سرویس تئاتر هنرآنلاین: تماشاخانه آو چندی است میزبان نمایش "هبوط" به نویسندگی و کارگردانی ثنا شجاعی است. نمایشی که اجرای آن با اسقبال خوب تماشاگران و علاقه‌مندان تئاتر روبه‌رو شده و توانسته نظر مثبت بسیاری از اهالی تئاتر و منتقدان را به خود جلب کند.

به بهانه اجرای این نمایش با ثنا شجاعی نویسنده و کارگردان "هبوط" به گپ‌وگفت نشستیم. شجاعی بعد از گذراندن دوران تحصیل خود در زادگاهش کرمان برای تحصیلات عالیه در سال 83 به تهران آمد و بعد از تحصیل در رشته‌های عمران و جامعه‌شناسی جذب نگرانی و دل‌مشغولی اصلی خود یعنی تئاتر گردید و با نمایشنامه‌خوانی، بازی، دستیاری و اجرای پرفورمنس وارد کارزار سخت صحنه‌های تئاتر کشور شد. آنچه در ادامه می‌خوانید ماحصل گفت‌وگو با کارگردان این نمایش است.

از "هبوط" برایمان بگوئید. چرا "هبوط"؟

برای آغاز فکر می‌کنم سوال سختی باشد. اما اگر به زبان اسطوره بخواهم با شما سخن بگویم، قطعا باید بگویم هبوط آغاز حیات انسان بر زمین است. چه این باور را بپذیریم یا آن را به سخره بگیریم راحت نمی توانیم از کنارش بگذریم. آن جا که احساس گناه و یا شاید عذاب وجدان گناه برای همه ما، مخصوصا در شرق، احساسی مشترک است. حقارت هایمان و دردهایمان همگی از احساس گناهکاری بر می‌آید. چرا اعتماد به نفس نداریم؟ چرا حق خویش را نمی جوییم؟ و هزار چرای دیگر را شاید بتوان از حس تنهایی و حقارتی که از خودمان و جامعه مان می‌گیریم توجیه کرد.

آیا این درون مایه داستان شماست؟

نه، شاید البته بتوان چنین برداشتی هم داشت. من علاقه ای ندارم داستانم را تعریف کنم یا درون مایه اثر را تشریح کنم. زیرا معتقدم نویسنده یا شاید کارگردان حرفش را در اثرش زده. اگر می‌توانستم جور دیگری بگویم که فهمش آسان تر می‌بود، خوب پس چرا وقت مخاطب و تماشاگر خودم را تضییع کردم. نه، شاید داستان من خوانشی منحصر به فرد از معنای هبوط است. اینکه کی و چگونه (شاید چقدر ساده) می‌توانیم در عین دانایی دچار هبوط شویم. اینکه شاید گناه هم یک مفهوم اجتماعی است و نه فردی.

گناه یک مفهوم اجتماعی است؟!

قطعا، حتی اگر اخلاق مسئولیت فرد است؛ اما در بستر جامعه و دیگران آزموده می‌شود و عیارش مشخص می‌شود.

فضای نمایش شما اساطیری است؟

نمی دانم منظور شما از فضای اساطیری چیست.بهترین توصیف برای تلاشی که من در مقام نویسنده هبوط کردم، آن است که دغدغه ی کهنه ی انسان -که البته در اساطیر حضور فراوان دارد- را به انسان امروز و زندگی خودم نزدیک کنم. بشر این دغدغه را دارد. اما فضای نمایش من به عنوان کارگردان به نوعی تحت تاثیر سینمای مدرن است. کابوس وارگی و شکست های زمانی و شخصیت های خیالی و بی زمانی و بی مکانی نمی تواند یک اثر را اساطیری کند. نه، ما در طول نمایش با انسان های معمولی و زندگی شان همراه هستیموهمین معمولی بودن است که به چالش اصلی برای هبوط تبدیل می‌شود. یکی از شخصیت های من در میانه نمایش اعتراف می‌کند که گناه ما اصلا همین است که خیلی معمولی بودیم. همین انسان معمولی هبوط کرد و از بهشت رانده شد. همین منِ امروز.

