سرویس سینمایی هنرآنلاین: پوریا آذربایجانی کارگردان جوان، مستعد و خوشفکری است که نتوانسته به آنچه استحقاق دارد برسد. در کارنامه جمع و جور سینمایی و مستندش فیلمهایی نظیر ˝آب و آینه˝، ˝ابراهیم˝،˝ آتش˝ و ˝عاشقانهای برای سرباز وظیفه رحمت˝ دیده میشود. در فیلمهای پوریا آذربایجانی همواره میتوان لحنی آرام، لطیف، انسانی با تممایهای از عشقهای ناکام را دید.
˝تجریش ناتمام˝ نیز یک درام کاملا عاشقانه است، فیلمی ساده و بدون تکلف که کارگردان میکوشد حرفش را بدون زیادهگویی به مخاطبش انتقال بدهد. با پوریا آذربایجانی درباره ساخت فیلمش گفتوگویی انجام دادهایم.
در سی سالگی خیلی زود در فیلمهایتان به سراغ نوستالژی بازی رفتید. این نگاه چگونه در ساختار فیلم "تجریش ناتمام" به وجود آمد؟
اصولا آدم خاطرهبازی هستم و این حس از سالهای قبل در درونم وجود داشته است.
فدریکو فلینی و جوزپه توناتوره فیلمهای نوستالژیک زندگیشان را دهه پنجم عمرشان ساختند.
با حرف شما موافقم، اما خودم را با این بزرگان مقایسه نمیکنم و علاقه شخصیام من را به این سمت برد.
فیلمسازی مثل وودی آلن موقعی به سمت خاطرهبازی در فیلمهایش میرود که فضاهای مورد نظرش را تجربه کرده است. با توجه به سن و سالتان چه شناختی از دهه شصت داشتید؟
خواهرم (نگار آذربایجانی) در دهه شصت و هفتاد دانشجوی دانشگاه سینما و تئاتر بود. از دوران کودکی هم به همراهی او و دوستانش علاقهمند سینما و فیلم دیدن شدم و خیلی از فیلمهای محبوبم مثل "هامون" و فیلمهای جشنواره را به اتفاق خواهرم و دوستانش دیدم و هنو زیاد صفهای طولانی زمان برگزاری جشنواره در آن سالها میافتم. یک جورهایی مثل یک ناظر، ناظر روابط و دغدغههای خواهرم و دوستانش درآن دوران بودم و در ذهنم این فضا و موقعیتها باقی مانده است و رسوب این خاطرات منجر به شکلگیری فیلم "تجریش ناتمام" شد.
به چه دلیل در اغلب سکانسهای فیلم سرور و بهروز در خیابانهای آرام و خلوت در حال تردد هستند. در حالی که در موقعیت زمانی فیلم ( شب عید) همه خیابانها شلوغ و پر رفت و آمد هستند.
البته همه جای شهر را خلوت و آرام نشان ندادهام. سکانس بازار تجریش را در فیلم درنظر بگیرید سرور و امیر در شلوغی حضور جمعیت مشغول خرید از بازارچه تجریش هستند . این سکانس را درست با موقعیت زمانی فیلم در 29 اسفند فیلمبرداری کردیم و کل فیلمبرداری فیلم در یک ماهه اسفند انجام شد. چون میخواستیم زمان فیلم یا حس و حال و آب و رنگ روزهای پایانی سال همراه باشد. تلاش شد که از این همزمانی استفاده لازم را بکنیم. نکته مهم دیگر این است که نمیخواستم خیلی از آدمها دور بشوم. در پلانهای خیابان ولیعصر هم شلوغی و رفت و آمد مردم به خوبی در قاب تصویر دیده میشود و برخی از سکانسها به دلیل فضایشان مثل شهرک غرب که در مواقع عادی هم خلوت و کم رفت و آمد است و خبری از جمعیت زیاد نیست، آرامشی در فضای صحنه دیده میشود و اغلب مردم ساکن در شهرک غرب برای خرید شب عید به سایر مناطق شهری میروند.
