سرویس تجسمی هنرآنلاین: حسین محجوبی از آن دست اساتیدی است که همیشه دغدغه همگانی شدن هنر، قدردانی از پیشگامان هنر، ثبت و نگه‌داری از آثار هنری را داشته و شاید بیش از 40 سال است که برای این دغدغه‌ها کفش آهنین به پا کرده و آستین همت بالا زده؛ چندی پیش خبری آمد که موزه هنرهای معاصر رشت، سرانجام تاسیس می‌شود. به تازگی نیز تفاهم‌نامه‌ای میان صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی، شرکت عمران و به‌سازی شهری ایران و خانه هنرمندان ایران منعقد شد، در هفته پیش رو نیز نمایشگاهی از جدیدترین آثار استاد محجوبی به یاد استاد محمود جوادی‌پور برگزار خواهد شد؛ به همین بهانه گپ‌وگفتی پیرامون این موضوعات پای حرف‌های استاد نشستیم، کسی که تاریخی از هنرهای تجسمی 50-60 سال اخیر ایران را در سینه و بر بوم‌هایش دارد.

آشیان نقش و مهر، وعده‌گاه همیشگی استاد، جایی که حضور تعداد زیادی از بزرگان هنر معاصر ایران را در خاطره دارد. جای پارک مثل خیلی جاهای دیگر شهر به سختی‌گیر می‌آید. همین که می‌نشینم صحبت از دیدارهای پیشین و لاهیجان و رشت و خاطرات، آغاز می‌شود. استاد با خوش و بش کوتاهی، سخن آغاز می‌کند: یک تحقیقی که من کردم نزدیک به 80 درصد شخصیت‌های هنری، یا پدر یا مادرشان اهل شمال ایران هستند، یا گیلان یا مازندران و یا گرگان. عجیبه ولی ظاهرا که خاکش می‌سازد، از هرجایی که بیایند آذری باشند، یزدی یا کاشانی آن طبیعت همه را جذب می‌کند.

وی ادامه می‌دهد: سرزمینی داریم مثل تمام دنیا آمیخته از خرد و جهل، اما سرزمین ما همیشه پایدار مانده است به دلیل اینکه جاهلان کارها را خراب می‌کنند و دیگران به سوی خردمندان روی برمی‌گردانند. سرزمین ما نمونه کامل این موضوع است و در نهایت در طول تاریخ هیچ‌کس حریف این خرد نشده است. به دلیل این زبان فارسی و موسیقیای که در آن نهان است و بزرگان برآمده بر پایه آن، کسانی چون فردوسی، مولانا، حافظ و دیگران که هر روز بیشتر شناخته می‌شوند. من خوشحالم که اینجا ایستاده‌ام هر چند که گاه خیلی سخت گذشته و در واقع شهیدی زنده محسوب می‌شویم اما باز هم باید به ایرانی بودن و در وطن بودن افتخار کرد.

درباره نمایشگاه می‌پرسم، می‌گوید: پنجاه و نهمین نمایشگاهی است که از آثار من برگزار می‌شود. سال گذشته با گروهی از دوستان به ونیز رفتیم، دیدم که دنیا عجیب برای این هنر سرمایه‌گذاری کرده است. ایران هم غرفه داشت اما باید سرمایه‌گذاری‌ای که کشورهایی مثل کره، چین و ژاپن در آنجا کرده بودند را می‌دیدید. اینها که دیوانه نیستند، مشخص است که زبان هنری زبانی است که تمام دنیا قبول دارد بهترین نمونه‌اش هم همین هنرهای تجسمی و نقاشی است که یک تابلوی نقاشی یا یک مجسمه می‌تواند آبروی یک مملکت باشد.

یک صحنه‌ای را خودم شاهد بودم در سال 1973 در بازل سوییس، ما یک غرفه داشتیم من بودم، اویسی، عربشاهی، سیحون، پیلارام، و ... خارجی‌ها که می‌آمدند دهانشان باز می‌ماند فکر می‌کردند نقاشی ایرانی هنوز همان نگارگری صرف است. شب آخر برگزاری یک مراسمی گرفتند که همه هنرمندان با تمام گالری‌های شرکت کننده آشنا می‌شدند. یک موضوع جالبی که آن زمان دیدم این بود که یکی از آثار دوره آبی پیکاسو را دولت سوییس اعلام کرد که به دلیل نیاز به پول باید بفروشد، ملت سوییس به هم ریختند و نگذاشتند که این اتفاق بیفتد.

خوشبختانه ما هم در ایران دوباره داریم روی پا بلند می‌شویم. این چیزی است که در دنیا جا افتاده است. این گالری را هم که می‌بینید 40 سال است راه انداخته‌ایم و نامش را هم گذاشته‌ایم "آشیان نقش و مهر" که در واقع آشیان هنر و اهالی فرهنگ و هنر است.

