سرویس موسیقی هنرآنلاین: روزهای پایانی سال 91 برای بسیاری از موسیقیدوستان، خصوصا علاقهمندان موسیقی کلاسیک، یک تاریخ بهیادماندنی بود.
در این روزها برای نخستین بار بعد از انقلاب اسلامی یک اپرا در تالار وحدت روی صحنه رفت. اپرای "جانی اسکیکی" اثر پوچینی که به همت تعدادی از سولیستهای موفق آواز کلاسیک در "آنسامبل اپرای تهران" با کیفیتی ستودنی به زبان ایتالیایی اجرا شد. این رویداد فرهنگی که خیلی ها انتظارش را نداشتند، بارقه امیدی بود در قلب عاشقان هنر باشکوه اپرا در ایران.
اپرای "جانی اسکیکی" نام هادی قضات سرپرست گروه اپرای تهران را بر سر زبانها انداخت. قضات سال 92 علاوه بر اجرای مجدد "جانی اسکیکی"، نمایش موزیکال "اشکها و لبخندها" را به صحنه برد که سوای متفاوت بودن در ژانر، از بسیاری جهات بر "جانی اسکیکی" ممتاز بود.
استفاده از ارکستر کامل به رهبری بردیا کیارس و حضور گروه کر در کنار سولیستهای باتجربه توانست خاطرات شیرینی را که بسیاری از ایرانیان با فیلم موزیکال The SoundS Of Music یا همان "اشکها و لبخندها" ("آوای موسیقی") داشتند، بعد از گذشت سالها بار دیگر برایشان زنده کند. این نمایش موزیکال به زبان فارسی اجرا شد و اشعار ترانه ها همگی برگرفته از از دوبله فارسی فیلم است که خود یکی از شاهکارهای دوبله در ایران است.
هادی قضات، سرپرست گروه و خواننده نقش جانی اسکیکی و کاپتان فون تراپ، فارغالتحصیل دانشگاه موسیقی و هنرهای زیبای شهر گراتس اتریش است. او این روزها سرگرم آمادهسازی یک اپرای جدید است که ماههای آتی روی صحنه میرود.
در روزهای گذشته که اپرای "فلوت سحرآمیز" در تالار وحدت روی صحنه میرفت، برای ما نیز فرصتی ایجاد شد تا ملاقات و گفتوگویی با هادی قضات داشته باشیم که برای تشویق بچههای "فلوت سحرآمیز" آمده بود. آنچه می خوانید ماحصل این گفتوگوست.
این روزها سخت درگیر یک پروژه اپرایی هستید؛ درباره این اپرا به ما بگویید.
این اپرا اپرای "هانسل و گرتل" (Hänsel und Gretel) است. "هانسل و گرتل" نام قصهای با منشأ آلمانی است که برادران گریم آن را ثبت کردهاند. این داستان ماجرای یک برادر و خواهر به نامهای هانسل و گرتل است که شبی در جنگل رها میشوند. آن دو به خانهای که از کیک و آبنبات ساخته شده میرسند و یک جادوگر آدمخوار آنها را در خانه زندانی میکند. اپرای "هانسل و گرتل" از این داستان اقتباس شده که اثر آهنگساز آلمانی اینگلبرت هامپردینک است که سال 1893 آن را ساخت. اینگلبرت آسیستان واگنر بود. اولین بار این اپرا را ریچارد اشتراوس رهبری کرده است.
با توجه به اینکه شخصیتهای اصلی اپرا یعنی هانسل و گرتل کودک هستند، آیا از خواننده کودک برای خواندن این نقش ها استفاده کردید؟
خیر، با توجه به اینکه بچهها توان خواندن کاری با این حجم ارکستر و تکنیک را ندارند، آهنگساز برای نقش هانسل (برادر) از یک خواننده متزو سوپرانو استفاده کرد و نقش گرتل (خواهر) را هم یک سوپرانو اجرا می کند.
