سرویس سینمایی هنرآنلاین: دومین قسمت نشست فیلم "فرشتهها با هم میآیند" را میخوانید.
به نظرم شخصیتپردازی روحانی کمی دچار تناقض است. نوع رفتارش من را به این نتیجه میرساند.
حامد محمدی: اتفاقا جنس رفتارهای زن و شوهر کاملا متفاوت است ولی کار با شخصیت روحانی کمی سخت است و میبایست به درستی و آهستگی به او نزدیک بشویم.
الهام کردا: من فکر میکنم جذابیتش به این است که ما وجوه متفاوتی از این آدم را میبینیم. حجب و حیای روحانی اغراق شده نیست. بیشتر نوعی تردید است. فکر میکنم پرداخت این شخصیت درست بوده است. او واکنشهای درستی بر اساس شرایط زمان و مکانش نشان میدهد.
محمدی: این شخصیت هرکاری در راستای خدمت به خانوادهاش نشان میدهد درگیری با موتور سوار و مشاجره با روحانی هم درس همه در راه دفاع از خانوادهاش است.
شباهتهای تماتیک میان فیلم "طلا و مس" و "فرشتهها با هم میآیند" را میپذیرید؟ زیادند.
محمدی: سعی کردم یک قصه عاشقانه بگویم. در همه فیلمنامههایم از قبیل "طلا و مس" و "حوض نقاشی" و... هم همین هدف را پی گرفتهام. برشی از زندگی یک زوج یا خانواده در بستری عاشقانه. هسته اولیه همه قصههای من را عشق تشکیل میدهد. با نگاه و تصور خودم. نگاه من به عشق این گونه بوده است. اما شباهتهای ظاهری قابل کتمان نیست. دلیل عمدهاش این است که در سینمای ایران فیلم درباره روحانیت کم ساخته شده و این موضوع مقایسه را پیش میکشد. صرف نظر از موضوع عشق، حرف اصلی "طلا و مس" و "فرشتهها با هم میآیند" متفاوت است. با همه این تفاسیر در نظر داشته باشید و فراموش نکنید که من همان آدمی هستم که "طلا و مس" را نوشت و شاید برخی شباهتها طبیعی است. شما را ارجاع میدهم به آیه شریفه "لقد خلقنا الانسان فی کبد" که انسان در سختیزاده شده است. عشق هم چیز سختی است. من این سختی را نشان میدهم. این شباهت حال و هوای میان فیلمها را لزوما ایراد نمیدانم.
بحث من فقط روحانی بودن شخصیت اصلی نیست. در هر دو فیلم اتفاقی برای زن خانواده میافتد و خانواده کوچک و جوان دچار بحران میشود. در هردو فیلم شاهد حکمت نطری هستیم که روحانی فیلم در بحث و درس میشنود.
محمدی: نظر من این است که من همان آدم هستم. حرف دو فیلم و قصه آنها متفاوت است.
کردا: نظر من این است که چه اشکالی دارد؟ خب شبیه هم باشند. حتی ممکن است در یکی دو توضیح صحنه در فیلمنامه شبیه باشد. اما وقتی فیلم را میبینی تفاوتها مشخص است. اما اگر این علاقه یک نفر است که به آدمهایی مشابه بپردازد. اما جزئیات روابط دو زوج در دو فیلم تفاوتهایی دارد. اینها به جذابیت موضوع میافزایند. اگر فردی در دو فیلمنامهاش به موضوع مشترکی بپردازد چه ایرادی دارد.
محمدی: در "طلا و مس" عشق در سکانس پایانی مطرح میشود. در "فرشتهها..." این عشق در همان ابتدا گفته شده است.
کردا: سادگی شخصیت اصلی دلنشین بود و واکنش مخاطبها در سالن سینما هم همدلانه است و این را نقطه قوت فیلم میدانم. بسیاری از فیلمسازان در فیلم اول خود به سراغ اتفاقهای عجیب میروند اما در این فیلم بدون حرکات متحیر کننده قصهای دوست داشتنی را روایت میکند.: من خودم به عنوان نویسنده هردو فیلمنامه بر همه چیز بیشتر اشراف داشتم.
این شباهتها شائبه سفارشی بودن فیلمها را پیش نمیآورد؟
محمدی: بخشی از ماجرا این است که اگر بحث فیلمها درباره سبک زندگی باشد که به نظرم این سبک زندگی اسلامی -ایرانی درست است. ما دچار نقصهای عمدهای در سبک زندگی شدهایم. آمار طلاقها بالا رفته و ازدواج دشوار شده است. اینکه فشارهای اقتصادی نباید به خانوادهها فشار بیاورد. بیایید به گوینده حرف کاری نداشته باشیم به اینکه چه میگوید توجه کنیم.
به عنوان جوانی که دلش برای نسل بعدی میسوزد به این سبک زندگی ایرانی - اسلامی توجه دارم. در اندازه خودم میخواهم به جامعه برخی حرفها را تنها یادآوری کنم. مگر اثر گذاری یک هنرمند بر جامعه چقدر است؟ در همان ابعاد میخواهم کار مثبتی بکنم. ادمی هستم که اگر حرف و دغدغه نداشته باشم فیلم نمیسازم. حرفها و دغدغههایی جدی دارم که سینما را مدیوم مناسبی برای طرح آنها یافتهام. قطعا برای دل خودم فیلم نمیسازم. اگر بخواهم حرفهای دلم را بزنم در قصههای کوتاه و داستانهایی که منتشر میکنم و مخاطبش به نسبت سینما خیلی محدود است، آن حرفها را میزنم اما سینما متفاوت است.
