداره تئا‌تر می‌رفتم، بعد تالار وحدت برای تمرین نمایش و شب هم اجرا. اما این روز‌ها نه توان ذهنی و نه جسمی این کار‌ها را ندارم. چند سال پیش هم کاری با حسین پاکدل تمرین کردم که دو اجرا در جشنواره تئا‌تر داشت و هیچ وقت به اجرای عموم نرسید. این مسائل من را برای حضور در تئا‌تر دلسرد کرده...

اهل دیدن نمایش‌های که روی صحنه می‌رود، هستید؟

خیلی کم.. البته بسیار دوست دارم آثار جوان‌ها را ببینم اما واقعا به دلیل تنبلی، خیلی کم به دیدن تئا‌تر می‌آیم (با خنده) اما خب کارهایی هم بوده که دوست داشتم، مثلا کار پارسا پیروزفر را دیدم و بسیار پسندیدم.

با همه فرازو نشیب‌هایی که این سال‌ها در عرصه تئا‌تر تجربه کرده‌اید، چه آرزویی به دلتان مانده؟


آرزو دارم سالن‌های خوبی برای فعالیت جوان‌ها ساخته شود. وقتی برای تمرین به تالار وحدت آمدم، گریه‌ام گرفت (با بغض). چون من در این سالن بزرگ شدم و اینجا زندگی کردم.. دلم سوخت وقتی دیدم پرده تالار وحدت خراب است و می‌گویند پولی برای تعمیرش وجود ندارد! من عمر خود را کرده‌ام، در دوره خوبی هم زندگی کردم، اما در این سال‌ها باید نظیر تالار وحدت بسیار ساخته می‌شد نه اینکه همین بضاعت اندک هم از دست برود. بعد از نمایش "شکار روباه" به تالار وحدت نیامدم، اما وقتی آمدم فقط گریستم... قلبم به درد آمد... در این شرایط چه آرزویی می‌توان برای تئا‌تر کرد؟. وقتی ما هنوز سالنی برای اجرا نداریم.، سخن گفتن از آینده تئا‌تر بیهوده است، فقط می‌توانم امیدوارم باشم که شرایط بهتر شود. کاش حداقل همین سالن‌های اندک را به درستی حفظ می‌کردیم. وقتی به سالن نمایش اهمیت داده شود، یعنی تئا‌تر برای مسئولان مهم است، آن وقت شاید برای من بازیگر هم کسی، مسئولی، مدیری اهمیت قائل شد!

انتهای پیام/

غزل نهانی