آیا لیبرتو به زبان آلمانی است؟
بله لیبرتوی اصلی به زبان آلمانی است، ولی ما آن را به فارسی ترجمه کردیم و همه اشعار اپرا به فارسی اجرا می شوند. البته قبل از اینکه کار ترجمه را آغاز کنم، دکتر امیراشرف آریانپور به من گفت این اپرا به فارسی ترجمه شده است. این اپرا سالها پیش با لیبرتوی فارسی روی صحنه رفته بود و آقای عنایت رضایی آن را ترجمه کرده بودند. من متن را پیدا کردم ولی اینطور صلاح دیدم که ترجمه خودم را از کار داشته باشم.
ترجمه قدیمی چه کاستیهایی داشت که آن را مناسب تشخیص ندادید؟
موضوعی که درباره لیبرتوی آلمانی اپرا بسیار شاخص است، واژهآرایی دقیق و زیبا و التزام به قافیه و ردیف است که این اصل در ترجمه فارسی پیشین رعایت نشده بود. شاید به این سبب که مترجم درک درست و کاملی از متن آلمانی نداشت، اما در ترجمه فعلی قواعد شعری به طور کامل مد نظر قرار گرفته است.
مترجم متن چه کسی است و چه کسی آن را به شعر فارسی برگردانده است؟
خودم. تبدیل متن آلمانی به شعر فارسی را خودم برعهده داشتم.
چند نفر سولیست در این کار حضور دارند؟
ما نقشهای هانسل، گرتل، پدر، مادر، جادوگر و دو فرشته را داریم که مجموعا هفت نفر سولیست میشود.
آیا خودتان هم در این اپرا میخوانید؟
خیر. تنها شخصیت مرد در این اپرا نقش پدر هانسل و گرتل است که این نقش صدای باریتون می خواهد. صدای من الان به سمت تنور رشد میکند و مناسب این نقش نبود. علاوه بر این، به طور کلی ترجیح میدهم دیگر نخوانم و فقط سرپرستی و کارگردانی کار را بر عهده داشته باشم.
آیا برای این اپرا از خوانندههایی که در "جانی اسکیکی" یا "اشکها و لبخندها" با شما کار کرده بودند دعوت به همکاری کردید؟
خیر. این اپرا تجربه اول خوانندههاست. متاسفانه در میان خوانندههای آواز کلاسیک ما ضعف تکنیک به شدت وجود دارد. من در این کار تصمیم گرفتم از افرادی استفاده کنم که تحت آموزش خودم قرار گرفته باشند. بنابراین دی ماه سال گذشته برای کلاسهایم فراخوان دادم و اعضای گروه فعلی اپرای تهران را شش - هفت ماه بعد، از بین شاگردانم انتخاب کردم. این بچهها گرچه تا بحال روی صحنه نبودند، ولی من مدت طولانی تکنیکهای خوانندگی را با آنها کار کردم و این آموزش همچنان با جدیت ادامه دارد.
آیا در زمینه کارگردانی از کارگردان بخصوصی کمک میگیرد؟
کارگردان خودم هستم، چون کارهای قبلی را هم خودم کارگردانی کردم، ولی برادرم اشکان قضات به عنوان مشاور هنری و دستیار کارگردان در کنار من خواهد بود. اشکان دانشجوی اپرا در دانشگاه لایپزیک آلمان است و در کارهای قبلی هم مشاور هنری من بود.
مدت زمان اجرا تقریبا چند دقیقه است؟
اپرا در سه پرده اجرا میشود که بین پرده دوم و سوم یک آنتراکت خواهیم داشت. زمان کار حدودا بین دو ساعت تا دو ساعت و 15 دقیقه خواهد بود.
زمان اجرای عمومی مشخص شده؟
در ابتدای امر قصد داریم اپرا را در مهر امسال همزمان با روز جهانی کودک، به مدت چند شب در تالار رودکی اجرا کنیم که این اجراها پیشزمینهای محسوب میشود برای اجرای اصلی با دکور و ارکستر بزرگ که در تالار وحدت خواهد بود.
