سرویس سینمایی هنرآنلاین: محمدعلی سجادی که علاوه بر کارگردانی سینما، هنر نقاشی و رمان نویسی را هم تجربه می‌کند، از سینما مدتی است فاصله گرفته است. این کارگردان سینما در بخش دوم گفت‌و‌گوی خود با هنر آنلاین با موضوع سینما به صحبت پرداخته و معتقد است هنر سینما به نوعی مرتبط با هنر نقاشی است؛ همانطور که در آثار او رگه‌هایی از رنگ را هم می‌بینیم.

هنرمندان سینما محمدعلی سجادی را بیشتر یک آدم سینمایی می‌دانند اما در اکثر فیلم‌هایی که ساخته‌اید، فضای کارتان به نقاشی هم نزدیک بوده و در فیلم‌های شما رگه‌هایی از رنگ‌ها هم دیده می‌شود. چرا دیگر فیلم نساختید؟

من که دوست دارم و تمام تلاشم را هم کردم و تجربیاتی نیز انجام دادم. باید از نظر من این اتفاق می‌افتاد و فیلم ساخته می‌شد؛ اما فکر می‌کنم شهروند درجه دو بودن مشکل‌ساز شده است.

یعنی فکر می‌کنید موقعیت همچنان برای ساخت فیلم‌های شما مهیا نیست؟ شاید به دلیل گرایش شما به نقاشی و دیگر هنر‌ها یک فاصله‌ای بین شما و سینما افتاده است؟

البته در این فاصله سه فیلم کار کرده‌ام. اما خیلی‌ها این فیلم‌ها را جدی نمی‌گیرند. در حالی که این فیلم‌ها، فارغ از خوب یا بد بودنشان کاملاً جدی هستند. من فیلم "سیاوشان" را ساختم که تجربه محض است. فیلم مستند بلندی ساختم به اسم "حمید هما" که بر مبنای زندگی حمید سمندریان و هما روستا ساخته شده است و فیلم دیگری به نام "سیاووش خوانی در گالری خورشید، خیابان گرینویچ". این فیلم‌های من، در این مدت هستند.

درخواست پروانه ساخت دادم و پروانه ساخت برای ساخت یک داستان اخلاقی دارم و پیش تولید آن را انجام داده‌ام؛ ولی متاسفانه شرایط مالی آن هنوز فراهم نشده است. ظاهراً دوستان برایشان مهم نیست که سجادی شش سال کار نکرده است.

با بازگشایی "خانه سینما" موقعیت خیلی از هنرمندان تغییر کرد. شرایط شما چطور؟

ما تمام انرژیمان را گذاشتیم که خانه سینما باز شود و شرایطی فراهم گردد که همه دوستان بتوانند کار کنند. اما مشکلات همچنان باقی هستند. من پروژه‌های زیادی دارم، مثلاً ساخت فیلم "سیاووشان" و توجه به اسطوره‌های ایرانی و یا فیلم‌نوشته‌ای به اسم "فرود" که من شش سال است آن را نوشته‌ام و آماده کار کردن هستم. در واقع من آماده تجربیاتی هستم که سینمای ما فارغ از نتایجش بسیار نیاز به آن‌ها دارد. ولی متاسفانه هیچ اتفاقی نیفتاده است و هیچ کس حتی نپرسیده است که حالت چطور است!

فکر می‌کنید چطور می‌شود این شرایط بوجود آمده در فعالیت‌های سینمایی شما را تغییر داد؟

اول اینکه، این شرایط متاسفانه وجود دارد. دوم اینکه بار‌ها تصمیم گرفته‌ام بر اساس شرایط موجود کار کنم. به همین دلیل فضای دردآلود و سخت را برای خودم شکستم و سریالی به اسم "زاویه هفتم" که تا نیمه فیلمبرداری کردم را برای تلویزیون ساختم، اما متاسفانه مجبور به انصراف از ادامه کار شدم و خیلی این موضوع حال مرا بد کرد.

