سرویس تجسمی هنرآنلاین: بخش اول گفت‌وگو با مجید ملانوروزی رئیس مرکز هنرهای تجسمی و موزه هنرهای معاصر تهران پیش از این از نظرتان گذشت. در بخش پایانی با برنامه‌های ملانوروزی در راستای گسترش فعالیت‌های موزه هنرهای معاصر بیشتر آشنا می‌شویم.

چند اثر در گنجینه وجود دارد که امکان نمایش عمومی آن‌ها نیست؟ ‌

دقیقاً نمی‌دانم، چون همۀ آثار گنجینه را ندیده‌ام. البته ممکن است این آثار را برای متخصصین و کار‌شناسان و هنرمندان به نمایش بگذاریم.

پس ممکن است روزی آثار غیرقابل نمایش گنجینه برای متخصصین به نمایش خصوصی درآید؟

ـ بله، می‌شود. این امکان وجود دارد و می‌توان آثاری را که به دلایل فرهنگی نمی‌ توان برای عموم مردم به نمایش گذاشت، طی چند روز و به صورت خاص آن‌ها را برای اهالی هنرکه نگاه تخصصی به آثار دارند تعیین کرد و البته برای افراد خاص همیشه امکان دیدن این آثار غیرقابل نمایش وجود دارد. از این آثار می‌توان در جهت ارتقاء سطح فرهنگی ـ هنری کشور استفاده کرد و هر زمینه‌ای که این شرایط را به وجود بیاورد فراهم می‌شود.

چرا کتاب آقای مهدی حسینی دربارۀ نمایشگاه "آثار مکتب سقاخانه" با وجود اتمام آن، تا کنون چاپ و منتشر نشده است؟

ما هیچ مشکلی راجع به کتاب مهدی حسینی نداریم وقرارداد نشر این کتاب با یک ناشر خصوصی بسته شده و ناشر کار را دنبال می‌کند. تأخیر در چاپ آن هم به این دلیل است که می‌خواهیم کتابی که در رابطه با آثار مکتب سقاخانه منتشر می‌شود کامل باشد و من خواستم اگر هنوز کار چاپ شروع نشده، از بخش خصوصی عکس‌های آثار آقای ژازه طباطبائی و مسعود عربشاهی را تهیه کرده و به عکس‌های این کتاب اضافه کنیم. حتی من شنیده‌ام مجموعه کاخ نیاوران آثاری از مکتب سقاخانه دارد و دنبال آن هستیم که عکس‌های آثار این مجموعه را هم در این کتاب بیاوریم. چون کتاب آقای حسینی فقط راجع به آثار به نمایش درآمده در نمایشگاه مکتب سقاخانه موزۀ هنرهای معاصر بود. من این کتاب را ندیده‌ام اما شنیده‌ام آثار بررسی شده در این کتاب به نسبت نمایشگاهی که در‌آمریکا از این آثار برگزار شده، ناقص است. انتشار این کتاب امکانی است که فراهم شده و آقای حسینی با دانشی که نسبت به هنر مدرن و نسبت به هنر ایرانی دارند در این کتاب راجع به مکتب سقاخانه مطالبی نوشته‌اند. البته مطلب ایشان را من نخوانده‌ام اما پیشینۀ آقای حسینی نشان می‌دهد که از عهدۀ نگارش چنین کتابی برمی آیند. تنها دلیل توقف موقت چاپ کتاب آقای مهدی حسینی هم پیشنهاد من برای زیاد کردن عکس‌های بعضی آثار در این کتاب بود. این کتاب در برگیرنده ۷۰ تا ۱۰۰ اثر ازمکتب سقاخانه است و اگر مثلاً این تعداد را به ۳۰۰ اثر افزایش دهیم بررسی این مکتب از روی این کتاب برای یک محقق خیلی راحت‌تر خواهد بود. نظر من این بود که این کتاب را به بهانۀ کتاب نمایشگاهی تبدیل به یک کتاب کامل از مکتب سقاخانه بکنیم و یک سری آثار جدید سقاخانه‌ای که در نمایشگاه نبوده را به آن اضافه کنیم. در واقع این کتاب، کتابی نمایشگاهی خواهد بود با موضوع سقاخانه. کتاب آقای حسینی حتماً به صورت کامل‌تر به چاپ می‌ رسد. آقای حسینی زحمتشان را کشیده‌اند وما فقط درصددیم تصاویر آن را بیشتر کنیم تا یک کتاب تحلیلی خوب داشته باشیم.