تنوع پلانی هم در فیلم به خوبی دیده میشود.
بله، اغلب پلانهای فیلم کلوزآپ فیلمبرداری شد تا با حس و حال درونی این دونفر بیشتر آشنا شویم و خبری از لانگشاتهای پیچیده در فیلم نیست.
سکانس ماقبل پایانی فیلم دوربین روی دست و با حالتی مستند وار فیلمبرداری شد در حالی که با فضای آرام و بدون حرکت دوربین در سایر بخش های فیلم در تضاد است. چگونه این شیوه را برای فیلمبرداری این سکانس انتخاب کردید؟
از اول هم قصد داشتم سکانس خرید امیر و سرور در بازار تجریش ساختار مستندواری داشته باشد.
موسیقی هم فضای عمده ای از زمان فیلم را با استفاده از صدای خوانندگان محبوبی مثل فریدون فروغی ، محمد نوری، فرهاد و سایرین به خودش اختصاص داده بود دلیل چنین رویکردی چه بود؟
به هرحال فیلم "تجریش ناتمام" فیلم نوستالژیکی است و موسیقی هم عنصری است که به جاری شدن چنین حسی در فضای فیلم کمک میکند. بحث قابل اشاره دیگر همانطوری که اشاره کردم تاکید فیلم به از بین رفتن اصالتها است. بخشی از این اصالتها درحوزه موسیقی تعریف میشود و طبیعی است موسیقی پاپ دهه پنجاه اصالت و ارزش های بیشتری نسبت به موسیقی پاپ دهههای بعد دارد. در حال حاضر موسیقی رو زمینی و یا زیرزمینی وجود دارد و موقعی که به این موسیقی ها گوش میکنید نه از ترانه و نه از مفهوم درست و تکنیکی میتوانید استفاده کنید و سبک ضعیفی دارند و موسیقی سهل و ممتنع شده است و تغییر معنایی که در عشق برای جوانها وجود دارد در موسیقیها هم قابل بازخوانی است.
معمولا در فیلمهای عاشقانه موسیقی و ترانه حجم زیادی در ساختار فیلم دارد.
نه، به این سمت نرفتم و بیشتر منظورم ترانه است. ترانههای فیلم همه شریف و دارای مفهوم و ارزش عاشقانه با رویکرد اخلاقی هستند. اغلب موسیقیهای این روزگارتشکیل شده از کلمات رکیک و یا به زعم خودشان معترضانه.
در مورد پایانبندی فیلم آیا اگرجایی که سرور از امیر جدا میشد پایان فیلم رقم میخورد با پایان بهتر و درستتر روبهرو نمیشدیم؟
دومین نفری هستید که به این مسئله اشاره می کنید و درباره پایانی که اشاره کردید میتوان نشست فکر کرد و حرف زد.
آیا پایان فعلی را برای جذب رضایت مخاطب استفاده کردید؟
نه، پایان مورد علاقهام همین پایان است. احساس کردم به واسطه بسترهای عاشقانه فیلم، "تجریش ناتمام" میتواند مخاطبانی داشته باشد. دوست داشتم فیلم در محیط خانه تمام میشد و سرور را کنار پسرش ببینیم و دعای تحویل سال هم در پس زمینه شنیده شود. این دعا یکی از زیباترین دعاهاست وحال خوبی درونش است و از خدا درخواست حال خوب کردن زیبا و امیدبخش است. اگرحال آدم خوب باشد سایر اتفاقات خوب زندگی به وجود میآید. مادر فیلم دوباره سرخانه و زندگیش است و خاطرات عشقیش را بستهبندی می کند و در کنج کمد میگذارد.
حرف پایانی؟
در طول سه سالی که در التهاب نمایش فیلم بودم، فیلم دچار اصلاحات زیادی شد و اکران آن مدام تعویق میافتاد. دچار صدمات روحی زیادی شدم و در این وسط همسرم مونا سرتوه که عکاس فیلم است در این بحران ها با صبوری به من کمک کرد و پشتیبانم بود و از او تشکر میکنم.
انتهای پیام/
احمد محمد اسماعیلی