سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایشنامه‌خوانی ˝مجلس ضربت زدن˝ نوشته بهرام بیضایی با کارگردانی محمد رحمانیان روز دوشنبه در قالب برنامه‌های ˝محفل مهر و ماه˝ در سالن اصلی تئاترشهر برگزار شد، نمایشنامه‌ای با موضوع چگونگی شهادت امام علی(ع) که بیضایی در سال 79 به رشته تحریر درآورد. محمد رحمانیان همراه تشویق حاضران روی صحنه می‌آید. او در سخنان کوتاهی ضمن خیرمقدم به تماشاگرانی که برای دیدن و شنیدن روخوانی "مجلس ضربت زدن" به تئاتر شهر آمدند، از سختی اجرای نمایشنامه بهرام بیضایی می‌گوید و با خاموش کردن تلفن همراه خود از حاضرن نیز درخواست می‌کند تا انها نیز گوشی‌هایشان را خاموش کنند.

"مجلس ضربت زدن" روایت موازی شهادت حضرت علی(ع) از زبان ابن ملجم مرادی و قطامه و مشکلات یک گروه نمایشی به ویژه نویسنده متن برای نگارش نمایشنامه‌ای با این مضمون است.

بازیگران یک به یک روی صحنه می‌آیند و هر یک بر صندلی خود می‌نشینند. ابن ملجم (امیرکاوه آهنین‌جان)، قطامه (سها سناجو)، اعرابی یکم (علی سرابی)، اعرابی دوم (رامین ناصرنصیر)، نویسنده (علی عمرانی)، کارگردان (اشکان خطیبی) و دستیار (پرستو رحمانیان)، شخصیت‌های نمایشنامه هستند که رحمانیان آنها را یک به یک معرفی می‌کند و نقش‌خوان‌ها هر یک با شنیدن نقش‌‌هایشان دست خود را بالا می‌برند.

صحنه نخست به گفت‌‌وگو ابن ملجم با اعرابی یکم (عمرو بن بکر تمیمی) و اعرابی دوم (برک بن عبدالله) اختصاص دارد. در این پرده ابن ملجم از تنفرش نسبت به علی می‌گوید و هر آنچه اعرابی یکم و دوم از خوبی‌های علی نسبت زنان بی‌پناه، عجم‌ها، اسیران و... به او می‌گویند خشم او نسبت به امام بیشتر می‌شود. و نهایتا این پرده با طرح توطئه این سه تن برای به قتل رساندن حضرت علی(ع)، معاویه و عر و عاص به پایان می‌رسد.

خط اتصال صحنه‌ها اجرای زنده موسیقی آرامی است که مهدی ساکی اجرا می‌کند.

صحنه دوم با تک‌گویی نویسنده اینچنین آغاز می‌شود: "آنها سه تن‌اند که می‌میرند. یکی برای ظلمش، یکی برای مکرش و یکی برای عدالتش. ولی نه حالا پس از قرن‌ها می‌دانیم واقعا چه شد. در عمل ظالم و مکار جان به در بردند و تنها سومی بود که فرقش شکافت. بلی عدالت می‌میرد و ظلم و مکر می‌ماند. این شروع خوبی است؟ این شروع خوبی نیست؟..."

ادامه این صحنه به گفت‌وگوهای بین نویسنده با کارگردان و بازیگران نمایش اختصاص دارد. نویسنده از مشکلات پیش روی خود برای نوشتن با چنین مقرراتی می‌گوید و کارگردان از او می‌خواهد که راه حلی پیدا کند.

در صحنه سوم مشخص می‌شود که ابن مجلم چرا و به چه دلائلی مصمم به چنین کاری شده و اینکه چرا تصمیم می‌گیرد از شمشیر برای به قتل رساندن علی استفاده کند. این مجلم در پایان این صحنه از آمدن قطامه به خوابش با دو اعرابی سخن می‌گوید.

در صحنه‌های بعدی که به ترتیب یکی به حرف‌های و دغدغه‌های گروه نمایشی و مشکلات نویسنده برای نگارش نمایشنامه و یکی به ادامه روندی که منجر به شهادت رسیدن علی(ع) به دست ابن ملجم مرادی می‌شود، اختصاص دارد.

مهم‌ترین ویژگی این متن نوعی سفر در زمان در هر صحنه است و شنیدن دلائل مختلف نویسنده، کارگردان و بازیگران گروه نمایش برای توجیه رفتارها و خواسته‌هایشان در دنیای امروز از یکسو و شنیدن دلائل و توجیحات ابن مجلم و قطامه برای آنچه که منجر به شهادت علی(ع) می‌شود از دیگر سو. و آنچه تمام تماشاگران را تا صحنه آخر روی صندلی‌هایشان می‌نشاند تلفیق استادانه این دو موضوع متفاوت توسط بیضایی است.

آنچه به این دوران مربوط است؛ استدلال‌های نویسنده برای راضی کردن کارگردان و نشان دادن شخص امام. او استناد به گفته‌های علی(ع) مانند اینکه ایشان می‌فرمایند؛ "فرزندان‌تان را نه برای خودتان که برای زمان خودشان تربیت کنید" سعی دارد به گروه ثابت کند که او تنها کسی بوده در دوران خود متوجه تغییر زمان بود و اینکه نمی‌توان قوانین هر دوره‌ای را به دوره‌‌های بعد نیز تحمیل کرد. یا در جایی دیگر با استناد به شبیه‌خوانی‌هایی که تا دویست سال پیش اجرا می‌شده و فردی در نقش اولیا الهی بازی می‌کرده و مردم نیز می‌دانستند که او فقط یک بازیگر است. و اینکه چگونه می‌توان موجود مقدسی را نمایش داد بدون آنکه بتوان او را نشان داد و... سعی می‌کند راه گریزی برای مشکل خود پیدا کند، اما هر چه می‌گوید با مخالفت کارگردان مواجه می‌شود و او ناگزیر به نوشتن و تمام کردن متن است.

و آنچه به دوران گذشته مربوط است؛ پشیمانی دیر هنگام ابن مجلم و قطامه است و درس‌های مهمی که حضرت علی(ع) برای ما به یادگار مانده است.

رحمانیان در پایان و بعد از اتمام خوانش متن و تشویق طولانی گروه اجرایی خطاب به تماشاگران در سالن اصلی تئاتر شهر می‌گوید: عذرخواهی می‌کنم از این‌که نتوانستیم کلام گهربار بهرام بیضایی عزیز را به صورت کامل و به درستی منتقل کنیم.

دومین اجرای نمایشنامه‌خوانی "مجلس ضربت زدن" سه‌شنبه 31 تیر ساعت 18 در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر برگزار می‌شود.

انتهای پیام/

گزارش تصویری مرتبط