سرویس تئاتر هنرآنلاین: لیلی رشیدی بازیگری نام‌آشنا است؛ پر جنب و جوش و سرحال. این مهم‌ترین چیزی است که درباره او می‌توان گفت. به بهانه بازی در نمایش "کسی نیست همه داستان‌ها را به یاد بیاورد" نوشته محمد چرمشیر و کارگردانی رضا حداد در دفتر خبرگزاری هنر ایران میزبان رشیدی بودیم و با او درباره مسائل مختلفی از جمله بازی در این نمایش به گپ‌وگفت‌ نشستیم که ماحصل آن را در ادامه می‌خوانید.

از بازی دوباره در نمایشی که یازده سال قبل کار کردید بفرمایید.

تکرار دوباره‌اش برای من سخت بود. چون یازده سال پیش این کار در جریان اتودهایی که می‌زدیم شکل گرفت. از تابلوهایی چهار پنج دقیقه‌ای تشکیل شده قصه‌هایی جدا از آدم‌هایی متفاوت که با یک خط داستانی متصل هستند.

متوجه نمی‌شوم. از چه نظر سخت بود؟

به نظرم کار برای یازده سال پیش بود. حال و هوا و همه چیزش برای همان زمان بود. تکرارش برای من سخت بود. فکر می‌کنم برداشت و اتودهای ما مال آن دوره بود. اگر امروز این نمایش را به من بدهند یک جور دیگر آن را بازی می‌کردم. یک نمایش کلاسیک با حس و حال معلوم. شما با متنی طرف هستید که با تکیه بر آن می‌توانید حال و هوای خود را با فضای تمرین هماهنگ کنید. ولی درباره این نمایش موضوع فرق می‌کند. ما این کار را یازده سال پیش انجام دادیم. حس‌های آن از من دور بود. موقع شروع کار حسم این بود ولی خوب فکر می‌کنم دیگر عادت کردم.

متن چطور، بعد از این همه سال متن تغییری کرد؟

نه. نمایشنامه محمد چرمشیر بود. نه آن زمان تغییری داشت و نه حالا. اجرا مثل همان یازده سال پیش است.

در کارهای حداد زیاد می‌بینیم که چند بازیگر در فضاهای جداگانه می‌آیند و بازی خودشان را می‌کنند. این برای شما به عنوان هنرپیشه سخت نیست که در ارتباط با سایر هنرپیشه‌ها نباشید؟

قبل از کارگردانی رضا حداد، متن آقای چرمشیر هم این طور ایجاب می‌کرد. بازیگری همیشه همان است. چه بروم در یک نمایش کلاسیک پارتنر داشته باشم. چه مونولوگ بگویم و چه نمایشنامه مدرن کار کنم. نمی‌توانم بگویم کدام سخت‌تر است. البته هر نوع بازی مختصات خودش را دارد. من این طوری هستم که وقتی تنها بازی می‌کنم احساس می‌کنم بی‌تکیه‌گاه‌تر و تنهاترم. وقتی پارتنر‌ داری احساس می‌کنی یکی هست که هوایت را دارد. اگر کم انرژی بگذاری، او با انرژی بیشتر کمک می‌کند. اگر مشکلی پیش بیاید او هست و حواستش به تو هست. البته فراموش نکنید در این نمایش هم ما فقط در ظاهر از هم جدا هستیم. متن کاملا به هم پیوسته است. اگر یک شب ریتم را رعایت نکنیم، با این که از هم جدا هستیم در کل کار اثر می‌گذارد. یعنی باز مثل یک دومینو متصل است.

ولی در سال‌های اخیر، بیشتر انتخاب‌هایتان در میان متن‌های مدرن بوده است.

بله. درست است. آدم دوست دارد همه چیز را تجربه کند. نمی‌دانم چرا.

