سرویس معماری هنر آنلاین: صدا‌و‌سیما در حالی با مدیریت جدیدی آغاز به کار کرده است که در بخش هنر هیچ شبکه‌ای طراحی نشده است. گفت‌وگوی زیر در رابطه با ضرورت شبکه هنر و بخش معماری با علی اعطا مشاور رسانه‌ای معاون معماری و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی است که می‌خوانید.

رسانه ملی مدتی است با مدیریت جدیدی آغاز به کار کرده است و این در حالی است که در بخش هنر، شبکه‌ای وجود ندارد. به نظر شما داشتن شبکه هنر تا چه حد ضروری است و به خصوص در حوزه معماری چه اندازه نیاز آن احساس می‌شود؟

طبعا داشتن شبکه‌ای مختص هنر و معماری امری مطلوب است، البته حوزه معماری و شهرسازی در رسانه‌های عمومی ما یک ژانر نوپا است. اصولا آن میزان که به سینما یا ادبیات پرداخته می‌شود، به معماری یا شهرسازی پرداخته نمی‌شود، با اینکه اهمیت آن کمتر نیست و این مسایل مشخصا در کیفت زندگی ما تاثیر دارد. این امر مختص صدا‌و‌سیما نیست. شما در نشریه‌‌های عمومی هم کمتر می‌بینید که درباره معماری و شهر گفتگو کنند. ‌البته در سال‌های اخیر یک مقداری این وضعیت تغییر کرده و صدا‌و‌سیما نیز گاهی در این رابطه برنامه‌‌هایی تولید کرده است.

به نظر شما چه برنامه‌هایی در حوزه معماری می‌توان برای شبکه هنر طراحی و تولید کرد؟

برای پرداختن به معماری و شهرسازی بیش از هر چیز به استقلال و جسارت نیاز داریم. چون در حوزه معماری و شهرسازی مسایلی جدی وجود دارد که پرداختن عالمانه و کارشناسی به آنها یعنی درگیر شدن با منافع یک سری گروه‌ها. بنابراین موضوعات بسیار جدی‌ای وجود دارد که یا اساسا در رسانه‌های ما یا نادیده گرفته می‌شود و یا بسیار محافظه‌کارانه با آن برخورد می‌شود. در صدا‌و‌سیما حجم عمده مطالبی که درباره معماری تولید می‌شود به تاریخ معماری بر می‌گردد. البته اینها ارزشمند است. اما مساله امروز ما، صرفا این موضوعات نیست. چطور ممکن است ما دایم از گذشته پرافتخارمان در حوزه‌ی معماری تمجید کنیم، اما وضعیت شهر و معماریمان این باشد که هست. در رسانه ی ملی به معماری معاصر کمتر پرداخته شده است، و به گمان من لازم است در این زمینه فعالیت جدی‌تری صورت بگیرد.

پیشنهاد شما تولید چه برنامه‌هایی است؟

به نظر من رسانه ملی باید با این رویکرد وارد موضوع شود که درخواست کیفیت در حوزه‌ی معماری و شهرسازی را به یک مطالبه عمومی تبدیل کنند. کیفیت نه با ضابطه و قانون درست می‌شود و نه با تبلیغ. پیش از هر چیز باید شهروند، زندگی در محیط مطلوب را حق خود بداند و این امر مستلزم آن است که شناخت مناسبی از موضوع ایجاد شود. برای مثال اگر جایی بر خلاف ضوابط و مقررات باغی را تخریب می‌کنند و مردم واکنشی نشان نمی‌دهند برای این است که چندان ضرورتی برای وجودش احساس نمی‌کنند و آن را به عنوان بخشی از حقوق شهروندی خود به رسمیت نشناخته‌‎اند. آنچه انتظار می‌رود این است که رسانه‌ها تلاش کنند بر مسایل امروز شهر و معماری تمرکز کنند و در نظر داشته باشند که با حفظ استقلال به این مباحث پرداخته شود تا منافع شهروندان به خطر نیفتد.

در مورد به خطر افتادن منافع شهروند توضیح بیشتری بدهید.

