سرویس سینمایی هنرآنلاین :او عنوان می کند که اغلب فیلم هایش مستقل بوده و هیچ کمک مالی برای ساخت آثار خود از ارگانی دولتی و یا بنیاد سینمایی فارابی دریافت نکرده است. ساخت فیلم های اجتماعی خیابانی در کارهای او استمرار داشته و به یک سبک و یک شیوه و یک زاویه دید و نوع نگاه تبدیل شده است .
فیلم های "اکباتان "، "کوچه ملی"، "ریسمان باز "، "گناه من " از جمله فیلم های کارخانی است که فیلم "کوچه ملی" این کارگردان همچنان به اکران عمومی در نیامده است.این کارگردان سینما به جز سینمای مستقل درباره وضعیت مدیران دولتی در این دوره، کمبود سالن های سینما و نیز فروش پائین فیلم ها با هنر آنلاین به گفت و گو پرداخته است.
شما کارگردانی هستید که تا حدودی فیلم های خود را به لحاظ مالی مستقل ساخته اید. جدا از بحث مالی نظر شما درباره سینمای مستقل در ایران چیست؟
من هم همانند خیلی دیگر از هنرمندان معتقد هستم که سینمای مستقل به مفهوم خاصی که مد نظر همه ما است در سینمای ایران وجود ندارد. به همین دلیل از فیلمسازانی که فیلم های مستقل و خصوصی می سازند، واقعا از سوی دولت حمایت نمی شود.
به نظر من دید این فیلمسازان به اصطلاح یک نگاه ویژه ای به سینما است. خیلی از فیلم ها در بخش خصوصی ساخته می شوند آن ها هم به نوعی خود را مستقل می نامند. من فکر می کنم تفاوت در نگاه و نگرش فیلمسازان و مدیران از تعریف سینمای مستقل است. در سینمای رایج دنیا سینمای مستقل ، سینمای متفکرانه و اندیشمندانه تر است. اما در ایران، فیلمی که در بخش خصوصی ساخته می شود را هم سینمای مستقل می نامند.سینمای مستقل باید زمینه های خاص خود را داشته باشد. این سینما متفاوت است و حمایت هم نمی شود. بخش خصوصی یک مقدار پول جمع می کنند و گاهی فیلم می سازند، فکر می کنند فیلم "مستقل" ساخته اند.
این نگاه اشتباه از تعریف سینمای مستقل را چه کسی باید اصلاح کند؟
در بخش خصوصی سینمای ما، مدیران درست عمل نکرده اند. همیشه گفته ام که مدیریت سینما هنوز هم مشکل دارد.سینما باید آسیب شناسی شود چرا که از این بخش لطمه می خورد. بهترین فیلم هایی که از کارگردان های صاحب سبک و با تجربه روی پرده سینما اند، با افت فروش مواجه هستند. پس این موضوعی است که باید در سینمای ما اسیب شناسی شود.
علت این افت فروش را ساختار ضعیف و یا فیلمنامه های سطحی می دانید؟
پیش از این که مشکل فیلمنامه و ساختار ضعیف را بخواهیم در سینما آسیب شناسی کنیم که یک مقوله جدایی را در بر می گیرد بحث مسائل مدیریتی در سینما است . فیلمساز با همه سختی های موجود فیلم اش را می سازد اما آنقدر برای مجوز ساخت و نمایش آن دوندگی می کند که رمقی برای ادامه کارها نمی ماند.
یعنی بین فیلمسازان دو دستگی ایجاد شده که به نوع نگاه برخی مدیران سینما بر می گردد؟
همینطور است.عده ای به خواسته های برخی مدیران تن می دهند و موضوعات دم دستی را برای فیلم خود بر می گزینند. نمی خواهم در این باره بیشتر صحبت کنم. در سینمای ما اکران خوب را به فیلمهای ترحم برانگیز و خنثی یا طنزهای جلف میدهند. فیلم هایی که با هدف فروش میلیاردی ساخته میشوند، اما شکست میخورند. اگر فیلمی با توجه به هزینه ای که برای تولید آن صرف شده، یک میلیارد تومان میفروشد، این گیشه به خاطر جوسازی است که برایش به وجود میآورند. در این سال ها تعدادی از فیلم های موفق گیشه تحت تاثیر جوسازی ها پرفروش شدند.
حتما شنیده اید که امسال فیلم های توقیفی قرار است اکران شوند و رئیس سازمان سینمایی عنوان می کنند که در آینده سینما هیچ فیلم توقیفی نخواهیم داشت، نظر شما که یکی از فیلم هایتان به اکران در نیامده چیست؟
اکثر فیلم های من برای اکران عمومی به مشکل برخورده اند. به طور مثال وقتی فیلم "کوچه ملی" اکران نشد و بعد از مدتی تحویل رسانه های تصویری شد،از نظر من این فیلم توقیفی به شمارمی رود. در حالی که پیش از این هم بارها درباره صدور پروانه ساخت فیلم ها گفته بودیم که اگر فیلمی قرار ست پروانه ساخت بگیرد، پروانه نمایش فیلم را هم همان زمان صادر کنید. این معنی نمی دهد که فیلمی پروانه ساخت داشته باشد اما پروانه نمایش آن صادر نشود.
ممکن است تعداد تولید فیلم ها در طول سال باعث ترافیک اکران شود و فیلم ها در اولویت قرار بگیرند...
