سرویس سینما هنرآنلاین: خندیدن و خنداندن از روز ازل در ذات بشر نهادینه شده است. همین مهم باعث شده مردم برای خنداندن و خندیدن به دنبال ایجاد موقعیتهای کمیک باشند. هرچند که همه مردم با خندیدن مانوس هستند، اما خنداندن هنری است که در وجود هر کسی جلوهگر نمیشود. در طول تاریخ، مردم کشش بیشتری به سمت نمایشهای کمدی داشتهاند تا تراژدی. این اصل تا عصر حاضر نیز پابرجاست.
از همان روزهای آغازین تولد سینما، برادران لومیر در یکی از فیلمهای خود، صحنههای کمیکی میآفرینند که مورد اقبال قرار میگیرد. صحنههای شیطنت پسربچهای که آب روی پیرمردی میریزد و واکنش پیرمرد به این شیطنت، اولین صحنههای کمیک سینماست. وقتی سینما پا گرفت، نخستین فیلمهایی که ساخته و به نمایش گذاشته شدند، فیلمهای کمدی بودند که بسیار مورد اقبال قرار گرفتند. کم کم این گونه فیلمها لقب "کمدی کلاسیک" به خود گرفتند که در حال حاضر نیز با این عنوان شناخته میشوند. در همین دوران بود که نابغه عالم سینما چارلی چاپلین، با هنرنماییهایش سینمای "کمدی کلاسیک" را متحول کرد. همزمان با او، بازیگران مطرح دیگری چون: باستر کیتون، هارولد لوید، استن لورل، الیور هاردی و دهها ستاره دیگر در آسمان "کمدی کلاسیک" درخشیدن گرفتند.
همگان، چه مردم و چه کارشناسان سینما، بیهیچ شک و شبههای چارلی چاپلین نابغه را سرآمد همه کمدینها دانسته، میدانند و خواهند دانست. پس از گذشت سالهای متمادی، هنوز در عالم سینما بازیگری ظهور نکرده تا بتواند با هنر او برابری کند. چارلی چاپلین در فیلمهای خود، به معضلات مهم دنیا و آمریکا از جمله فقر و بیکاری نیز میپرداخت. وی حتی ظهور هیتلر و دیکتاتوری و خونریزی او را نیز پیشبینی کرده بود.
در ردههای پایینتر از او، بازیگران دیگری نیز در این عرصه خودنمایی میکردند. استن لورل و الیور هاردی نیز، پیش از آنکه زوج کمدیشان را تشکیل دهند، به طور مجزا به نقشآفرینی در فیلمهای کمدی میپرداختند، اما هیچ کدام به تنهایی نتوانستند در این راه موفق باشند.
هال روچ تهیهکننده و کارگردان مطرح آن روزگار که استعدادهای بسیاری را کشف و به ستاره تبدیل کرده بود، لورل و هاردی را در یک فیلم کنار هم قرار داد. بازی آنان در کنار هم به چشم آمد. از آن پس با هم جلوی دوربین رفتند و طولی نکشید که شهرتشان عالمگیر شد. هنرنمایی لورل و هاردی در قالب یک زوج کمدی، آنان را به ستارههایی بیبدیل در آسمان سینما مبدل کرد. اکثر فیلمهایی که در آن ایفای نقش کردند، قصههایی ساده داشتند، اما پرداختشان بسیار عالی بود. گاهی چند فیلمنامهنویس در کنار هم سناریوهایی فوق العاده را مینوشتند که لورل و هاردی با هنرنماییهایشان آنها را به تصویر در میآوردند.
فیلمنامهنویسها روی تمام صحنهها به خوبی کار میکردند تا شوخیها مورد پسند مردم قرار بگیرند. لورل و هاردی در کاراکترهایشان از نظز ظاهر و باطن با یکدیگر در تضاد بودند، همین تضاد باعث شده بود در کنار هم صحنههای بدیع کمدی را بسازند که مورد اقبال عامه مردم قرار بگیرد. هرچند آن دو کاراکتر متضاد هم بودند، اما سادگی و کودک صفتیشان آنان را به هم پیوند میداد. لورل و هاردی کاملترین و بهترین زوجهای کمدی تاریخ سینما بودند، هستند و خواهند بود. آنان با هنرنمایی خود، از سادهترین صحنهها، بهترین لحظهها را میآفریدند. به گونهای بازی میکردند که برای همگان باورپذیر بود. آن قدر در کنار هم بازی کرده بودند که در زندگی غیرهنری خود نیز به هم وابسته شده بودند. بیشک موفقیت این زوج کمدی را نباید تنها به نام آنان نوشت، زیرا عوامل پشت صحنه، به خصوص هال روچ و فیلمنامهنویسان در این موفقیت سهم بزرگی داشتند.