ظاهرا قرار بود نمایشگاهی بزرگ از آثار مجموعه شخصی‌تان به همراه فروش آثار شما در مجموعه سعدآباد برگزار شود، چه اتفاقی افتاد؟

تاریخ آن برنامه با اینکه از حدود یک سال پیش هماهنگ شده بود، ظاهرا به هم خورد و فرزندم سعید محجوبی تصمیم گرفت این دوره از نمایشگاه‌ها که در واقع یادبودها نام دارد را در گالری آشیان نقش و مهر برگزار کند و تصمیم دارد اینجا را با عنوان خانه محجوبی معرفی کند و حال و هوای دیگری به این فضا بدهد. یکی از آرزوهای من این است که اینجا به خانه محجوبی تبدیل شود و میراث 60 ساله‌ام در اینجا به یادگار بماند، آرزوی دیگرم هم تاسیس موزه هنرهای معاصر رشت است که شاید گامی ماندگار باشد برای فرهنگ و هنر این سرزمین.

موزه هنرهای معاصر رشت که ظاهرا با پیگیری‌های شما، مراحل تاسیس را طی می‌کند.

چیزی حدود 45 سال است که قرار است این موزه تاسیس شود، چندی پیش جلسه‌ای هم با حضور شهردار رشت و آقای ملانوروزی برگزار شد که قرار شد به اتفاق آقای ملانوروزی برویم رشت که هنوز موفق نشدیم. به هر حال این بی‌مهری به استان گیلان ظاهرا پایانی ندارد. من، آیدین آغداشلو و آقای دریابیگی پیش از انقلاب کارهای این نمایشگاه را جمع کرده بودیم ولی تاکنون موفق نشده‌ایم که این کار را به سرانجامی برسانیم.

برای اینکه واضح‌تر دنبال مطلب را بگیریم، لطف کنید بفرمایید که بعد از آن جلسه‌ای که داشتید و اعلام شد که طبقه بالای ساختمان شهرداری رشت به این موزه اختصاص خواهد داشت، دقیقا چه اتفاقی افتاد؟

منتظریم که قراری گذاشته شود و برویم سالن را ببینیم؛ پیش از این شهردار قبلی هماهنگ کرده بود و قرار بود افتتاح شود که شهردار عوض شد. این دوره هم شهردار خیلی با ذوق است و می‌خواهد کار انجام دهد، وزارت ارشاد هم آمادگی دارد. در واقع در مرحله نهایی است اما همین مرحله نهایی، 40 سال طول کشیده است.

در شهر لاهیجان نیز حدود دو ماه پیش برنامه‌ای برگزار شد، شهر زادگاه شما.

بله حدود دو ماه پیش یک بزرگداشت برگزار شد و یک سالن را اداره ارشاد به نام حسین محجوبی افتتاح کرد و نمایشگاهی هم در آنجا برگزار شد که خیلی از این بابت خوشحال و سپاسگزارم.

از نمایشگاه پیش رو بگویید، چه شد که این نمایشگاه با یاد زنده یاد جوادی پور برگزار می‌شود؟

وقتی قرار شد این نمایشگاه در گالری "آشیان نقش و مهر" برگزار شود، به ذهنم رسید که در این مدت که این بزرگوار از دنیا رفته است، هیچ اسمی از ایشان برده نشده؛ از آنجایی که استاد جوادی‌پور استاد مستقیم من در دانشکده بودند و البته بسیار به اینجا رفت و آمد داشتند، تصمیم گرفتم این نمایشگاه را به یاد استاد برگزار کنم. در همه دنیا خانه‌های بزرگان و هنرمندان را تبدیل به موزه می‌کنند یا دست کم مجموعه‌هایی را به نام آنها راه‌اندازی می‌کنند. در حال حاضر در ایران نامی از اساتیدی چون آشتیانی، حیدریان، صدیقی و اسفندیاری ... نیست. دلم می‌خواهد خانه زنده یاد محمود جوادی‌پور را تبدیل به نمایشگاهی کنیم. مطمئن باشید بازده مالی هم برای شهرداری‌ها یا نهادهای دیگری که بانی این کار شوند، خواهد داشت. مردم دوست دارند ببینند که یک هنرمند معروف کجا و با چه وسایلی کارهایش را خلق کرده است.

قصد ندارید در لاهیجان فعالیت خاصی انجام دهید؟

در همان سالنی که افتتاح شده، قرار است نمایشگاه‌هایی را به همراه هنرمندان دیگر برگزار کنیم.