ببینید، اگر قوانین درست اجرا شود، قوانین ناکارآمد اصلاح شود، و نظارت جدی بر حسن اجرای قوانین وجود داشته باشد، به تدریج حقوق شهروندان برای زندگی در یک محیط مطلوب شهری تا حد زیادی تامین خواهد شد. در رابطه با پرسش شما، می‌توانم به مواردی اشاره کنم. پروژه‌های ساختماتی عظیمی تعریف شده و به مرحله‌ی اجرا رسیده، اما این پروژه‌ها در مراجع ذیصلاح مثل شورای عالی شهرسازی و معماری غیرقانونی تشخیص داده شده، به علت اینکه با طرح‌های توسعه‌ی شهری مغایرت دارد و گاه مجوز آنها در فرایندهای غیرقانونی صادر شده است. تبعات چنین پروژه‌هایی در شهر، منجر به مشکلات عدیده‌ای خواهد شد. اما شما می‌‎بینید که همین پروژه‌ها گاه به شدت و به طرق مختلف تبلیغ می‌شود. من البته این مسایل را تعمیم نمی‌دهم و منکر زحمات رسانه‌هایی مثل رسانه ملی در آگاهی بخشی عمومی نیستم. اما به هر ترتیب این انتظار هست که با تشخیص دقیق‌تر و عالمانه تری به این موضوعات وارد شویم.

به نظرم مثال بافت تاریخی شیراز در این رابطه مثال خوبی است. در یکی دو ماه اخیر که در شیراز مساله‌ی تخریب بافت تاریخی پیش آمد که هیچگونه توجیه علمی، تخصصی، قانونی و فرهنگی ندارد - و متاسفانه هنوز هم ادامه دارد - دیدیم که بخشی از مردم، دانشجویان و استادان نسبت به این موضوع واکنش نشان دادند. در این مورد خاص که مشخصا امری غیر قانونی و مغایر با بند 4 و 5 سیاست‌های کلی نظام در راستای توجه به عناصر تاریخی و حفظ هویت فرهنگی است، بالاخره انتظار بیشتری از رسانه‌های جمعی و عمومی می‌رود که واکنش نشان بدهند.

از برنامه‌های خوبی که صدا‌و‌سیما تولید کرده به کدام برنامه می‌توانید اشاره کنید؟

در برنامه "دو قدم مانده به صبح" خیلی جدی به بحث معماری و شهرسازی پرداخته می‌شد، به طوری که هم در جامعه عمومی و هم در میان متخصصین مخاطب داشت اما متاسفانه این برنامه ادامه پیدا نکرد.

به نظر شما پرداختن به مسائل معماری معاصر و شهرسازی مدرن، چه تاثیراتی روی مخاطب امروز خواهد گذاشت؟

اینجا من به جای "مدرن" ترجیح می دهم واژه‌ی "معاصر" را به کار ببرم. موضوع بررسی معماری معاصر مسئله جدی هر شهر و شهروندی است. تصور می‌کنم امروز علامت سوال در ذهن مخاطب ایجاد شده است و جامعه آمادگی شنیدن حرف‌هایی در این زمینه دارد. چرا مردم نسبت به یک فیلم خوب یا بد واکنش نشان می‌دهند؟ برای اینکه هم فیلم خوب دیده‌اند و هم فیلم بد و درباره‌اش شنیده‌اند و خوانده‌اند. در حوزه معماری هم باید همین اتفاق بیفتد. باید یک فهم عمومی مشترک در این حوزه شکل بگیرد.

باید مسایل مبتلا به شهر و معماری در رسانه‌ها و به خصوص رسانه‌ ملی مطرح شود تا مردم نسبت به اتفاقاتی که کیفیت زندگی‌شان را به خطر می‌اندازد واکنش نشان دهند. اینکه به کیفیت در معماری و شهرسازی پرداخته شود، این سوال را در اذهان ایجاد می‌کند که پس چرا وضعیت شهرهای ما اینگونه است. این آغاز ایجاد مطالبه‌ی عمومی برای داشتن یک شهر با کیفیت است.

به گمان من این پرسش تازه در اذهان جوانه زده و صدا‌و‌سیما باید از همین نقطه کارش را آغاز کند. این نکته را هم نباید فراموش کرد که بسیاری از تصمیماتی که برخی از مدیران می‌گیرند و به معماری و شهرهای ما لطمه وارد می‌کند، ناشی از ضعف دانش تخصصی است. اگر رسانه ملی، چنین مسایلی را در دستور کار قرار دهد، حتما در دراز مدت منشا تاثیرات مهمی خواهد شد. علاوه بر مردم، خود مدیران هم از این آگاهی بخشی بهره مند خواهند شد و همچنین، خواهند دانست تصمیمات آنان زیر ذره‌بین یک رسانه‌ جدی قرار دارد.

انتهای پیام/