سرویس تئاتر هنرآنلاین: این روزها نام مریم سعادت به واسطه برگزاری دو جشنواره تئاتر عروسکی تهران مبارک، بیستویکمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان و همچنین حضورش به عنوان یکی از داوران بخش تئاتر کودک سومین دوره جشنواره تئاتر شهر بیش از دیگر روزها شنیده میشود، دلیل آن هم چیزی نیست جز ارتباط نزدیکی و صمیمیت همیشگی او با دنیای کودکان.
او سال گذشته دو کارگاه در زمینه تئاتر عروسکی برگزار کرد، یکی برگزاری کارگاه بازیگری تئاتر عروسکی تحت عنوان "زبان بدن" در اصفهان و دیگری نیز برگزاری آموزش دوره تئاتر عروسکی در شهر آمل بود. سعادت علاوه بر اینکه امسال به عنوان یکی از چهرههای شناخته شده تئاتر عروسکی در کنار چهرههایی همچون هنگامه مفید، بهروز غریبپور، حمید جبلی و... نقش موثری در برگزاری پانزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر عروسکی تهران مبارک داشت در سومین جشنواره تئاتر شهر نیز در کنار حسن دادشکر و بهرام شاهمحمدلو یکی از داوران بخش تئاتر کودک و نوجوان سومین دوره جشنواره تئاتر شهر را بر عهده دارد.
برگزاری سومین دوره جشنواره تئاتر شهر فرصتی بود تا با این بازیگر نام آشنا و شناخته شده تئاتر تلویزیون و سینما درباره مسائل مختلفی به گفتوگو بنشینیم. آنچه میخوانید ماحصل گپوگفت ما با این هنرمند است. برای شروع گفتوگو دوست دارم بدانم که بین تئاتر، تلویزیون و سینما، کششِ دورنی مریم سعادت به کدام سمت است؟
خوب فکر میکنم معلوم است، تئاتر.
اگر یک کارگردان قدیمی تئاتر بعد از سالها به شما پیشنهاد همکاری بدهد و همزمان با آن یک کار نان و آبدار تلویزیونی هم پیشنهاد بشود، کدام را انتخاب میکنید؟
بازهم مشخصا تئاتر، برای اینکه من همیشه وقتی دلم میگیرد و از کار تصویر خسته میشوم، یا فکر میکنم که احتیاج به یک انرژی دوباره و شارژ مجدد دارم، یک تئاتر کار میکنم آنهم بدون هیچ چشمداشت مالی، چون تئاتر هیچوقت درآمدی نداشته فقط هرچه بوده بیپولی و سختی بوده، در واقع از اول میدانم که در تئاتر قرار نیست پولی بگیرم. و ضمنا این اتفاق هم افتاده، هنگامیکه قرار بوده کار تئاتری بکنم یک پیشنهاد دیگری که از لحاظ مالی هم خوب بوده به من شده که حتی میتوانستم بهانهای هم بیاورم ولی بدلیل جذابیتهائی که برایم آن کار تئاتر داشته آنرا ادامه دادم.
خارجی یا ایرانی بودن متنهای نمایشی برای شما تفاوتی در انتخابتان ایجاد میکند؟
راستش برای من زیاد فرقی نمیکند که متن خارجی باشد یا ایرانی. بعضی وقتها در یک متن خارجی مسائلی مطرح میشود که برای ما هم که ایرانی هستیم کاملا دلنشین است و بعضی کارهای خارجی روح مرا آرام میکند. بیشتر برایم آن چیزی مهم است که در درون متن و در واقع در محتوای متن اتفاق میافتد.
پس تعصبی در این مورد ندارید؟
نه، بهیچوجه.
با این حساب این مسئله که تئاتر ملی ما با بها دادن صرف به متون ایرانی میتواند رشد بیشتری بکند را هم صد در صد قبول ندارید؟
ببینید بگذارید من اینجا یک چیز بگویم، به نظر من تئاتر ملی ما به این مفهوم نیست که مثلا ما بیائیم در سال 200 تا کار داشته باشیم و این کارها بسیار بسیار ایرانی باشد، با تم های شرقی و چیزهایی که مخصوص ماست و در آنها تکرار باشد و تماشاگری هم نداشته باشد. البته نمیگویم صددرصد اینطوریه ولی اینگونه بودن چاره نیست. به اعتقادم یک موقعی میبینی کاری هست که خیلی هم ایرانی نیست ولی برای تماشاگر جذاب است و این جذابیت بخاطر ایرانی یا خارجی بودن آن متن نیست بلکه چیزهای دیگری وجود دارد که آن را جذاب میکند و آن به نظر من سادگی و صداقت در کار است.