شما معتقدید همه ما گناه کاریم؟

اعتقاد من مهم نیست و برای شما و مخاطبانتون جذابیتی ندارد. اما این نمایش است که باید جذاب باشد. بله، من به عنوان مخاطب نمایش خودم شاید این برداشت را داشته باشم که همه ی مردم گناه کارند! اما شاید مخاطب دیگری اثر من را ببیند و بگوید فلان شخصیت گناه کار اصلی بود و هبوط از آن اوست. من نمی دانم. من نمی دانم حقیقت چیست. این را به عنوان انسان فراموش نمی کنم که نمی دانم حقیقت چیست. من حتی نمی دانم واقعیت چیست.

چه تمایزی بین واقعیت و حقیقت وجود دارد؟

در هبوط که مخاطبانتان را دعوت می‌کنم حتما به تماشایش بیایند. سعی من بر آن بوده است که سه لایه به وجود بیاورم. یکی حقیقت که نمی‌دانیم چیست. دوم واقعیت که شاید (تاکید می‌کنم شاید) چیزهایی از آن را ببینیم و سوم خیال و وهم که همه ی نمایش را در بر گرفته است. بله این به نوعی باور من به هستی هم هست. شما هیچوقت نمی دانید حقیقت چیست. از آنچه واقعی به نظر می‌رسد برداشت هایی محدود به حواس خود دارید. پس در توهمات خود سیر می‌کنید. و شاید بد تر از این زمانی است که به خواب می‌روید.

اشاره کردید به خواب، نشانه هایی از خوابیدن در کار دیده می‌شود. منظورتان چه بوده؟

خوب این البته همانطور که متوجه شده‌اید در مورد یکی از شخصیت‌ها بسیار محوری است و تکرار می‌شود. البته اشاره مستقیمی است به کابوسی که در آن گرفتار است. اشاره ای به همین دنیای موهومی که برای خودمان ساخته ایم. دنیایی که همه ما در آن زندگی می‌کنیم نتیجه توهماتیست که از خود و دیگران داریم و بهترین نمونه برای درک آن برای من خواب و خواب دیدن است. اما خوابیدن در فرهنگ جهانی اشارات دیگری هم مثل همسری و همبستری دارد که در یک مورد استفاده کرده ام.

خوب اگر اجازه بدهید اندکی فضای بحث را تغییر دهیم، بازیگرانتان را چگونه انتخاب کردید؟

مسئله هبوط همیشه با من بوده اما نگارش این اثر بسیار مرهون دوستان و بازیگران من در گروه تئاتر آبان بود. که دو سال با تمرین ها و اتود هایی که می‌زدند خلق اثر را ممکن کردند و به ایشان تعلق کامل دارد. داستان هبوط مسئله ای جهانیست که همه انسان ها به نوعی در برابر آن دارای موضع هستند. پس هر شخصیتی که در جهان وجود دارد می‌تواند به نوعی در این داستان نقش خودش را بازی کند و این به لحاظ پرسوناژ کار من را سخت می‌کرد. زیرا به تعداد انسان ها برخورد متفاوت می‌تواند وجود داشته باشد. و این بازیگران و مشاوران من بودند که من را در این مسیر راهنما و راهگشا شدند.

و حرف آخر؟

اگر اجازه بدهید از بازیگرانم شاهین کهن، سیامک محمدحسینی، بشیر زاهدی، شاهین رضائی، رزا کریمی، آیدا ثابتی، پردیس امیری، رویا زراعتکار، همتا کریمی و سحر محمدحسینی تشکر ویژه کنم برای دو سال همراهی‌شان با من در گروه آبان و یکسال تلاش بی‌وقفه برای خلق نمایش "هبوط". همچنین سما رئوفی آهنگساز خلاق و فراز بیگی طراح نور و همچنین هومن وهابی و دریا علوی و مینا زراعتکار همکارانم که بدون آنها این نمایش بر صحنه نمی‌رفت.

انتهای پیام/