سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: محمد مفتاحی، شاعر، ترانهسرا و پژوهشگر در پاسخ به این سوال هنرآنلاین که چرا از زمان خبر انتشار شناختنامه م. آزاد تا به امروز زمان زیادی میگذرد، گفت: این کار از سال 1386 قراردادش نوشته شد و سال بعد از آن کار آماده بود، اما یکی از دلایلی که باعث شد کار عقب بیفتد حجم بالای کتاب بود.
مفتاحی ادامه داد: واقعیت این است که این کتاب بنا به توافق با ناشر در حدود 800 صفحه تنظیم شده بود و قرار بود در دو جلد منتشر شود؛ جلد اول آن زندگی شاعر و جلد دوم آن منتخبی از اشعار م. آزاد. اما به دلیل محدودیتهای مالی ناشر تصمیم گرفت کتاب را در یک جلد منتشر کند.
مفتاحی توضیح داد: از طرف دیگر کتاب گرفتار ممیزی نیز شده بود. یک فصل کامل این کتاب به شعرهای منتشر نشده م. آزاد اختصاص داشت که حذف شد و در حدود 10 مورد دیگر هم اصلاحیه داشتیم، بنابراین باز هم از حجم کتاب کم شد.
مفتاحی گفت: با این توضیح و بنا به پیشنهاد شاعر تصمیم بر این شد که بخشهای دیگری هم از کتاب حذف شود و در بخش پایانی گزیده شعرهایی از م. آزاد منتشر شود. و خب تمامی این مراحل باعث شد تا پروسه اصلاح، تغییرات و نهایتا انتشار اثر به درازا بینجامد.
شاعر مجموعه "شعر بن بست" درباره بخش پایانی کتاب (گزینهی شعرها) گفت: مبنای انتخابم در شعرهای برگزیده م. آزاد علاوه بر کیفیت شعرها این بوده است که شعرهایی را انتخاب کنم که کمتر مورد توجه بوده یا کمتر چاپ شده است. به عبارت دیگر شعرهایی در این کتاب میخوانید که در گزینه شعرهایی که پیشتر از این شاعر منتشر شده است، کمتر مورد توجه قرار گرفته یا چاپ شدهاند.
مفتاحی همچنین درباره رویکردش در نگارش این اثر گفت: در مقدمه کتاب توضیح دادهام که این تحلیلها را نمیتوان نقد شمرد. سعی من براین بوده است که این نوشتهها به خوانننده عادی دوستدار ادبیات کمک کند و قصد تالیف کتاب تئوریکی برای مخاطبان جدی نداشتم.
او گفت: همان طور که میدانید مجموعه بزرگ شعر و زندگی شاعران که در نشر ثالث منتشر شده است فراز و نشیب بسیاری داشته و پر تعداد بوده است. در عین حال نحوه نگارش این کتابها تقریبا سلیقهای بوده است و هر مولف با توجه به سلیقه خود فهرست مطالبش را انتخاب کرده.
مفتاحی در ادامه گفت: در زندگی و شعر م. آزاد، زندگینامه او به صورت توصیفی به نگارش درآمده و پیش از آغاز بررسی هر مجموعه بخشی با عنوان در حال و هوای آن مجموعه گنجانده شده است. در این بخش مروری کوتاه بر آثار منتشر شده از شاعران مختلفی که در آن دوره مجموعه شعری منتشر کردند و همین طور فضای ادبی و وضعیت سیاسی اجتماعی کشور شده است تا خواننده اثر ضمن ارزیابی شعرهای م. آزاد به شباهتها یا تفاوتهای احتمالی شعر او با دیگران نیز توجه داشته باشد.
مفتاحی در مورد بخشهایی که به زندگی م. آزاد مربوط میشود و در پاسخ به سوال خبرنگار ما مبنی بر اینکه آیا مسائل خصوصی زندگی این شاعر نیز در این کتاب نوشته شده است، گفت: در مقدمه نوشتم که برای حرمت به شاعر از بخشهایی که خود او در زندگینامه خودنوشتش چشم پوشی کرده بود، چشم پوشی کردم .
شاعر مجموعه شعر آخرین انسان درباره نحوه آشناییاش با شاعر گفت: آشنایی من با م. آزاد به مراسم بزرگداشت نصرت رحمانی در سال 1379 برمی گردد.در آن دوران ما گروه تئاتری داشتیم با نام تیرداد که نمایشهایی برای کودکان اجرا میکرد. م. آزاد با بزرگواری همیشگیاش در کار نمایش به ما مشاوره میداد. به واسطه همین موضوع آشنایی من با شخصیت ادبی این شاعر بیشتر شد تا اینکه پیشنهاد این کار را به او دادم. اما م. آزاد با خوشرویی همیشگیاش گفت که این کار را موکول کنیم به زمان بعد از مرگ او تا به قول خودش زندگینامهنویسها دچار شک و شبهه شوند.
مفتاحی ادامه داد: بعدتر در سال 84 بود که پسر م. آزاد؛ کیوان با سخاوت تمام دست نوشتهها و آثار شاعر را با اطمینان به من سپرد تا این زندگینامه نوشته و منتشر شود.
محمد مفتاحی درباره چرایی انتخاب این شاعر برای نوشتن شناختنامه گفت: من م. آزاد را از دوران نوجوانی میشناختم و با شعرهای او آشنا بودم و سبک شعری او را میپسندیدم. همین طور جسارتهایی که در شعر او بود برایم جذاب بود. از طرف دیگر روی آثار این شاعر کمتر کار شده بود.
مفتاحی ادامه داد: با توجه به نوآوریهایی که م. آزاد در شعر داشت و همینطور ترجمههای درخشانی که در زمینههای مختلف پیشرو بودند و اینکه هیچ کتاب نقد یا حتی مقاله چشمگیری درباره آثار او وجود نداشت، دوست داشتم شناختنامهای شامل زندگینامه و مقالاتی مدونی درباره آثار شاعر بنویسم؛ شاعری که به عقیده من جزو 10 شاعر بزرگ معاصر است اما خیلی کم به او توجه شده است.
مفتاحی در پاسخ به این سوال که آیا با توجه به عنوان کتاب: "زندگی و شعر م. آزاد" شما به عرصههای دیگری که این شاعر فعالیت داشته است نیز پرداختهاید یا خیر، گفت: بله، در بخش اول این عنوان (زندگی) که شامل تمام آثار و فعالیتهای هنری او میشود به ابعاد مختلف کاری م. آزاد اعم از آثار کودک، ترجمههای ادبی، ویراستاری آثار ادبی، مقاله، نقد و روزنامه نگاری نیز توجه شده است.
مفتاحی در پایان گفت: کتاب دیگرم با عنوان"همسایه با بیگانهها" (تحلیل آثار احمد محمود) در نشر روزگار به تازگی مجوز گرفته است و فکر کنم تا چند ماه دیگر منتشر خواهد شد.
به گزارش هنرآنلاین؛ زندگی و شعر م. آزاد با عنوان "باید عاشق شد و خواند" در نشر ثالث، با شمارگان 1100 نسخه و قیمت 25000 تومان منتشر شده است.
انتهای پیام/