شما از جمله هنرمندانی هستید که همیشه اربطه خوبی با نسل جوان علاقهمند به تئاتر داشتید اما خیلی از هم سن و سالهای شما معتقدند که جوانهای امروز آن آداب و احترام به بزرگتر را زیاد مراعات نمیکنند و همین امر باعث فاصلهای است که امروز بین این دو نسل مشاهده میکنیم. با توجه به اینکه شما در کارهایتان با جوانها زیاد در ارتباط هستید آیا واقعا عموم جوانها احرتام پیشکسوتان خود را رعایت نمیکنند؟
راستش تا به حال این اتفاق برای من نیفتاده که جوانهای تئاتری بیاحترامی به من کرده باشند و من فکر میکنم احتمال اینکه این اتفاق در سینما بیفتد بیشتر است تا در تئاتر، و آن هم بخاطر اینست که اکثر جوان های امروز سینما این کار را خودشان انتخاب نکردند و برایش زحمتی نکشیده اند، درس این کار نخوانده اند و به قول معروف با هیچ و پوچش نساختند. البته نمی خواهم توهینی به آنها کرده باشم، اما سینما شرایط خاص خودش را دارد و آدم هایی میآیند و تحت شرایطی ناگهان معروف میشوند و این آدم احتمالا آن پشتوانه هنری را ندارد و فقط به انسانیت خودشان بر میگردد که رعایت احترام به بزرگتر را بکند یا نه. ولی به نظر من اتفاقا جوانهای تئاتری دارای اخلاق هنری هستند و آن را رعایت میکنند و من خدا را شکر تا به حال کار ناپسندی از آنها ندیدم.
در رابطه با انتقال تجربیات قدیمیترها به جوانها، امروز به بهانه همان مسئله اخلاق که صحبت شد، این اتفاق را کمتر شاهدش هستیم، نظرتان در این رابطه چیست؟
ببینید ما وظیفه داریم آنچه را که بلدیم به جوانها انتقال بدهیم، همانطور که به ما هم کسان دیگری انتقال داده اند. ما که از توی شکم مادرمان بازیگر بیرون نیامدیم، یک کسی به ما موقعیت داده، یک کسی به ما فرصت داده، به ما تجربه هایش را داده، زحمت کشیده تا من شدم مریم سعادت. بنابراین امروز وظیفه من است تا جائیکه میتوانم و امکانات دارم به جوانها هر آنچه آموخته ام و تجربه کرده ام را انتقال بدهم. خیلیها بعد از اینکه تقریبا به اندازه شما تجربه میکنند و حرفهای میشوند، کم کم به سراغ کارگردانیهای حرفهای سینما و تئاتر میروند و تستی هم در آن زمینه خودشان را میزنند. شما قصد تجربه کردن این کار را ندارید؟
راستش من در تلویزیون این کار را کردم و معتقدم زمانی آدم باید این کار را بکند که حرفی برای گفتن داشته باشد. البته منظورم این نیست که من حرفی داشتم یا دارم، بلکه من در شرایطی قرار گرفتم که مجبور شدم حرفی برای گفتن داشته باشم. و خوشبختانه نتیجه کارم نیز یک کار متوسط روبه بالا شد. راستش برای من اینطور است که شاید قصد این کار را داشته باشم ولی الان اصلا نمی توانم بگویم که فکرش را دارم یا قصدش را دارم یا مثلا یک یا دو سال دیگر انجام میدهم، فعلا هیچ برنامه خاصی ندارم ولی چرا شاید یکروز که قابل تعیین نیست این کار را کردم. خانم سعادت ذهنیت مخاطب عام نسبت به نوع بازیگری شما، اینگونه است که شما را به نوعی بازیگر کارهای طنز میدانند، بطور مثال در "ماهی ها عاشق میشوند" با اینکه فیلم کاملا روندی جدی داشت اما بازهم بار طنز آن به نوعی روی دوش شما و خانم طهماسبی بود و البته در کارهای دیگر نیز چنین حالتی بسیار اتفاق افتاده است. این پر رنگی بار طنز آیا انتخاب قلبی خودتان هم هست؟