خب این‌ها نشان می‌دهند که نمی‌توان کار کرد و همه آنهایی که می‌خواهند سجادی نامی هم کار کند، جوری تو را بتراشند که شبیه آن‌ها بشوید. البته من نمی‌گویم که شباهت به آن‌ها چیز بدی است. آن‌ها ارزش‌های خودشان را دارند. ولی خب من شبیه خودم هستم و نمی‌توانم شبیه کس دیگری باشم. به همین دلیل است که می‌گویم شرایط کار تصویری برای من فراهم نیست. در حالی که من با کمترین امکانات تولید هم کار کرده‌ام. مانند فیلم "اثیری" یا فیلم‌هایی که من با بخش خصوصی کار کرده‌ام. متاسفم که بگویم اگر نقاشی نبود من حالم خیلی بد می‌شد.

شما کارگردانی هستید که فیلم‌های زیادی در کارنامه کاریتان دیده می‌شود و در دوره‌های مختلف از شما فیلم دیده‌ایم. آیا شما می‌توانید یک مقدار نگاه‌تان را تغییر دهید و به نگاه امروز سینما و اهالی سینما نزدیک‌تر شوید؟

البته. من همین الان پروانه ساخت یک فیلم هم دریافت کرده‌ام. واقعیت این هست که من حرفه‌ای این کار هستم و دلم نمی‌خواهد کار نکنم، اما بستری نیز برای اینکه من کار کنم را هم فراهم نمی‌کنند. در حالی که به عده‌ای از هنرمندان واقعا از سوی دولت کمک می‌شود. وقتی خانه سینما بسته شد، به نحوی شرایط رقم خورد که انگار ما وجود نداشتیم. با ما برخورد شد. من فکر می‌کنم تنها من نیستم و خیلی از دوستان در شرایط خوبی به سر نمی‌برند. علی طالبی که تمام جوایز جشنواره اصفهان را گرفته است، در شرایط خیلی سخت و با کمترین امکانات این فیلم را ساخته است.

من نمی‌خواهم بلندگوی دیگران به نظر بیایم؛ اما واقعیت این هست که در فقر هم باید عدالت وجود داشته باشد، اما ما این عدالت را نمی‌بینیم. یک واقعیت دیگر این است که من این فیلم را بسازم یا نسازم اتفاقی در هستی نمی‌افتد. اما اتفاقی در زندگی من می‌تواند رخ دهد و من دوست دارم کار کنم. کما اینکه در دوره‌های پیشین کار کرده‌ام و در زمینه‌ها ی دیگر نیز پر کار بوده‌ام و سه نمایشگاه آماده ارائه دارم. سه رمان دارم که در ارشاد منتظر مجوز هستند. بیشتر فیلم‌های من قائم به ذات سینما هستند و آدم ژورنالیستی نیستم و در سینما فیلم‌هایم گرایشی به سیاسیت ندارد، اما موقعیت مناسبی برای فیلمسازی ندارم.

گاهی اعتراضم را با نساختن فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی به گوش کسانی که باید برسانم، رسانده‌ام. مجموعه‌ای که کار می‌کردم را به دلیل سانسور از نیمه‌‌ رها کردم. خیلی‌ها با فیلم ساختن و با رفتن به دنبال موضوعات سیاسی، نان به نرخ روز خوردند.

اتفاقا فیلم‌های شما در سینما، مضمون‌های خاصی را دربرمی گرفت که کمتر با آن موضوع‌ها روبرو بوده‌ایم و الان مشکل فیلمنامه همچنان در بدنه سینمای ما وجود دارد.

اگر بحث فیلمنامه باشد من یک کوه فیلمنامه دارم. مثلاً موضوع بعضی از نمایشگاه‌های آثارم و سناریوی "طلاقم بده به خاطر گربه‌ها" در ادامه "اثیری" هست. فکر می‌کنم جای آن در سینمای ما خالی است. زمانی که من سال 1362 فیلم "بازجویی" را ساختم تا الان که در خدمتتان هستم، می‌توانستم کار دیگری انجام دهم.

من به جای ساختار فیلم "شیفته" می‌توانستم فیلم دیگری بسازم. ولی من این ژانر را ادامه دادم و سعی کردم نگاه اجتماعی را وارد این ژانر کنم که تا قبل از این نبوده است و متاسفانه هیچ مسئولی از این حرکت حمایت نکرده است.