رضا حداد سبک خاص خودش را دارد. استفاده از تکنولوژی و نور و هزار چیز دیگر که به نمایش او رنگ و لعاب خاصی می‌دهد. به عنوان بازیگر با حضور عناصر تکنولوژی در صحنه مشکل پیدا نمی‌کنید؟

در این کار البته استفاده از تکنولوژی کمتر است. اینجا فقط چراغ‌های دستی داریم؛ یعنی نورهای متحرک. در مکاشفه دوربینی در صحنه بود که فیلم می‌گرفت و همزمان پخش می‌کرد. "آمدیم، نبودید، رفتیم" هم که تکنولوژیک‌ترین کار حداد بود که پرده سه بعدی و فیلم و ... داشت. نه دست و پای آدم را می‌بندد و نه کمکی می‌کند. در نهایت آدم خودش است و بازی‌اش. در کل کار است که آدم باید مراقب باشد تکنولوژی لطمه نزند و در جهت کار باشد. نه صرفا برای این که از آن‌ها هم استفاده شده باشد.

خب، می‌توانم از شما بخواهم خودتان را جای تماشاچی بگذارید؟ دوست دارید چه تئاتری تماشا کنید. یک تئاتر ساده یا پر از وسیله و نور و پروژکشن؟

دوست دارم تئاتر خوب ببینم. بعضی وقت‌ها تئاتری فقط با بازیگر و کاملا در صحنه‌ای خلوت و خالی به قدری آدم را جذب می‌کند که خدا می‌داند. گاهی اوقات هم نمایشی پر از نور و پروجکشن و چه و چه آدم را مبهوت می‌کند. به شرط این که همه این‌ها درست و به جا استفاده شده باشند.

بازی کردن یک نمایش در سالن قشقایی و با امکانات یازده سال قبل، چه تفاوتی با تجربه همان نمایش در سالن استاد سمندریان داشت؟

من خودم نمایش یازده سال پیش را بیشتر دوست داشتم. این را به خود آقای حداد هم گفتم که دوست ندارم نمایش را دوباره اجرا کنیم. بعضی نمایش‌ها برای یک بار دیدن است. حس و حالی که آن زمان تجربه کردم برایم جذاب‌تر بود. مثل بچگی‌های آدم است که فکر می‌کنی اتاقت بزرگ‌ترین جای دنیا است. یا خیابان‌ها پهن‌تر هستند. آن زمان سالن قشقایی به نظرم خیلی بزرگ‌تر می‌آمد. الان فکر می‌کنم من در چه سالن بزرگی داشتم کار می‌کردم و الان چرا آنقدر سالن کوچک است. ریتم ما تغییری نکرده ولی به نظرم می‌آید ریتم آن زمان بسیار تندتر بود. یازده سال پیش فکر می‌کردم چه نمایش تندی است. این‌ها را در نفی نمایش و اجرا نمی‌گویم. نمایش مشکلی ندارد ولی من فکر می‌کنم برای آن زمان بود و آن زمان همه چیزش برایم جذاب‌تر و هیجان‌انگیزتر بود.

پس با این حساب چرا بازی در آن را قبول کردید؟

نمی‌خواهم کار را رد کنم. دوست ندارم این طور برداشت شود که کار را دوست نداشتم یا از بازی در آن راضی نیستم. دوست نداشتم دوباره اجرا شود. به آقای حداد هم نظرم را گفتم. چون یک نمایش تجربی است. به نظرم نمایش‌هایی که بر پایه اتودهای گروهی کار می‌شوند حال و هوای همان دوره خاص خودشان را دارند. حالا واقعا چرا قبول کردم؟ به این دلیل بود که خودم قبلا آن را بازی کرده بودم. چه یازده سال قبل و چه حالا اجرایش برایم جذاب بود.