ما به طور کلی تصمیم داریم از این پس در نمایشگاه‌هایمان به جای کاتالوگ، کتاب چاپ کنیم که در آن نویسنده به یک موضوع و مفهوم نمایشگاه بپردازد و به این بهانه، آثار بیشتری در‌‌ همان موضوع مورد بررسی قرار گیرد و لزوماً خود را مقید نکنیم که چون این کتاب، کاتالوگ نمایشگاه است پس فقط باید آثار نمایشگاه را در بر بگیرد و می‌خواهیم آثار دیگری هم باذکر منابع آن‌ها در کتاب‌های نمایشگاه بیاید. با این نگاه، کتاب منتشر شده در نمایشگاه‌ها می‌تواند به عنوان یک "کتاب مرجع"، حق مطلب را برآورده کند.

شما اقداماتتان را با رسانه‌ها در میان نمی‌گذارید یا بهتر است بگویم، کمتر در میان می‌گذارید.

من خیلی اهل وعده و وعید نیستم و تلاش‌ام این بوده تا شفاف ‌تر شدن بحث بودجۀ معاونت هنری و با توجه به این بودجه‌ بعضی از قول‌ها را برای امسال بدهم. اکنون هم چون بودجۀ دولت بعد از تحریم‌ها محقق نشده هنوز از بودجه دفتر هنرهای تجسمی در سال جاری دقیقاً اطلاع ندارم و به همین دلیل سعی می‌کنم در شبکۀ رسانه‌ای قولی را بدهم که مطمئن باشم انجام ‌ می‌شود. از روزی هم که مسئولیت مدیریت مرکز هنرهای تجسمی به بنده محول شده خیلی از ممیزی‌های بی‌دلیل نگارخانه‌ها که باید ابتدا آثارشان را به مرکزمی‌فرستادند تا نخست تأیید بشود و بعد نمایشگاه برگزار کنند، برداشته شده و دیگر نیازی به تأیید این مرکز نیست و سعی کرده‌ام افتراق و دوری که بعضی از هنرمندان با مجموعه دولتی داشتند کاسته شود و این مسأله را در نمایشگاه کنونی ما در موزه و با حضورآثار بسیاری از هنرمندانی که متأسفانه پیش ازاین به هر دلیلی از پیکرۀ هنرهای تجسمی دولت جدایی داشتند، می‌بینید. اکنون هنرمندان به دولت اعتماد پیدا کرده‌اند و ما باید بیشتر به این اعتماد بپردازیم تا همچنان اعتمادشان باقی بماند.

با آغاز مسئولیت بنده در مرکز، انجمن‌های مختلف هنرهای تجسمی را دعوت به همکاری در برنامه‌های مربوطه کردیم و به آن‌ها رسمیت دادیم. بی‌ینال‌ها را راه‌ انداختیم و جشنواره فجر را که معمولاً جنبۀ کمّی ‌آثار مهم‌تر از وجوه کیفی‌اش شده بود، سعی کردیم با نگاه تخصصی ترپیش ببریم. همچنین قراردادهایی در رابطه با چاپ کتاب‌هایی که لازم است چاپ شوند بسته‌ایم. ما فعالیت‌های زیادی را در خارج از کشور شروع کرده‌ایم و قراردادهای بزرگی هم بسته‌ایم، همچون قراردادهایی با بعضی از موزه‌های معروف دنیا مانند موزۀ "ژرژ پمپیدو" تا معرفی مجموعۀ هنر معاصر ایران به آن سو قابل طرح و پیگیری ‌باشد وهمۀ این‌ها از جملۀ اقداماتی است که ما شروع کرده‌ایم.

ما همواره سعی می‌کنیم مطالبات هنرمندان را تا جایی که در توان داریم و امکانش هست انجام دهیم. از رسانه‌ها هم تقاضا دارم رهنمود دهند، ‌ نقد کنند و اشتباهات را بگویند، دریغ نکنند و به دیدۀ اغماض هم ننگرند. به هر حال بنده آمده‌ام که کمکی به حوزۀ هنرهای تجسمی بکنم و رسانه‌ها باید در هرجایی که ساختار مدیریتی‌ام ضعیف است حتماً منعکس بکنند.

