سرویس تئاتر هنرآنلاین: تعزیه یا تعزیت به معنی سوگواری، برپایی یادبود عزیزان از دست رفته، تسلیت، امر کردن به صبر و پرسیدن از خویشان درگذشته، خرسندی دادن و در برخی مناطق ایران مانند خراسان به معنای مجلس ترحیم است، اما آنچه امروزه به عنوان تعزیه مشهور است گونه‌ای از نمایش مذهبی منظوم است که در آن عده‌ای اهل ذوق و کارآشنا در جریان سوگواری‌های ماه محرم و برای نشان دادن ارادت و اخلاص به اهل بیت، طی مراسم خاصی بعضی از داستان‌های مربوط به واقعه کربلا را پیش چشم تماشاچی‌ها بازآفرینی می‌کنند. در تعزیه چون اهمیت خواندن هنرمندانه اشعار بیش از روش اجرا و نمایش واقعه‌هاست، آن را در قیاس با روضه‌خوانی، "تعزیه‌خوانی" نیز می‌گویند.

تاریخ پیدایش تعزیه به صورت دقیق پیدا نیست. برخی با باور به ایرانی ‌بودن این نمایش آیینی، پاگیری آن را به ایران پیش از اسلام به پیشینه سه‌هزار ساله سوگ سیاوش پهلوان داستان‌های ملی ایران نسبت داده و این آیین را مایه و زمینه‌ساز شکل‌گیری آن دانسته‌اند. برخی پژوهشگران نیز پیشینه آن را به آیین‌هایی چون مصائب میترا و یادگار زریران بازمی‌گردانند و برخی پیدایش آن را متاثر از عناصر اساطیری میان رودان، آناطولی و مصر، و کسانی نیز مصائب مسیح و دیگر افسانه‌های تاریخی در فرهنگ‌های هند و اروپایی و سامی را در پیدایش آن کارساز دانسته‌اند. ولی به گمان بسیار، تعزیه، جدا از شباهت‌هایش با عزاداری‌های آیینی گذشته، شکل تکامل ‌یافته‌تر و پیچیده‌تر سوگواری‌های ساده شیعیان سده‌های نخستین برای کشته‌ شدگان کربلا است. برخی دیگر با استناد به گزارش‌هایی، پیدایش تعزیه را مشخصا از ایران پس از اسلام و مستقیما از ماجرای کربلا و شهادت امام حسین(ع) و یارانش می‌دانند.

اما آنچه مسلم است امروزه مجالس تعزیه‌خوانی، به عنوان یکی از گونه‌های قدیمی نمایشی و در واقع تنها گونه نمایشی ایرانی که به ثبت جانی رسیده توسط هنرمندان این حوزه بیشتر با موضوع شهادت امام حسین(ع) و یارانش برای سوگواری شهیدان کربلا از سوی دوستداران اهل بیت در آشکار و نهان در عراق، ایران و برخی از مناطق شیعه‌نشین دیگر برپا می‌شود.

در همین راستا، با فرا رسیدن ماه محرم و ایام سوگواری سالار شهیدان، امسال نیز اهالی تئاتر و علاقه‌مندان هنر نمایش نیز همانند سال‌های گذشته با برپایی مجالس مختلف تعزیه در جای‌ جای کشور، همراه با دیگر اقشار جامعه سیاه‌پوش شهادت امام حسین(ع) شده و در غم شهادت آن امام همام در سوگ می‌نشینند.

برپایی مجالس تعزیه خوانی در جای جای ایران زمین

امسال جای جای ایران از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب، میزبان مجالس مختلف تعزیه‌خوانی هستند که توسط گروه‌های فعال در این عرصه برپا می‌شود.

