سرویس مد و لباس هنرآنلاین: شراره عبدالحسین‌زاده جامعه شناس حوزه مد در بررسی این مقوله گفت که نیازمند ساخت هویت تاریخی هستیم. ادامه این گفت و گو را می‌خوانید.

رسانه قالب با ایجاد جذابیت های بصری پذیرفته میشود و یک تی شرت خارجی به ایرانی ترجیح داده می شود چه چیزی باعث جا افتادن این نگاه است تبلیغات این جایگاه را چه کسی باید پر کند؟

هم بحث تبلیغات است و هم تمایز هویتی است که افراد سعی می کنند با تفاوت و استفاده از برند خود را به افراد مرفه و ستاره ها نزدیک کنند. در هیچ کجای دنیا به اندازه ایران مدل های تقلبی برندها تولید نمی شود زیرا استقبال بالاست یعنی افراد به واسطه این نوع پوشش اعتماد به نفس می یابند. البته برخی مواقع سرمایه داری و برندسازی از این ذائقه تمایز آفرینی افراد استفاده می کنند. الان هم جوانان ما سعی در نزدیکی به نگاه غربی دارد. نگاه ها به بیرون است. غرب خود را بی نقص معرفی می کند. الگوی موفقی برای کشور های در حال توسعه . همین نگاه از طریق دنیای ارتباطات آنی خودش را منتشر می کند. حالا جالب این است که انها با پرداختن به فرهنگ شرق برای خودشون هویت و وجه تمایز می سازند. نگاه به بیرون در همه جا هست.

برای حل این معضل چه باید کرد؟

ما عوامل هویت ساز که وابسته به سیاست سازی فرهنگی است، نداریم. ساختن یک هویت تاریخی ایرانی اسلامی صرفا بد گفتن به فرهنگ غربی نیست بلکه بایددر عین نگاه به بیرون و توانمند سازی داشته باشیم. باید کاری کنیم که افراد از نظر روحی برای خرید ارضاء شوند. تنوع رنگ و طرح و شناسایی و چرایی طرح ها را ترویج بدهیم.. افراد به دنبال تمایز ذائقه هستند که ما در ایران برای پر کردن آن کاری انجام نداده ایم.

در برندهای خارجی کار گروهی انجام می شود که بخش مهمی از آن جامعه شناسی و روانشناسی هست، این بخش در ایران چه جایگاهی دارد؟

جامعه شناسی و روانشناسی که در این بخش انجام می شود مربوط به فروش است. یعنی هویت ساخته و از طریق تبلیغات ارائه می شود یعنی هر شرکتی سعی می کند نشان دهند که هویت خاصی با محصول خود ارائه می کند. در ایران هیچ استفاده ای از این بخش نشده است. باید طراحان مد و سیاستگذاران فرهنگی از طراحان مد بخواهند از جامعه شناسان و مردم شناسان بهره ببرند. چرا که آنان با واکاوی جامعه خود به طرح های می رسند که هم بومی است هم احساس رضایت به افراد می دهد و هم هویت شایسته ایجاد می کند در عین حال زیباخواهی و تنوع طلبی افراد را هم در نظر گرفته است.

تا امروز صحبت های زیادی برای بهره برداری از این کارشناسان شده است اما کدام ارگان متولی این امر است؟

بحث فرهنگی در کشور ما پراکنده است زیرا هر ارگانی یک معاونت فرهنگی دارد که هر کدام به صورتی کار می کنند که حتی گاهی در تعارض با هم سیاست گذاری و برنامه ریزی فرهنگی می کنند. فرهنگ چون فراگیر است و تعریف خاصی برای آن نیست هر کسی در این سیاست گذاری دخیل شده است. زیرا یک یکپارچه سازی و برنامه مدون جامع در این حوزه نداریم و این تکثر باعث شده است که نتوان به یک روش یکدست رسید.بحث پوشش سلیقه ای است یعنی یک ارگان نوع پوشش را نامناسب می داند اما ارگان دیگری اینگونه نیست. سینما یک مدل پوشش را ترویج می دهد در حالیکه رسانه ملی آن را مناسب نمی داند.

جامعه شناسی در مد و مدگرایی وتعیین خط مشی مد چقدر موثر است؟

از آنجایی که نگاه حال است باید به عوامل تغییر و تحول توجه کرد. باید بحث تنوع طلبی را مورد توجه قرار داد. افراد در جامعه مدرن زمان کمی برای معرفی هویت خود دارند لذا تا بخواهند با کمال و فهم خود نشان دهند با لباس و پوشش وارد عمل می شوند. برای همین همه سعی می کنند زیبایی را مد نظر قرار دهند. جامعه شناسی عوامل تغییر را می بیند و می تواند بگوید چه طرحی چه زمانی مورد پذیرش قرار میگیرد؟ دولت کی حمایت کند وکی نکند؟ آسیب ها را ببیند. مثلا چرا گرایش به جراحی در کشور ما اینقدر بالاست. این میزان گاهی بی رویه است. فرد احساس می کند از یک موج و گروه جدا می ماند اگر به جراحی اقدام نکند. چرا همه قیافه های جوانان ما به یک شکل دارد می رسد. چه کسی این معیار زیبایی را تعیین می کند. رسانه چرا اینقدر تبلیغات قبل و بعد عمل را ترویج می دهد؟ شکل عمل های جراحی نیز بیانگر نظام سرمایه داری است. اقتصاد پزشکی به کمک نظام سزمایه داری آمده است. نمونه عینی ترویج این سیاست هم عروسک باربی بود بود. بسیاری افراد به خاطر این موج و افراط در لاغری در کشور مروج این نمونه جدید تعریف زیبایی جان خود را از دست دادند و این موج آسیب زیادی ایجاد کرد و خودشان را تعدیل کردند . اما ما هنوز درگیر موج تعدیل نشده آنها قرار می گیریم. چرا که آنان باید یک بازار فروشی برای محصولات خود داشته باشند چه آرایشی باشد چه وسایل پزشکی - زیبایی.