قراردادهایی که با موزه‌های دنیا بسته‌اید، آیا یک طرفه هستند؟

این قرارداد‌ها دوطرفه هستند اما شاید ما نتوانیم بعضی از آثار غربی را که خیلی گران هستند برای برگزاری نمایشگاه در ایران بیمه کنیم، چون به دلیل تحریم‌ها بعضی از بیمه‌های معتبر به بیمۀ ایران ورود پیدا نمی‌کنند. به همین خاطر ما اغلب سعی می‌کنیم از هنرمندان خارجی دعوت کنیم تا آثارشان را به ایران بیاورند.

در حال حاضرچهره‌های فرهنگی ـ هنری ما در جهان شناخته شده نیستند. الان شرایط خوبی است و همانطور که سینمای ایران در اوایل انقلاب علیرغم اینکه به مسائل آنچنانی نمی‌پرداخت و به امکانات تکنیکی هالیودی هم تکیه نداشت اما توانست با مکتب فیلم‌های انسانی در خیلی از جشنواره‌های‌ جهان مطرح شود، باید تلاشمان این باشد که از قابلیت‌هایی که در هنرهای تجسمی جامعه جهانی وجود دارد نظیر مجلات، اکسپو‌ها، آرت فر‌ها، حراجی‌‌ها و... استفاده کنیم و چهره‌های شاخص هنریمان را در دنیا مطرح کنیم. امیدوارم و تلاشم این است که در کنار افزودن یک اثر غربی به گنجینه خودمان، ‌ بتوانیم یک اثر از هنرهای ایرانی را نیز به گنجینه غرب اضافه کنیم. امیدوارم این کار محقق شود که اگر شود من فکر می‌کنم در رسالت خودم موفق بوده‌ام. اثر سهراب سپهری ما نه تنها از آثار جهان کمتر نیست که چه بسا ارزش‌های بیشتری هم دارد و متأسفانه ما نتوانسته‌ایم هنرمندانی مانند او را به درستی به جهان بشناسانیم، همانطور که ادبیات معاصرمان را تاکنون نتوانسته‌ایم خوب بشناسانیم و معرفی کنیم. شاید راه‌های معرفی این آثار را به خوبی پیدا نکرده‌ایم و چندان ازعواملی که می‌توانند جریان‌های هنری را در دنیا مطرح کنند استفاده نشده. من اکنون به دنبال این هستم که آثار فاخر هنرمندان معاصر ما به گنجینه‌ها و نمایشگاه‌های بزرگ جهانی ورود پیدا کند و در شرایط حاضر اهمیت این مسأله برای من از خرید آثار غربی برای موزه هنرهای معاصر بیشتر است، به این دلیل که الان نه جایش را در موزه داریم، نه پولش را داریم ونه حتی زمینۀ فرهنگی‌اش مهیا است و مسلماً بسیاری از جریان‌های فکری و فرهنگی کشور در صورت خرید آثار خارجی گران قیمت در این شرایط اعتراض خواهند کرد. باید شرایط کنونی فرهنگی کشور را در نظر بگیریم که بسیاری از جریان‌ها به دلایلی، حتی نمایشگاه‌هایی از نوع نمایشگاه چاپ‌های دستی را هم به جهت فرم‌هایی که در بعضی از این آثار است و مسائل فرهنگی برنمی‌تابند و ما در حالی این آثار را به نمایش گذاشتیم که تا سال‌ها از نمایشگاه‌ها حذف شده بودند.

ما در عین حال سعی داریم در شهرستان‌هایمان به هنر قومی ـ ملی با نگاه معاصر بپردازیم و به دنبال این هستیم که جشنواره‌ها را مناطقی کنیم و سعی می‌کنیم که از هویت‌های ملیمان با خوانش امروز و نگاه معاصر در آثار هنریمان بهره بگیریم.‌‌ همان اتفاقی که در مکتب سقاخانه و نوسنت‌گراهای ما و مثلاً در خوشنویسی و کالیگرافی افتاد. مانند کاری که خانم فرمانفرمایان با آینه کرد یا کاری که مارکو گریگوریان و سهراب سپهری با کاهگل کردند. ما خیلی از تکنیک‌ها و متریال‌های بومی را داریم که می‌شود از‌ آن‌ها در هنر مدرنمان که ناگزیر از جهانی شدن است، استفاده کرد. با این روش، آثارهنریمان عاری از حس و حال ملی، ایرانی و اسلامیمان نخواهد بود و آمادگی داریم در این حوزه و مسیر با متخصصین، رسانه‌ها و اهالی فرهنگ و هنر بحث، گفتگو، تعامل و مناظره داشته باشیم.

انتهای پیام/

مریم نظری