در این بین برپایی سوگواره "شب‌های واقعه" در مجموعه تئاتر شهر، برپایی ده مجلس تعزیه در فرهنگسرای ارسباران، برپایی مجالس تعزیه در فرهنگسرای نیاوران در دهه اول محرم، بوستان رازی، فرهنگسرای خاوران در تهران و برپایی مجالس تعزیه در حسینیه اراضی در اصفهان، تکیه زنده‌یاد حاج سیدصمد تقوی و حسینیه حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) شینقر در قزوین، حسینیه افوشته نطنز، تکیه اعظم برغان در کرج، تعزیه‌خوانی با خوانش گیلگی در گیلان، همایش اسب تعزیه در تفرش و... از جمله مهم‌ترین و شناخته شده‌ترین مکان‌هایی هستند که علاقه‌مندان این گونه نمایشی می‌توانند با حضور در این مکان‌ها بدر سوگ امام حسین(ع) بنشینند.

سوگواره "شب‌های واقعه" در مجموعه تئاتر شهر

سوگواره "شب‌های واقعه" با نمایشنامه‌خوانی "روزهایی که به یادت گذشت" از امروز در سالن اصلی تئاتر شهر آغاز می‌شود. این نمایش که نویسندگی و کارگردانی آن را سعید شاپوری بر عهده دارد وایه‌گوهای ام‌البنین است در غم از دست دادن فرزند برومندش حضرت ابوالفضل عباس.

بازیگران "روزهایی که به یادت گذشت" معصومه عزیزمحمدی و بیتا خارستانی هستند که ساعت 18 روزهای یکشنبه و دوشنبه 4 و 5 آبان ماه 93 در سالن اصلی تئاتر شهر خوانش می شود.

همچنین مجموعه تئاتر شهر از 5 تا 13 محرم مجالس تعزیه‌ای را به سرپرستی استاد احمد عزیزی برگزار می‌کند. همچنین به مدت سه شب پرده‌خوانی توسط مرشد محسن میرزاعلی و مراسم سنج و دمام به مدیریت هادی لشگری برگزار می‌شود.

تعزیه‌ها از 8 تا 16 آبان ماه اجرا می‌شوند که شامل تعزیه‌های حضرت مسلم، مجلس تعزیه شهادت حر، شهادت حضرت علی اکبر(ع)، تعزیه شهادت حضرت قاسم (ع)، شهادت حضرت ابوالفضل (ع)، تعزیه شهادت امام حسین (ع)، تعزیه بازار شام، تعزیه شاه چراغ و تعزیه متوکل بن عباسی هستند. روزهای 11، 12 و 13 آبان ماه نیز قبل از آغاز تعزیه مجالس پرده خوانی و از 11 تا 16 آبان مجالس سنج و دمام برگزار می‌شود.

بیست‌ و یکمین آیین تعزیه‌خوانی ویژه سالار شهیدان در فرهنگسرای خاوران

بیست‌ و یکمین آیین تعزیه‌خوانی ویژه ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان کربلا از امروز یکشنبه 4 آبان‌ماه همزمان با نخستین روز ماه محرم به مدت 13 روز در فرهنگسرای خاوران برگزار می‌شود.

اجراهای تعزیه فرهنگسرای خاوران به سرپرستی رجبعلی معینیان و مرتضی نمکی از امروز ساعت 14:30، با برپایی مجالس "شاهچراغ" آغاز و با مجالس "حجه‌الوداع"، "قیس ابن مسهر"، "شهادت حضرت مسلم"، "شهادت حر"، "شهادت حضرت قاسم(ع)"، "شهادت حضرت علی اکبر(ع)"، "شهادت حضرت عباس(ع)"، "شهادت امام حسین(ع)"، "غارت خیمه‌ها"، "بازار شام" و "رسوایی یزید" ادامه پیدا می‌کند.

علاقه‌مندان به تماشای تعزیه‌های فرهنگسرای خاوران از چهارم آبان ماه هر روز ساعت 14:30 می‌توانند به نشانی میدان خراسان، خیابان خاوران، سه‌راه هاشم‌آباد، فرهنگسرای خاوران مراجعه کنند، حضور عاشقان اهل بیت(ع) در برنامه تعزیه‌خوانی محرم آزاد است.