لورل و هاردی با تمام وجود بازی میکردند و آنچه را در چنته داشتند به منصه ظهور میگذاشتند. میمیک چهره آنان نیز خاص خودشان بود که تماشاگر هم آن را به خوبی میشناخت. درباره این زوج هنری هرچه گفته شود باز کم است. پس از گذشت دهها سال از تولید و پخش، فیلمهای آنان، هنوز هم برای مردم سرگرم کننده و خندهآور است. به راستی آنان چه فاکتورهایی را به کار گرفته بودند که این همه در کارشان موفق بودند؟ گر چه امکانات سینمای امروز با آن روز تفاوت آشکاری دارد، اما موفقیت آنها چشمگیرتر بود. موفقیت زوج هنری لورل و هاردی موجب شد تا کمدینهای دیگری در قالب زوج جلوی دوربین بروند، اما هیچکدام نتوانستند موفقیت آنان را به دست آورده و محبوب قلوب شوند. هرچند در سالهای بعد زوج هنری بازیگران بزرگ سینما، جک لمون و والتر متئو در کارشان موفق بودند، اما نتوانستند نام لورل و هاردی را کمرنگ کنند.
یکی از مشخصههای موفقیت فیلمهای "کمدی کلاسیک" این است که هیچ کدام از صحنههای این فیلمها خالی از شوخی نیست. به ندرت میتوان صحنههایی راکد و بیحرکت در این گونه فیلمها دید. آنان به تماشاگران فرصت تجدید قوا نمیدهند و با خلق سریع لحظههای کمدی، هرگز نمیگذارند قهقهه روی لب علاقهمندان کمرنگ شود. برای خلق صحنههای کمدی باید وقت گذاشت و تفکر کرد تا بتوان لحظههایی بدیع به وجود آورد. با لفاظی و هتاکیهای بی حد و حصر شاید بتوان کسی را به صورت موقت خنداند، اما نمیتوان روی لبانش خنده را حفظ کرد. آنانی که دستی در عالم سینمای کمدی داشته و استخوان خرد کرده این عرصهاند، به خوبی میدانند خنداندن مردم مشکل است و مشکلتر از آن تداوم آن است. برای همین دائم مشغول طراحیهای مختلف هستند تا دچار روزمرگی نشوند. با گذشت دهها سال از دوران فیلمهای "کمدی کلاسیک"، هنوز فیلمهای کمدی از شیوه آنها استفاده میکنند. در آن زمان که فیلمهای کمدی صامت بودند، این حرکت بود که مردم را میخنداند. برای همین اکثر قریب به اتفاق آن آثار متکی به کمدی موقعیت بودند. پس از تولد صدا در سینما، باز هم فیلمهای کمدی کلاسیک شاخصههای خود را حفظ کرده و کمدی موقعیت را بر لفاظی ترجیح دادند، برای همین باز موفق بودند. در کشور بزرگ ما نیز که مردمش طبعی شوخ دارند، علاقه زیادی به فیلمهای کمدی دارند، اما متأسفانه فیلمهایی که در این عرصه ساخته میشود، تهی از محتوای طنز و کمدی هستند و بیشتر حول محور لوس بازی، لفاظی و هتاکی میچرخند. باید برای سرگرم کردن و خنداندن مردم، ایجاد موقعیتهای کمیک کرد. مردم به آنچه میبینند بیشتر میخندند تا آنچه میشنوند. برای همین در فیلمهای کمدی، حرکت باید بر کلام چربش داشته باشد. خنده بر شوخی کلامی زود گذر است، اما در کمدی موقعیت این گونه نیست. باید با خلق صحنههای بدیع مردم را خنداند، نه صحنههای سخیف. از قدیم الایام بازیگرانی در سینمای ایران حضور داشتهاند که در عرصه فیلم کمدی فعالیت میکردند، اما اکثر آنان متکی به کلام بودند تا تصویر. در حال حاضر نیز بدین گونه است. این بزرگترین آفت فیلمهای کمدی ایرانی است. باید مثل کشورهای صاحب سینما، به گونهای فیلم ساخت، به خصوص در ژانر کمدی که مردم سراسر دنیا با آن ارتباط برقرار کنند. در طول تاریخ سینمای ایران، دو بازیگر، یعنی حمید جبلی و اکبر عبدی میتوانستند بهترین زوج کمدی ایران باشند، اما به جز چند فیلم معدود اثری از آنان دیده نشد. علت آن هم بسیار ساده است، سوژه و فیلمنامه مناسب برای این زوج هنری وجود نداشت که به کار آنان تداوم بخشد، برای همین هرکدام راه خود را پیش گرفتند. بعد از آنان نیز دیگر هیچ زوجی نتوانستند خودنمایی کنند. لورل و هاردی یک استثنا بودند، اما دیگران هم میتوانند موفقیت ْآنان را تکرار کنند، ولی باید چارچوبها را حفظ و طرحهای نو درانداخت. سینمای کمدی ایران اگر بخواهد همچنان بر آن طبل پوسیده بکوبد و پاشنهاش بر همان در بچرخد، هرگز روی موفقیت را نخواهد دید. مردم دیگر حاضر نیستند وقت خود را تلف کرده و به تماشای فیلمهای سخیف بنشینند. آن دورانی که تماشاگران به هر چیز بیمزهای میخندیدند گذشته است، برای خنداندن تماشاگر امروزی باید از جان مایه گذاشت و کمدی موقعیت را مد نظر قرار داد. بساط هتاکی و لفاظی را نیز باید از سینمای ایران برچید تا شاهد موفقیت جلوه گر شود.
انتهای پیام/
سید رضا اورنگ