سرویس تئاتر هنرآنلاین: بر کسی پوشیده نیست که شهر مشهد بعد از تهران یکی از قطبهای اصلی تئاتر کشور است و وجود هنرمندان شناخته شده و مطرح تئاتر که کارشان را سالنهای تئاتر این شهر آغاز کرده و امروز در سطوح بالای جامعه تئاتری کشور مشغول فعالیت هستند، اثباتکننده این موضوع است.
مهدی صباغی هنرمند مطرح و محبوب مشهدی ساکن تهران، بازیگر پیشکسوت تئاتر، سینما، تلویزیون و صداپیشه مطرح رادیو، که حدود دو ماه پیش بر اثر عارضه سکته مغزی در بیمارستان بستری شد، این روزها در خانه استراحت میکند و امیدوار است تا بعد از بهبودی بار دیگر فعالیتهای هنریاش را از سر بگیرد. او معتقد است که تنگنظریها در دوران فعالیتاش باعث، تعطیلی کارگاه هنریاش بود اما باز هم به مسیر خود ادامه داد. وقتی با او از خاطرات هنریاش و تلاش برای فعالیت در عرصه هنر صحبت میکنم، چندباری حرفاش قطع میشود و صدای گریهاش از پشت تلفن سکوت را میشکند. صباغی معتقد است که بهترین دوران زندگیاش، کلاسهای آموزشی برای جوانهایی بوده که به هنر علاقه داشتهاند.
مهدی صباغی که متولد 1330 در مشهد است در سینما و در فیلمهای "سایه خیال"، "گل یخ"، "کافه ستاره" و....به ایفای نقش پرداخته و هم اکنون با معاونت صدای جمهوری اسلامی ایران همکاری دارد و مسلط به 9 لهجه با گویشهای مختلف، خصوصا استان خراسان است. نقشهای "آقای نباتی" و "آلن سلون" را در برنامه طنز کوی نشاط رادیو ایران و صداپیشگی در برنامه نمایشی "صدای عبرت " از جمله کارهای معروف رادیویی او است. با مهدی صباغی در بستر بیماری به مرور چهار دهه خاطراتش در عرصه تئاتر، رادیو، سینما و تلویزیون پرداختیم.
کمی به گذشته برگردیم. فعالیت هنری را از کجا شروع کردید؟
حدود 50 سال از ورود من به کارهای هنری میگذرد.اولین حضورم در بازیگری را با هنر تئاتر آغاز کردم و بعد کم کم جذب رادیو شدم. آن دوره برنامهای به نام رادیو تئاتر هم ساخته شده بود که من این برنامه را دوست داشتم. البته پیش از آن هم از سال 1343 به این طرف هم کارهای کوچکی در تئاتر انجام میدادم. در آن دوره گروهی هنری وارد شهر مشهد شدند که خسرو ملکان فیلمنامهای داشت و من نقش مکمل را گرفتم و از آنجا کارهای نمایشی را دنبال کردم. اسم آن فیلم "طوبی" بود که این فیلم اتفاقا در صدر جدول فروش قرار گرفت. من به همراه خانم پروانه معصومی نقش یک زن و شوهری را ایفای میکردیم که در آن دوره خانم معصومی کمکهای زیادی برای بروز استعدادم در فیلم انجام دادند و بعدتر وارد تلویزیون شدم. به نظر میرسد به هنر تئاتر بیشتر علاقه نشان دادهاید؟
پایه اصلی هنرهای نمایشی تئاتر است. سالهای متمادی به کار مشغول بودم تا اینکه اولین جشنواره سراسری تئاتر آغاز به کار کرد. بعد از شرکت در این جشنواره نویسندگی در عرصه نمایشهای تئاتر را دنبال کردم و برای نمایش " بعضیها اینجوریند" در نقش بازیگر اصلی بازی کردم و جایزه گرفتم. آن موقع بلیت این نمایش 50 ریال بود، اما واقعا با استقبال خوبی از سوی مردم روبرو شد. حتی عوامل این نمایش هم از فروش آن اجرا متعجب بودند. بعد از آن "آقای بیگناه" را به صحنه بردیم و بعد دوباره وارد عرصه رادیو و تلویزیون شدم. یکی از دلایل استقبال مردم از تئاتر، به این خاطر بود که معضلات اجتماعی را به صورت نمایش در میآوردیم. موفقیت این نمایشها و جایزهام باعث شد تا پیشنهادهای کاریام چندبرابر شود. اولین دستمزد کار هنریام را از رادیو دریافت کردم.