دوست دارم کمی درباره کار قبلی‌تان هم بپرسم. "مسخ". یک کار بدون کلام. از این تجربه راضی هستید؟

بله. تجربه بسیار خوبی بود. خوشحالم که در آن کار بودم. نصیر ملکی‌جو کارش را بلد است. اولش به خودش هم گفتم که تا به حال تئاتر بی‌کلام کار نکرده‌ام و دلشوره دارم. به من اطمینان داد که از پس‌اش برمی‌آییم. واقعا هم به کارش مسلط بود. یعنی می‌دانست چه می‌خواهد. شاخص‌ترین نکته "مسخ" این بود که کار گروهی در آن به معنای واقعی کلمه وجود داشت. اگر یکی از ما می‌خواستیم بیشتر خودمان را و توانایی‌های‌مان را نشان دهیم، بلافاصله به کار لطمه می‌خورد. همه باید در یک سطح ظاهر می‌شدیم، به هم کمک می‌کردیم و مثل هم بودیم. ارتباط خیلی خوبی هم با مخاطب برقرار کرد و سالن کم کم شلوغ شد. به نظر من کارهایی مثل "مسخ" باید از سوی مرکز هنرهای نمایشی حمایت شود. چون من در آن بودم از این یکی مثال می‌زنم. کارهای دانشجویی بسیار خوبی روی صحنه می‌روند. مرکز باید کارهای خوب را شناسایی و حمایت کند. این تئاترها بدون تکیه بر چهره‌های مشهور و بدون تکیه بر داستان‌های مردم‌پسند روی صحنه می‌روند. باید از این کارها حمایت مالی کرد. تلویزیون باید برای آن‌ها تبلیغات مجانی کند. باید مردم را به سمت دیدن این کارها هدایت کرد. مردم نباید فقط تئاترهایی را ببینند که نزدیک به سلیقه‌شان است. کمی هم باید سلیقه مردم را بالا برد. رضا حداد این امکان را دارد که تبلیغ کند. بیلبورد و تیزر دارد. قشر تازه‌ای را به تئاتر می‌آورد. این افراد می‌آیند کار آقای حداد را می‌بینند و بعد خودشان علاقه‌مند می‌شوند و می‌روند یک کار دیگر را می‌بینند. ولی خب من با خودم می‌گویم پس بقیه گروه‌ها چه؟ یک کارگردان که نمی‌تواند این تبلیغات را بکند باید چه کند؟ کارهای بسیار خوبی روی صحنه می‌آیند که چون امکان تبلیغ ندارند دیده نمی‌شوند. باید مرکز هنرهای نمایشی به آن‌ها هم کمک کنند. من از "مسخ" می‌گویم چون تجربه شخصی‌ام بوده است. از تئاترهای بهتر از مسخ هم می‌آیند و می‌روند و تماشاچیان بسیار کمی هم آن‌ها را می‌بینند. سلیقه مردم را باید برد بالا. نباید تئاتری‌ها به هر دری بزنند که فقط مشتری بیشتری جذب کنند. نباید بازیگر تئاتر درگیر این شود که من چه بامزگی کنم که مردم امشب بیشتر بخندند و فردا 10 نفر بیشتر بیایند.

بازیگران الان درگیر فروش شده‌اند. مدام به این فکر می‌کنند که چقدر فروختیم و چقدرش به من می‌رسد. این واقعا زشت است و در سال‌های اخیر باب شده است. حمایت مالی این سال‌ها صفر شده است. چند سال پیش که بحث تئاتر خصوصی شد، فکر می‌کردیم اگر حمایت مالی از گروه‌ها حذف شود، سانسور هم کمتر می‌شود. ولی این طور نشد. حمایت مالی کم شد و خیلی جاها به صفر رسید ولی سانسور همچنان باقی ماند. حالا ما از مرکز هنرهای نمایشی یک چیز می‌خواهیم. حمایت مالی را از گروه‌ها دریغ نکنند. مخصوصا گروه‌هایی که تئاترهای شرافت‌مندانه و به معنای واقعی "تئاتر" کار می کنند.

انتهای پیام/

الناز اسکندری