سرویس معماری هنرآنلاین ؛ بیش از چهل روز از مرگ داوید اوشانا میگذرد و جامعه معماری بزرگداشتهای متفاوتی با موضوعات و رویکردهای مختلف برای او برگزار کرده است. در این میان اما ناگفتهها هنوز بسیار است چرا که اوشانا معماری خاص بود و در تمام روزگار حیاتش به جز توجهی که با ساخت کلیسا به جامعه آشوری کشور داشت، در معماری مسجد نیز ید طولایی داشت تا جایی که به او لقب "حاج داوود مسجدساز" داده بودند.
معماران، دوستان و همراهان نزدیک به 4 دهه فعالیت این معمار، روایتهای مختلفی از خلقیات او، تواناییهایش در انجام فعالیتهای مختلف، راه و رسم علمی و عملی او دارند تا جایی که اوشانا به عنوان معماری که مرزهای مذهب را در نوردید و خود را در گفتمان بین تمدنها مذاهب قرار داد سخن میگویند.
این اتفاق شاید در معماری دنیا بینظیر باشد که یک معمار آشوری چه در حوزه طراحی و معماری کلیسا و چه در حوزه طراحی مسجد به یک اندازه تبحر داشته باشد و فعالیتهای دلسوزانه او در این دو وادی به ظاهر جدا از هم، دوستان و همکاران فراوانی را برای وی به ارمغان آورده باشد.
هنرآنلاین، در حاشیه بزرگداشت این معمار که توسط انجمن مفاخر معماری کشور در باغ موزه قصر برگزار شد، از چند معمار و فعال حوزه میراث فرهنگی، روایتهای مختلفی در مورد اوشانا را منتشر میکند که شاید تا به حال کمتر به آن پرداخته شده است:
پیوند گذشته و حال آشوریان
روایت اول از شخصیت اوشانا از آن پروفسور منصور فلامکی بود که او را هنرمندی از قوم آشور معرفی کرد که در طول سالهای فعالیتش، گذشته و حال قوم آشور را به یکدیگر متصل کرد: ما معتقدیم که هر انسان چیزی جز یک حلقه کوچک از یک زنجیره نیست که روی زمین قرار داده شده است و این حلقه وظیفه دارد که حلقه پسین خود را به حلقه پیشین وصل کند. این کاری است که هر انسانی از سر مهر بر عهده دارد و اوشانا نیز در رفتار و آثارش چنین نقشی را برای قوم آشور بر عهده داشت.
عملگرایی
ارفعی از معماران مطرح کشور اما روایت دیگری از اوشانا دارد. او که از دهه 60 در قالب پروژههای مختلف با این معمار آشوری فعالیت کرده بود، معتقد است که ویژگی اصلی این معمار تاکید بر عملگرایی در تفکرات بود: موضوعی که برای من در رفتار او مهم بود، عملگرا بودن تفکرات او بود. در فضای دانشکدههای معماری آن زمان به بارقههای هنری بیشتر اهمیت داده میشد و خواص هر پروژه و کارایی آن را فدای احساس زیباییشناسانه خود میکردیم اما این اتفاق در اوشانا کاملاً برعکس بود و او در هر پروژه به کارایی آن توجه داشت.
ارفعی در کنار توجه اوشانا به معماری کلیسا، او را یکی از مهمترین معماران مسجد در کشور میداند که یا اسمی از او به جا مانده و یا فراموش شده است: اوشانا مساجد و فضاهای دینی و مذهبی بسیاری را ساخت که یکی از آنها ساخت مدرسه دینی در "خورموج" بوشهر بود که شخصاً و بدون چشمداشت مالی اجرای آن را بر عهده گرفت.
روایت تاریخ آشوریان
روایت احمد محیط طباطبایی از اوشانا، روایت از معماری است که جامعه آشوریان را با فرهنگ این قوم آشنا کرده است. به گفته او اوشانا با ساخت دو کلیسای مهم در خیابان فرصت و امیرآباد فضای تازهای را برای گفتگوی گذشته و حال معماری ایران به یادگار گذاشت: اوشانا معرف یکی از مهمترین گروههای فرهنگی و تاریخی کشور ما بود که تاکنون زیاد به این گروه از مردم ایران پرداخته نشده است اما اوشانا به مسئولیت اجتماعی خود در قالب آثار معماری که از خود به جا گذاشت، عمل کرده است.
معمار و مسئولیت اجتماعی
از نگاه علیرضا قهاری، رئیس انجمن مفاخر معماری ایران، اوشانا معماری بود که مسئولیت اجتماعی را هم به اطرافیانش میآموخت: اوشانا پیش از آن که معمار باشد، انسانی بود که مسئولیتهای اجتماعی را به دیگران میآموخت و خودش در مرکز این مسئولیتها قرار داشت و بدون چشمداشت به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی میپرداخت.
انتهای پیام/