تاکنون همه کارهای اپرایی یا موزیکال در تالار وحدت به روی صحنه رفته، چرا مثل سابق تالار وحدت را برای این کار در نظر نگرفتید؟
بیشتر به خاطر هزینهها. برنامه ما این است که در اجرای عمومی موفق به جذب اسپانسر بشویم تا بتوانیم بخشهایی از هزینههای دکور و ارکستر را پوشش دهیم. در اجرای رودکی کار با پیانو اجرا میشود. علاوه بر این در مورد تالار وحدت این مشکل وجود دارد که وقت تالار وحدت تا آخر سال با تئاتر پرشده و این موضوع دست ما را میبندد.
ارکستر اصلی در اجرای تالار وحدت به چه صورت خواهد بود؟
اجرای اصلی ما با یک ارکستراسیون اصلی شامل تعداد بالایی سازهای بادی برنجی خواهد بود که بردیا کیارس رهبری آن را برعهده خواهد داشت. این ارکستر اصطلاحا یک ارکستر واگنری است. یک برنامه خاص دیگر هم برای اجرای وحدت دارم. تصمیم دارم یک گروه کامل از خوانندههای حرفهای را از اتریش به ایران دعوت کنم تا به صورت نوبتی درکنار اعضای اپرای تهران روی صحنه بروند. اگر این کار عملی شود خیلی عالی میشود و ما میتوانیم حتی با شبی دو اجرا کار کنیم.
بردیا کیارس رهبر ارکستر شما در اجرای نمایش موزیکال "اشکها و لبخندها" هم بودند. آیا نتیجه همکاری رضایتبخش بود؟
بردیا یکی از بهترین رهبران ارکستر حال حاضر ماست. من کارهای مربوط به ارکستر را به ایشان سپردم و از این لحاظ خاطرم آسوده است. ضمنا ما قصد داریم موزیکال "اشکها و لبخندها" را مجددا روی صحنه ببریم.
آیا زمانی هم برای اجرای مجدد "اشکها و لبخندها" مشخص شده است؟
فعلا خیر. این کار با دکور جدیدی که در دست ساخت است و همچنین خواننده های جدید به روی صحنه خواهد رفت.
آقای قضات، شما نخستین کسی هستید که بعد از 35 سال یک اپرا را در ایران به روی صحنه برده. بعد از آن، یک نمایش موزیکال سنگین را اجرا کردید و حالا هم در حال آمادهسازی اپرای بعدیتان هستید. با توجه به اینکه یک اپرای دیگر در همین روزها در تهران به صحنه رفته است، چشمانداز آینده هنر اپرا در ایران را چطور میبینید؟
تا اینجای کار خیلی نویدبخش بوده و این باب به روی کسانی که علاقهمند به هنر اپرا هستند گشوده شده، اما در حال حاضر ضعف بزرگی که در این زمینه داریم ضعف تکنیک آوازی است. ما هنوز خواننده مناسب برای اجرای بسیاری از اپراها را نداریم. بنابراین خیلی مهم است اپرایی را که قصد داریم روی صحنه ببریم هوشمندانه انتخاب کنیم. همینطور در زمینه تئاتر یک ضعف داریم که امیدوارم با تداوم این اجراها و تربیت نیروهای حرفهای، روزی برسد که اپرای ما با کیفیتی در سطح جهانی اجرا شود. من میتوانم این نوید را به دوستداران موسیقی کلاسیک و اپرا در ایران بدهم که اجرای اپرای "هانسل و گرتل" میتواند سکوی پرتابی باشد برای اپرای ایران و نقطه عطفی خواهد شد برای همه کسانی که به نوعی در این عرصه مشغول به فعالیت هستند؛ در همه زمینهها از خوانندگی و نوازندگی گرفته تا کارگردانی و طراحی صحنه.
انتهای پیام/
عاطفه بزرگنیا