فرهنگسرای ارسباران میزبان تعزیه‌خوان پیشکسوت از قم

فرهگسرای ارسباران امسال هم همچون سال‌های گذشته با رویکرد فرهنگ عاشورایی و احیای سنت و فرهنگ دینی با حضور هنرمندان تعزیه از قم همزمان با آغاز ایام سوگواری سید و سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله حسین (ع) در تالار هنر این فرهنگسرا میزبان عاشقان اباعبدالله است. در این فرهنگسرا به ترتیب در دهه اول محرم؛ مجالس تعزیه "دعوت کوفیان از امام حسین(ع) و شهادت هانی ابن عروه"، "شهادت مسلم بن عقیل (ع)"، "طفلان مسلم"، "شهادت حر بن یزید ریاحی"، "شهادت وهب نصرانی"، "شهادت حضرت علی اکبر(ع)"، "شهادت حضرت قاسم بن الحسن(ع)"، "شهادت حضرت ابوالفضل العباس(ع)"، "شهادت امام حسین (ع)" و "بازار شام و شهادت حضرت رقیه (س)" برای علاقه‌مندان اجرا می‌شود.

میزبانی بوستان رازی از "روایت خورشید بر نیزه"

"روایت خورشید بر نیزه" نیز عنوان برنامه‌ای است که در 10شب اول ماه محرم الحرام در آن به اجرای تعزیه پرداخته می‌شود. این برنامه از چهارم تا 13 آبان ماه پس از نماز مغرب و عشاء در بوستان رازی برگزار می‌شود.

برپایی مجالس تعزیه در تکیه زنده‌یاد حاج سیدصمد تقوی و حسینیه حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) در قزوین

دهه اول محرم تکیه زنده‌یاد حاج سیدصمد تقوی و حسینیه حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) در قزوین مجالس تعزیه برپا می‌شود. علاقه‌مندان برای شرکت در مجالس تعزیه تکیه زنده‌یاد حاج سیدصمد تقوی می‌توانند هر روز ساعت 14 به نشانی قزوین، شهرک حصار خروان مراجعه کنند. همچنین علاقه‌مندان به شرکت در مجالس تعزیه حسینیه حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) شینقر نیز می‌توانند هر روز ساعت 14 به نشانی قزوین، 10 کیلومتری جاده الموت مراجعه کنند.

میزبانی حسینیه سید‌الشهدا(ع) و حسینیه اراضی از مجالس تعزیه‌خوانی در اصفهان

دهه اول محرم حسینیه سید‌الشهدا(ع) به نشانی اصفهان، مبارکه، زیبا شهر، بلوار امام خمینی(ره) و حسینیه اراضی به نشانی اصفهان، مبارکه، زیبا شهر، روستای اراضی، میزبان علاقه‌مندان تعزیه هستند و علاقه‌مندان می‌توانند برای تماشای تعزیه‌های این حسینیه‌ها هر روز پس از نماز مغرب و عشاء به این دو حسنیه در اصفهان مراجعه کنند.

تعزیه‌خوانی با خوانش گیلگی در گیلان

امسال در استان اجرای تعزیه با خوانش گیلکی پس از 85 سال در ایام محرم و صفر برگزار می‌شود. همچنین کارگروه پژوهش تعزیه گیلکی در سه بخش شعر، موسیقی و تعزیه با حضور استادانی چون عزت الله صمصام پژوهشگر و وارث 18 نسل تعزیه گیلان، محمدحسین صمصام، دهقان و علیزاده و... تشکیل شده است.

لازم به ذکر است که تعزیه با گویش گیلکی با حضور استادان تعزیه و شاعران برجسته زبان گیلکی در حال تدوین است و نخستین تعزیه با موضوع حضرت علی اکبر (ع) در قالب یک نسخه مدون اجرا می‌شود.

مجالس تعزیه در دیگر شهرها

از دیگر شهرهایی که مجالس تعزیه به صورت جدی در آنها برگزار می‌شود می‌توان به شهرهای تفرش، مشهد، سمنان، زنجان، ری، اردبیل و... اشاره کرد که علاقه‌مندان به این گونه نمایشی می‌توانند با حضور در این مجالس به سوگواری شهادت امام حسین(ع) بپردازند.

انتهای پیام/