آیا رسانه داخلی توانسته این موج وارد شده را تا حدودی تلطیف کند؟

در همه جای دنیا سلبریتی با به تعبیر ما هنرمندان الگوی رفتاری محسوب می شوند هوادار و بیننده دارند برای همین است که از آنان می خواهند در فعالیت های اجتماعی مثل حرکت های خیریه و یا مدافعان محیط زیست پیش قدم باشند. اما اکنون بیشتر هنرمندان ما از جمله بازیگران ما که در معرض دید عموم هستند القا کننده همان المان ها و ویژگی هایی هستند که در خارج تبلیغ می شود. همین مدل زیبایی استاندارد معرفی شده. به راحتی هم ما این امر را در رسانه ملی از طریق این الگوها ترویج می دهیم. هم در آقایان هم در زنان. پس رسانه داخلی نیز در این امر بی تقصیر نیست. همیشه در فیلم ها ی ما چادر مخصوص یک قشر و مانتو و تنوع رنگ مخصوص یک سری از ادم های دیگر است. ما گاهی با انتخاب نوع پوشش بازیگران در فیلم ها بار ارزشی به ان مدل می دهیم. به نظر می رسد رسانه داخلی ما انطباقی با واقعیت جامعه کنونی ندارد. افراط و تفریط دارد. خودش سیاست های خود را در این مورد نقض می کند.

اقدامات اخیر را چطور ارزیابی می کنید؟

این اقدامات زمانی به وجود آمد که از زنگ خطر گذشتیم. ما با پدیده ای مواجه بودیم که مد و لباس را از بالای شهر به سرعت در تمام کشور رواج می داد لباسی که با هنجارهای ما نمی خواند. این اقدامات نوشدارو شد و سیاست گذاری فرهنگی ما وقتی متوجه عوامل خطر شد، که کمی دیر بود به دلیل مواجه شدن با این بحران به جای کار فرهنگی و نرم به اقدامات امنیتی نظامی رسیدیم چون از کنترل خارج شده بود نه طرح ها را توانستیم کنترل کنیم نه تولید را. ما تنوع طلبی افراد را نادیده گرفتیم ضمن اینکه از طراحان استفاده کافی نمی شود. ما پتانسیل بالایی داریم اما متاسفانه این فارغ التحصیلان مجبور به کار کردن در یک پستو می شوند. ما هنوز از این افراد بهره کافی را نبرده ایم و از آنان نخواسته ایم لباس اداره یا پارچه طراحی کنیم تا بخواهد این اقدامات جایگاه خود را بیابد بسیار طول می کشد.

به نظر شما برای رسیدن به نقطه ایده آل نیازمند چه اقداماتی هستیم؟

کارهای پژوهشی خوبی درباره بحران هویت، علل گرایش به مد و غیره انجام می شود اما همین ها را باید عملی کنیم. باید از طراحان بخواهیم از آنچه که داریم و پیش رو است و با توجه به موقعیت کشور و فرهنگ مان کار طراحی کنند. باید با نگاه غیر جابندارانه و ایدئولوژیک وارد عمل شویم. مد تنها مخصوص خانم ها نیست ما در بخش آقایان نیز با معضلاتی رو به رو هستیم که باید مهار شود.

دورنمای عرصه مد ولباس کشور را در ده آتی چطور می بینید؟

آزمون و خطاهای خوبی انجام شده است. ما مد خود را فهمیدیم و باور داریم که این قضیه غربی نیست و یک پدیده اجتماعی نوظهور و اجتناب ناپذیر است و حتی صنعت است. ما می توانیم ایران را وارد بازار رقابت تولید لباس های اسلامی کنیم . همانطوری که مالزی، ترکیه و امارات متحده عربی به شدت در حال اجرای آن هستند . ما می تونیم مد ایرانی- اسلامی برای ترویج هنر اسلامی داشته باشیم. همه این اقدامات سیاست فرهنگی هماهنگ لازم دارد. اقدامات ایجابی نه فقط حذفی و سلبی. باید ابتدا چیزی ایجاد کرد که بتوان سایر نمونه ها را منفی جلوه داد. سیاست فرهنگی کشورمان در عرصه پوشش علاوه بر حل بحران و معضلات باید به دستیابی به جایگاه تبلیغی ارزشهای ایرانی- اسلامی خود به کل دنیا فکر کند این پتانسیل و توان وجود دارد اما در شناسایی و بهره گیری آن متاسفانه کم کاری وجود دارد.

انتهای پیام/