شما بازیگری را با تئاتر تجربه کردید اما منبع درآمد شما رادیو و تلویزیون بود؟
تقریبا به این شکل بود. من هنر تئاتر را بیشتر میپسندیدم. با این وجود وقتی جایزهام را برای بازی در تئاتر دریافت کردم، تصمیم گرفتم پایه تئاتر حرفهای را در مشهد بنا کنم. در همان دوره جواد اردکانی هم با یک نمایش تک پردهای به سراغم آمد. نمایش "پیشنهاد " یک نمایش تک نفره در 9 نقش بود. باید لباسهای مختلف میپوشیدم و با نقشهای متفاوتی بازی میکردم. فکر میکنم این نمایش در سال 1372 روی صحنه رفت. همان نمایش تک نفره من مورد توجه داوران قرار گرفت. حالا من باید از شهر مشهد به سالن چارسو میآمدم و آن نقش را روی صحنه در مقابل بزرگان تئاتر ایفای میکردم. فکر کنید نقشی که یک نفر به جای 9 کاراکتر بازی کند! از داوران آن دوره عزت الله انتظامی، قطب الدین صادقی و زنده یاد پروانه مژده مقابل صحنه نشسته بودند. آن لحظه تنها این جمله به ذهنم رسید، یا امام رضا به تو متوسل میشوم، همانند این دوره که وقتی بیمار شدم تنها به امام رضا(ع) متوسل گشته ام. (مکث کوتاه و سکوت ...) اگر ناراحت شدید من معذرت میخواهم. میتوانیم مصاحبه را ادامه دهیم؟
بله، خاطرات خوبی را از ذهن میگذرانم. اما نام امام رضا(ع) که میآید به خاطر بزرگی ایشان، دگرگون میشوم. به هر حال، آن اجرا را با اراده قوی مقابل داوران، بازی کردم. اولین نفر آقای انتظامی بودند که برای بازیام کف زدند، عرق روی پیشانیام آمده بود. وقتی بازیام تمام شد، به من گفتند این عرق به جانت بنشیند و موفق باشی.
جایزه بازیگری را برای این نقش از جشنواره تئاتر دریافت کردید؟
همینطوره، روزی که اختتامیه جشنواره تئاتر فجر بود. وقتی وارد سالن شدم تا روی صندلی بنشینم، یکی از مسئولان سالن به سمت من آمد و گفت، شما چند صندلی جلوتر باید بنشینید. هنوز متوجه نشده بودم. اما با شروع مراسم وقتی نام مهدی صباغی به عنوان بهترین بازیگر خوانده شد، میخکوب صندلیام شدم. روی سن صورتم را داوران بوسیدند و جایزه بهترین بازیگر و طراحی دکور را کسب کردم. آن روز یکی از بهترین روزهای زندگی ام تا کنون بود.
چطور شد که کارگاه آموزش هنر را برپا کردید؟
بازیگری را در کنار استادان بزرگ آموختم و بعدتر سعی کردم تا آموختههایم را در اختیار جوانها بگذارم به همین دلیل کارگاه کوچکی را راه اندازی کردم که اتفاقا مورد توجه واستقبال زیادی قرار گرفت اما گاهی بعضی تنگنظریها باعث توقف فعالیتهای ما میشود. به همین دلیل کارگاه هم در دورهای تعطیل شد و من هم در رادیو مشغول به کار شدم. کاش بعضی از انتقادها سازنده باشد که متاسفانه در عرصه هنر و در آن دوره به این شکل نبود. معتقد هستم که هنرمند همیشه باید یک قدم جلوتر از مردم باشد البته در جایگاهی که غرور هم هنرمند را فرا نگیرد. بعد از دریافت جایزه ام، انگیزه بیشتری برای فعالیت در عرصه تئاتر پیدا کردم. به همین دلیل دورههای بازیگری دیگری را در طول اقامتم در تهران و در کنار استادان برجسته گذراندم. درآن دوره مدیر ارشاد استان خراسان شخصی به نام آرین منش بودند. آنقدر استقبال از کارگاه هنری ام در مشهد زیاد بود که در کنار آن هر چند وقت یکبار از استادان و بازیگران تهرانی هم دعوت میکردم تا به مشهد بیایند و سری هم از کارگاه هنری ما بزنند. در آن دوره هنرمندانی چون داریوش ارجمند، حسن پورشیرازی، مسعود کیمیایی، حمید جبلی، ایرج قادری، پرویز پرستویی و.. با ورود به شهر مشهد برای بازید از کارگاه و هنرجویانم میآمدند، اما متاسفانه نگاههای سنگین ازسوی حراست و وزارت ارشاد اسلامی باعث شد تا این کارگاه که در مسیر موفقی افتاده بود، تعطیل شود.