فکر می‌کنم اگر هر هنرمندی در شهر خودش، به عنوان مثال آثارش را با قیمتی پایین‌تر، البته فقط برای مردم آن شهر، به فروش بگذارد، هم اتفاق فرخنده‌ای است و هم فرهنگ خرید آثار تجسمی در شهرهای مختلف ایران نیز رواج خواهد یافت، زیرا مردم آن شهر متوجه می‌شوند که قادرند اثر ارزشمندی را با قیمتی پایین‌تر خریداری کنند؛ هم فرهنگ‌سازی است و هم رونق اقتصادی در هنر ایجاد می‌کند.

بله، فکر بسیار خوبی است. من هم علاقه زیادی دارم که برای گیلان هر کاری از دستم بر می‌آید انجام دهم. اتفاقا در حال حاضر طرح بنیاد مجتهدی را در لاهیجان دنبال می‌کنم، زمین نداشتیم که توانستیم از همشهری عزیزم، آقای یاورزاده، زمینی بگیریم که قرار است طرحی توریستی- فرهنگی در آن اجرا کنیم. برای کار فرهنگی باید حوصله کرد و ایستاد و ایستاد.

حتما شنیده‌اید که تفاهم نامه‌ای بین صندوق احیا و بهره برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی، شرکت عمران و بهسازی شهری ایران و خانه هنرمندان ایران بسته شده است که طی آن قرار شده است سازمان میراث فرهنگی خانه‌های قدیمی را در مراکز استان‌ها در اختیار شهرداری می‌گذارد و با همکاری خانه هنرمندان ایران، آن خانه تبدیل به خانه هنرمندان آن استان می‌شود و سپس توسط هنرمندان همان استان اداره خواهد شد، می‌خواستم نظر شما را در این مورد جویا شوم.

طرح، بسیار عالی است، هرچه بیشتر از این دست فعالیت‌ها انجام شود افتخاری است برای دولت و ملت ایران و بدون شک همه باید چنین طرحی را حمایت کنیم تا حتما اجرایی شود. اتفاقا در لاهیجان یک خانه‌ای هست که متعلق به منتظرالملک بوده و فکر می‌کنم مربوط به قبل از قاجار است، من با میراث فرهنگی هم درباره این خانه صحبت کردم و حاضرم این بار که به لاهیجان سفر می‌کنم پیگیری کنم تا اگر لازم است این خانه هم به طرح خانه هنرمندان اضافه شود. هرچه این خانه‌های تاریخی احیا شود و مراکز فرهنگی راه‌اندازی شود، غنیمت است.

در کل بسته شدن این تفاهم‌نامه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

اتفاق فرخنده‌ای است، این کارها را معمولا شهرداری‌ها در تمام دنیا انجام می‌دهند، با این ایده‌ای که این سه ارگان طرح کرده‌اند هم بناهای تاریخی احیا می‌شود، هم کار فرهنگی انجام می‌شود و هم اشتغال‌زایی و درآمدزایی خواهد شد، از چنین برنامه‌ای هیچ کس ضرر نخواهد کرد. سرزمین ما زادگاه فرهنگ و هنر دنیا است این را من نمی‌گویم تاریخ شهادت می‌دهد، در نتیجه اگر آقایان این کار را انجام دهند واقعا یک خیز بلند در فراگیر شدن فرهنگ و هنر در شهرهای مختلف ایران خواهد بود.

پس شما اعلام آمادگی می‌کنید که در انتخاب محل مناسب خانه هنرمندان گیلان و راه اندازی آن با این مجموعه همکاری کنید؟

حتما، صد در صد این آمادگی را دارم و با همه دوستانم هم در این باره صحبت خواهم کرد، همه هنرمندان باید در این باره کمک کنند.

فکر می‌کنید که هنرمندان و انجمن‌های مختلف در شهرها این همراهی را داشته باشند؟ چون معمولا وقتی یک کار می‌خواهد شروع شود عده‌ای در مقابلش جبهه می‌گیرند.

این تنگ نظری‌ها متاسفانه همیشه بوده و ظاهرا هم خواهد بود ولی اگر مدیریت این پروژه قوی باشد می‌تواند طی زمان همه این مشکلات را پشت سر بگذارد و اساس کار را که ماندگار کردن فرهنگ و هنر است به سرانجام برساند و حتما اثر بخش و ماندگار خواهد بود. توجه داشته باشید که خیلی از پروژه‌ها روی کاغذ شکل گرفته است و به انجام نرسیده و اینجا نقش این سه نهاد در اجرایی شدن طرح بسیار تعیین کننده است، باید افرادی دلسوز که دغدغه این کار را دارند، پیگیر کارها باشند تا دیگران این طرح را الگوی خود قرار دهند.

علاقه‌مندان برای دیدن این نمایشگاه می‌توانند روزهای ۱ و ۲ آبان ماه از ساعت ۱۶ تا ۲۱ به نشانی میدان آرژانتین، خیابان بخارست، خیابان هجدهم، بن بست گل‌محمدی، شماره ۴، گالری نقش و مهر مراجعه کنند.

انتهای پیام/

فرین روحانیان