خوب میدانید هر کارگردانی فرق میکند. مثلا در فیلم "یک بوسه کوچولو" آقای فرمان آرا اصلا از من نخواستند که طنز بازی کنم ولی موقعیت نقش طوری بود که زن با یک پرنده مرده میآمد توی خانه همسایه و از او میخواست که نگذارد تا او با پرنده تنها بماند که همسایه فکر میکرد او هدف دیگری دارد که بعد گفت پس بگذار پرنده اینجا بماند و... ، ببینید در آنجا آنقدر همه چیز جدی بود که در آن لحظه یک موقعیت طنزی ایجاد شده بود. من اصلا طنز بازی نکردم، به هیچ عنوان، و فقط این موقعیت طنز بود که اگر هر بازیگر دیگر نیز بازی میکرد بیننده همانقدر لبخند میزد ولی چون من بازی کردم همه گفتند این بازیگر طنز است که این نقش را به او داده اند. اما در مورد دکتر رفیعی باید عرض کنم که اصولا همیشه در کارهایشان یک نوع خشونت یا ضرباهنگ و انرژی عجیبی وجود دارد، حالا چه در تئاتر یا فیلمش یک حالی وجود دارد که نمی تواند مفرح باشد، یک حالی است که همیشه یک نوع تنش با آن همراه است و همیشه معتقد است که در کنار اینها باید یک بالن اکسیژنی هم وجود داشته باشد که به بیننده تعادل بدهد و شاید از من همیشه در کارهایش به عنوان آن تعادل استفاده میکند. برگردیم به یکی از تخصصهای اصلی شما یعنی تئاتر عروسکی و تئاتر کودک و نوجوان. در حال حاضر اوضاع تئاتر کودک و نوجوان را با توجه به اینکه الان داوری یکی از جشنوارههای را برعهده دارید و همچنین در چند و چون برگزاری جشنواره تئاتر عروسکی و جشنواره تئاتر کودک و نوجوان هم هستید، در چه حالی میبینید؟
راستش در این باره بارها گفتم باز هم میگویم که سرمایهگذاری مهمترین نیاز حوزه تئاتر کودک و نوجوان است. باید در تئاتر کودک و نوجوان سرمایهگذاری بیشتری صورت بگیرد و علاوه بر آن سیاستگذاری، برنامهریزی، تامین بودجه و اعتبارات لازم و همچنین تبلیغات میتواند در تربیت و آموزش هنرمندان این عرصه به منظور تولیدات کیفی تئاتر کودک و نوجوان مؤثر واقع شود. این را نیز نباید فراموش کرد که اجرای تئاتر کودک علاوه بر اینکه ساعات مفیدی را برای کودکان فراهم میکند، در رشد و پرورش قوای فکری مخاطب اثر بسزایی دارد.
در رابطه با برگزاری جشنواره تئاتر کودک و نوجوان در همدان و همچنین جشنواره تئاتر عروسکی تهران هم با توجه اینکه خودتان هم در روند برگزاری این جشنوارهها حضور داشتید به نظرتان چقدر توانستند به هدفهای مورد نظرشان نزدیک بشوند؟
به نظر من برگزارکنندگان جشنواره تئاتر کودک و نوجوان در همدان در مجموع عملکرد مثبتی داشتند چون این امر باعث شده که بیشتر از سه سال پیاپی شاهد میزبانی همدان در برگزاری جشنواره باشیم و همین نشان از ظرفیتهای خوب در این استان در این حوزه میدهد اما باز هم جای گسترش و حمایت بیشتر دارد. در مورد تئاتر عروسکی هم به نظرم امسال جشنواره به خاطر حضور افراد پیشکسوت جشنواره نسبت به دورههای قبل خیلی بهتر بود و باید این حمایتی که امسال از جشنواره صورت گرفت ادامه داشته باشد. ضمن اینکه اجرای عمومی به کارهای عروسکی نیز نباید فقط در زمان جشنواره مطرح شود و در طول سال از یادها برود.
انتهای پیام/
حسین سینجلی