تاکید دارم که داشتن حرف و دغدغه آدم را فیلمساز نمیکند بلکه باید به زبان سینما و روایت و تکنیک مسلط شد. باید آنها را آموخت و فیلم به فیلم پیشرفت کرد. در بحث روحانیت، در اینکه گاهی اوقات ارتباط روحانیت با مردم در این سالها یکسویه شد حرفی نیست. با این فیلمها تلاش میکنیم روحانیت را کنار مردم قرار دهیم. در همین انتخابات اخیر مردم یک روحانی را انتخاب کردندو این نشانه اعتماد مردم به روحانیت است. مردم همواره صلاح خود را تشخیص دادهاند. در تاریخ ایران پس از اسلام روحانیت همواره نقش مهمی در جامعه داشته است. مردم هم مذهب را در خون و وجود و زندگی خود دیدهاند. مردم هیچگاه روحانیت را حذف نکردهاند، اما انتخاب کردهاند. قصد من تقدسبخشی یا تقدسزدایی از روحانیت نبوده است. هدفم نزدیکسازی مردم و روحانیت است، اما متاسفانه از سویی روحانیت ناراضی است و از سوی دیگر مردم نقد دارند و از طرف دیگر در جشنوارههای خارجی اتهامات نادرستی به ما وارد میشوم. ادعا ندارم فیلم بینقصی ساختهام و خودم به ضعفهای فیلم واقفم. سفارشی کار نکردهام، اما حس کردم باید حرفهایی را به مردم و روحانیت منتقل کنم.
مثلا در بحث کار کردن انتقاداتی شد که دارم یک تئوری مبتنی بر شغل نبودن کسوت روحانیت و لزوم کار کردن روحانیون را مطرح میکنم. برایم سئوال پیش آمد که مگر روحانی بودن شغل است؟ همه ائمه ما کار میکردند. مگر امیرالمومنین هنگام خلافت به کار کندن چاه و کشاورزی مشغول نبود؟ یا دیگر ائمه. یکی میپرسید چرا روحانی فیلم منبر نمیرود؟ اما پاسخ من این است که این روحانی منبر عملی میرود. خانواده و همسایگانش را با عمل خوبش هدایت و راهنمایی میکند.
کردا: روحانی فیلم مثل همه ماست. اتفاقا این فیلم به روحانیت واقعی بودن و از جنس مردم بودن را توصیه میکند. روحانی فیلم هم مثل همه جامعه برای رفاه زن و فرزندانش کار میکند و زحمت میکشد.
محمدی: لباس روحانیت بالذات لباس مقدسی نیست. اگر روحانی حرمت و قداست این لباس را نگه دارد مردم هم با این روحانی ارتباط برقرار میکنند. در این قصهها باور پذیر بودن برای مخاطب را مد نظر قرار دادهایم. مخاطب باید این شخصیت را باور کند. اصلا در موقع نگارش فیلمنامه به روحانی بودن شخصیت فکر نکردم. یک آدم را ترسیم کردم و بعد او را در موقعیت روحانیت تصور کردم. چه فیلمهایی که با شخصیت اصلی روحانی ساخته و متاسفانه به درستی دیده نشدهاند. زمان نوشتن فیلمنامههایم مرعوب روحانی بودن شخصیت نشدم و سعی کردم موقعیتی انسانی را ترسیم کنم.
باز هم دغدغههایتان در فیلمهای بعدی همین گونه خواهد بود؟
محمدی: من این گونه و شکل فیلمنامهنویسی را بلدم و سبک فیلمنامهها و فیلمهای بعدیام هم همین طور خواهد بود.
خانم کردا این طولانیترین نقش شما در سینماست و در تئاتر فعالتر هستید. درباره جریانی که در سه سال اخیر رایج شده و بازیگران تئاتر در سینا حضور پررنگتر شده است حرف بزنیم.
کردا: وظیفه بازیگر بازی کردن است. فرقی ندارد در چه مدیومی. مهم این است که قواعد حضور در هر مدیوم (تئاتر، سینما، تلویزیون) را رعایت کند. به نظرم در سینما شاهد اتفاق خوبی هستیم. وقتی تعدادی بازیگر که تجربه و پیشینهای در تئاتر دارند و در سینما چهرههای جدیدی دارند. مدل حرف زدن، رفتار و منششان تازگی دارد. در نهایت تواناترین بازیگران هم در تکرار هدر میروند. این حضور در سینما اتفاق خوبی است. چون این چهرههای جدید با تکیه بر تجربیات تئاتری خود ارتباط خوبی با تماشاگران برقرار میکنند. وقتی این اعتماد اتفاق میافتد و در سپردن نقش اصلی به بازیگران تئاتر شاهد آن هستیم، این رویه مشهودتر است. مثالش شبنم مقدمی که برنده سیمرغ بازیگری جشنواره فیلم شد. این اتفاق برای هر دو طرف خوب است. بازیگر تئاتر میآید تا در مدیوم سینما خود را نشان دهد و در این مسیر از همه چیز مایه میگذارد. تربیت تئاتری و نظم و ترتیب آن به بهبود روند کار کمک میکند. از طرفی بازیگر تئاتر میخواهد در بهترین شکل دیده شود و سینما هم شاهد بازیهای خوبی خواهد بود. البته در "برف روی کاجها" هم نقش پررنگی داشتم و بازخورد خوبی گرفتم،
اما در "فرشتهها با هم میآیند" امکان مانور و کار بیشتری داشتم و این موضوع نقش را برایم جذابتر میکرد.
باز هم مشغول کاری در سینما هستید؟
پیشنهادهای سینمایی زیادی به من میشود اما باید نقش را دوست داشته باشم. مهم نیست که نقش کوتاه و یا بلند باشد. مهم آن است که دوستش داشته باشم. در تئاتر هم که فعال هستم.
انتهای پیام/
مازیار فکری ارشاد