حتما اکران فیلم‌ها در بخش "سینمای هنر و تجربه" را در این مدت شنیده‌اید؟ نظرتان در این باره و فیلم‌هایی که با بعضی مشکلات ممیزی روبرو هستند اما در ‌‌نهایت این گونه اکران می‌شوند، چیست؟

من پارسال یکی از پیشنهاد دهنده‌های جدی بحث سینمای تجربه و هنر بودم و امروز شاهد اکران فیلم‌های خوب در این عرصه هستیم، اما در طول این یکسال به من نگفتند که مثلا فیلم "سیاووشان" را در این دوره از اکران به ما واگذار کنید. به هر حال ما در مقطعی هستیم که سینمای ما نیاز به تجربه دارد. با اینکه من با امکانت کم و بودجه پائین فیلمسازی می‌کنم مثلا "سیاووشان" را با ۵ میلیون نقدینگی ساختم. من دوره‌هایی که سینما کار نمی‌کردم و دوره خانه نشینی را طی می‌کردم، پناه بردم به نقاشی، پناه بردم به رمان، برای اینکه حالم خراب‌تر از آنچه آن موقع درگیر آن بودم، در وجودم رخنه نکند.

الان برای ادامه کار چه مسیری را در نظر دارید؟

اگر عمری باقی باشد می‌خواهم بیشترین وقت‌ام را صرف ساخت مجموعه‌ها و فیلم‌های اسطوره‌ای کنم. گاهی صبوری لازم است. به همین دلیل نساختن فیلم را دلیل کمرنگ بودن خودم در این عرصه نمی‌دانم. فرهنگ گستره وسیع تری از سیاست دارد، اما ماندگاری با فرهنگ است و سعی می‌کنم در حوزه فرهنگ آدم فرهنگی و هنری باقی بمانم.

عده‌ای هنر نقاشی را پیش رو‌تر از سینما و جمعی گر‌تر می‌دانند نظر شما چیست؟

هنر تجسمی وضعیت بهتری در کشور ما دارد. سینما نقطه جابه جایی و اتصال این وضعیت جدیدی است که طبعا ورود نیروهای جوان و شرایط اقتصادی تاثیر زیادی در هنر ما دارد. سینما هنر و صنعت است نیاز به توجیهات اقتصادی دارد.

شنیده‌اید که بار‌ها گفته شده که دولت باید از هنر جدا شود، به خصوص این موضوع بیشتر در هنر تجسمی دیده شده که تعداد گالری‌ها از تعداد سینما‌ها بیشتر شده. با این حال خیلی از هنرمندان ادعا می‌کنند که هنر تجسمی بین المللیتر از سینما است. فروش آثار تجسمی را در خارج از کشور هم می‌بینید که برای اثر هنری پول پرداخت می‌شود. به نظر شما این بخش برای سینما یا هنرهای دیگر هم اتفاق می‌افتد.

بار‌ها گفته‌ایم که سینما ما سینمایی دولتی است و چون اقتصاد هنر صنعت است. ما هنوز تعریف درستی ازبخش خصوصی در سینما نداریم. چون پایه سینما ما دولتی است. پتانسیل سرمایه‌گذاری در هنرهای تجسمی زیاد نیست اما یک فیلم با مبالغ بالا ساخته می‌شود. من این دوره را بیشتر شبیه برزخ می‌دانم. من در عرصه هنر تجسمی احساس آزادی می‌کنم.

اما کلا تاثیر سینما در نقاشی و تاثیر نقاشی در سینما را من تجربه کرده‌ام. در دهه ۶۰ سینما باعث شد تا خیلی از هنر‌ها به جریان بیافتد. سینما گاهی مسائل سیاسی و روز را یدک می‌کشد. الان دوره هنرهای تجسمی است. باید نظام مدیرتی متفاوتی ایجاد شود تا این امر برای سینما هم مهیا شود.

انتهای پیام/

گزارش تصویری مرتبط.