بعد از تعطیلی کارگاه به تهران مهاجرت کردید؟
تمام هنرجوهایم نگران از وضعی بودند که برای کارگاه رخ داده بود. به همین دلیل من طبقه پائین خانه مسکونیم را تبدیل به یک کارگاه خصوصی بازیگری کردم. فضای صمیمی و دوست داشتنی که بار دیگر اشتیاق را به صورت هنرجوها برگرداند. خیلی از بچههای این کارگاه، دانشگاههای هنر قبول شدند و خیلیهای دیگر هم در تهران مشغول به کار و بازی در تئاتر مختلف بودند. همین موضوع برای من خوشحال کننده بود. سال 1378 بهترین دوران برای کارگاه خصوصی تئاتر ام بود که علاوه بر آموزش تئاتر و بازیگری میان هنرجوهایم فضای خوبی اتفاق افتاد و حتی آنها در مشکلات مالی به هم کمک میکردند. تا اینکه پیشنهادهای کاری برایم روز به روز بیشتر از شهر مشهد بود. فرزندانم در دانشگاههای تهران مشغول به تحصیل شدند. من و همسرم هم تصمیم گرفتیم در تهران زندگی کنیم. در آن دوره علاوه بر کارهای تئاتر، وارد رادیو شدم. گاهی هم در مجموعههای تلویزیونی به ایفای نقش پرداختم.
حدود یک ماه پیش شنیدیم شما در بستر بیماری بودید. در حال حاضر وضعیت جسمی شما چطور است؟
بله، در خانه ایستاده بودم و نماز ظهر را میخواندم که ناگهان سر نماز احساس کردم دستم بی حس شد و همین حس در پای راست ام هم اتفاق افتاد. بلند شدم و ایستادم، که ناگهان زمین خوردم و تا زمانی که آمبولاس را پسرهایم خبر کردند، بی حس وبی جان روی زمین افتاده بودم. لحظه سختی بود؛ فقط میشنیدم که پسرانم بالای سر من بودند و با نگرانی صدایم میکردند. وقتی به بیمارستان رسیدیم، از حرفهای دکتر و پرستارم متوجه شدم که به زودی از بیمارستان مرخص نخواهم شد. حدود 10 روز در بیمارستان بستری شدم و بعد به مرور توانستم دست و پایم را با فیزیوتراپی حرکت دهم. با سختی به همراه خانواده ام به مشهد سفر کردم و به حرم امام رضا (ع) رفتم. پشت صحن ایوان طلا نشسته بودم و پایم بی حس بود. اذان ظهر از امام رضا(ع) خواستم که سلامتیام را بدست بیاورم. خیلی آرام توانستم همان لحظه پایم را تکان دهم و آهسته بلند شدم. الان حس میکنم خیلی بهتر از آن روزها هستم و خدا را شاکرم که میتوانم صحبت کنم و روزهای خوب را به یاد بیاورم. در خانه بیشتر استراحت میکنم و ورزشهای سبکی که برای حرکت دست و پایم مفید است، انجام میدهم.
شرایط توانایی کارو فعالیت را دارید؟
به سختی، اما خوشحالم که خیلی از دوستان هنری بنده را به مکانهای مختلف از نمایشگاه و غیره دعوت میکنند. همین انگیزهای میشود تا از خانه بیرون بیایم و بدنم در تحرک باشد. توصیه من به جوانها این است که قبل از هنرمند بودن باید انسان بود. گاهی وقتی به درجهای از هنر میرسیم، انسانیت را فراموش میکنیم. اول باید انسان آگاه باشیم تا آموختههایمان را به دیگران بتوانیم منتقل کنیم.
و در پایان اگر حرفی دارید؟
در این ماه مبارک، ماه رمضان علاو بر اینکه دعا میکنم همه جوانها عاقبت بخیر و خوشبخت شوند. این روزها سعی میکنم کارهای نیمه باقی ماندهام را انجام دهم. در رادیو همچنان فعالیت میکنم. اگرچه پیش از رادیو در مجموعه "سرزمین کهن" به کارگردانی کمال تبریزی هم بازی کردم که امیدوارم این مجموعه دوباره از تلویزیون پخش شود. قرار بود در تئاتری به ایفای نقش بپردازم که بیماریام باعث شد تا از چند کار عقب بیافتم، اما به لطف دوستان همچنان در رادیو نیز فعالیت میکنم. انتهای پیام/
صبا شادور