هر چقدر هم که تعداد پروانه ساخت فیلم ها بیشتر باشد باید به همان تعداد هم پروانه نمایش داشته باشند.اما شورای صنفی نمایش این کار را نمی کند و این قانون را رعایت نمی کند. مثلا اگر فیلمی امروز پروانه ساخت می گیرد، دو سال بعد اکران می شود و لفظ بیات شدن فیلم را باید به کار برد. این دسته از فیلم ها توقیفی به شمار می روند. یعنی این که فیلم در زمان اکران خود می سوزد. واقعا نباید فیلمی توقیف شود.
پس اگر قراراست فیلمی توقیف نشود باید آن فیلم طبق مقررات هم پیش برود.
اکثر کارگردان های سینما به سختی فیلم های خود را بدون هیچ حمایتی پیش می برند. وقتی یک فیلم توقیف می شود، عوامل و تیم هم با مشکل مواجه می شوند . بعدفکر کنید فیلم را با بودجه شخصی هم می سازیم و بعد اکران نشود. همیشه با استرس و نگرانی فیلم می سازم. با این شرایط کار در سینما هم برایم قابل قبول نیست. این مشکل فیلمساز نیست مشکل نگرش و تفکر اشتباه مدیران در سینما است.
یعنی در هیچ دوره ای مدیریت سینما استاندارد نبوده است؟
از همان ابتدا در دهه 60 هم نگرش غلطی پشت سیستم مدیریتی در سینما حاکم بوده است. . نگرش اندیشمندی در سینما نداشته ایم. هر کسی نگاه خود را داشته و چند سال مدیر بوده و دوباره باز با نگرش تازه ای دیگر آدم دیگری مدیریت را به دست گرفته اند. هیچ کدام هم کار حرفه ای نداشته اند که در ذهن ما فیلمسازان مانده باشد.
اگر به سینما تاریخی نگاه کنیم خیلی مسئله سخت می شود چرا که طرز تفکر خاص هر مدیر از آثار ساخته شده در دوران مدیریتش هویدا است. خیلی از این مدیران ایده های این سینما را درست منتقل نکردند. به نظر من هنر، آزادی کاملی در سینما نداشته است. به همین دلیل است که سینما پیشرفت نمی کند. ورشکستگی سینما باعث قهر تماشاگر از سالن های سینما می شود. با سینما یک تنه نمی توان مقابله کرد و باید به دنبال راه کار مناسبی باشیم. اگر سینما به مسیر خود این گونه ادامه دهد راه به جایی نخواهیم برد.
اگر به فیلمسازان وام های کلان تعلق می گرفت و دولت هم کمکی می کرد باز هم فیلمسازان با این مشکلات روبرو بودند؟
بودجه های کلان تنها به بعضی از فیلم ها تعلق می گیرد. بعضی فیلم ها سفارشی ساخته می شوند و بعد از پایان مراحل تولید در زمان اکران،مدت های طولانی روی پرده سینما می مانند. اما فیلمی که با هزینه شخصی و با علاقه یک فیلمساز ساخته می شود که وابسته به جای خاصی هم نباشد،زود هم از پرده سینما پائین کشیده می شود. پس توقع بی جایی است که بخواهیم این گونه فیلم ها با فروش خوبی هم روبرو شوند. اگر فیلم های سفارشی را هم دو هفته روی پرده سینما نگه دارند مطمئن باشید، آن فیلم ها هم نمی فروشد.
چرا فیلم های شما با مشکل اکران روبرو می شوند؟
مدیران سینمایی در پا فیلم های من می گویند، فیلم های شما مخاطب خاص دارد.من یک سئوال از مسئولان سینما دارم و آن این است که فیلم مخاطب خاص نباید اکران شود ؟ معضل کمبود سالن سینما را هم قبول دارم اما واقعا این ها دلیلی بر عدم اکران فیلم های سینمایی نیست.
این روزها فیلم "دربست آزادی" در حال اکران است، جایی خواندم که اگر این فرصت اکران را از دست می دادید، دیگر امیدی به اکران فیلم خود نداشتید. چرا؟
عده ای از فیلمسازان نورچشمی هستند که ما شامل آن ها نمی شویم.همین مسئله تفاوت گذاشتن، در تمام بخش های کار فیلمسازی بروز داده می شود. در بهترین شرایط تلویزیون تیزر فیلم من را پخش نمی کند اما خیلی دیگر از فیلم ها تیزر فیلمشان در تلویزیون پخش می شود؛علت را هم که جویا می شویم، می گویند تیزر به این فیلم تعلق نمی گیرد. تیزر و تبلیغات فیلم "دربست آزادی" را من یک ماه پیش آماده کردم. به هر حال عده ای فیلم هایشان در بهترین شرایط و در بهترین زمان اکران می شود و هم تیزر و تبلیغات آن دیده می شود. درهمین 4 ماه ابتدای سال، درسینما فیلمسازان بزرگی فیلم هایشان اکران بوده اما واقعا فیلم های این فیلمسازان با فروش خوبی هم روبرو بوده است؟ و وقتی از عدم فروش فیلم هم صحبت می شود، می گویند فلان فیلم شعاری است و فروش خوبی ندارد.
چه طور شد که این فیلم را ساختید؟
قصه فیلم خیلی برایم اهمیت ندارد. آدم های فیلم مهم هستند درقابی که با مدیر فیلمبرداری به نتیجه می رسیم و جایگاه اجتماعی آنها. از طرفی تلاش کردم شکل غیر منطقی و طبیعی نبودن زندگی امروز شهری، بیکاری و بلاتکلیفی و پرسه آدم ها در یک روز را به نمایش بگذارم.
صبا شادور