* دراین نه ماهی که بنده مشغول فعالیت هستم با دو مشکل مهم و اساسی بودم. اول جو بیاعتمادی بسیار عمیقی که در بین اهالی سینما نسبت به مدیریت سینما و اختلافاتی که در بین خود اهالی سینما به دلیل طولانی شدن این بیاعتمادی به وجود آمده است. در ابتدا که وارد سازمان سینمایی شدم فضای یأس و سرخوردگی بسیار شدیدی که در سینما و بین اهالی سینما حاکم بود بنده را خیلی متعجب کرد. آنقدر مشکلات و ناراحتیها زیاد و عمیق شده که خیلیها تصور میکنند این وضعیت قابل اصلاح شدن نیست. به جایاینکه سینماگران به من امید بدهند که مشکلات قابل حل است و وضعیت بهتر خواهد شد من باید به سینماگران عزیزمان دائماً امید بدهم که نگران نباشید، مشکلات و اختلافات حلشدنی است و میتوان دوباره فضایی صمیمی در سینما با کمترین مشکلات ممکن به وجود آورد. این جو به وجود آمده فضا را برای کار کردن بسیار سخت کرده است در کناراین مسئله دیگری هم وجود دارد که من از روز اول حضورم در سازمان سینمایی آن را به شدت احساس کردم و آن بیاعتمادی و بدگمانی عجیب بخشی از نظام جمهوری اسلامی و بدنه مدیریتی کشور از جمله مجلس، اعضای دولتهای قبلی و فعلی و حتی روحانیون و علما به جریان سینمایی کشور است. البتهاین بدگمانی از ابتدای انقلاب همیشه در کنار سینما وجود داشته اما هیچگاه دراین حد و اندازه نبوده است. دراین بین میاناین بدگمانیها که در سالهای اخیر به اوج خودش رسید عدهای هم برای خارج کردن جریان رقیب از صحنه یا تسویهحسابهای شخصی کل سینما را زیر سؤال بردهاند و برای رسیدن به هدفشان کاری کردند کهاین تصور به وجود بیاید که سینما از اساس در برابر نظام و حتی دین قرار دارد.
*زمانی که تهمت فساد به کل سینمای زده شد و سینما به کل زیر سؤال رفت جامعه سینمایی شوکه شد و سینماییها عکسالعملهای شدیدی به آن نشان دادند اما آنقدراین حرفها بهوسیله عده معدودی گفته شد که الان دیگر عادی شده و کسی هم به آن اعتراضی نمیکند. از طرفی تکرار مکرر این جملات باعث شد زمینه فکری بسیار بدی در ذهن آدمهایی که خیلیها شریف و دلسوزند و در تصمیمگیری کلان و اساسی کشور سهم عمدهای دارند پیرامون سینما و سینماگرانایرانی به وجود بیاید. اوج تأثیراین بدگمانی را هم میتوان در بسته شدن خانه سینما و حمایت این افراد و گروهها از این اقدام به وضوح مشاهده کرد.
*در حال حاضر تمام تلاش ما در سازمان سینمایی رفعاین بدگمانی به وجود آمده است و فکر میکنم تا حدود زیادی دراین 9 ماه توانستیم در رفعاین بدگمانی موفق عمل کنیم. رهبر معظم انقلاب دراین سالها همیشه مدافع و حامی سینما بودهاند و همیشه در مقابل جریانهای تند افراطی علیه سینما از سینما و سینماگران دفاع کردهاند. به نظرم جو منفی به وجود آمده دراین سالها کم کم در حال آرام شدن است و ارتباط گروههای تند و افراطی که مخالف ذات سینما هستند با بدنه اصلی و شریف سینما دراین چند ماهه قطع شده. از آن طرف هم احساس میکنم اعتماد ضربه خورده سینماگران ما به مدیریت دولتی سینما در حال ترمیم شدن است.
*حلقه ارتباط و گفت وگوی بزرگان تصمیمگیرنده در نظام جمهوری اسلامی با بدنه سینما باید شکل بگیرد و سینماگران باید بتوانند هر مسئله و مشکلی را از طریق گفتگو با تصمیمگیرندگان اصلی نظام در میان بگذارند تا تعامل راه اصلی رفع مسائل و مشکلات باشد. وقتی این تعامل شکل بگیرد تمام این بزرگان بدون شک به این نتیجه خواهند رسید که سینمای ما شریف و وفادار است. سینماگران ما در مقاطع مختلف تأثیر بسیار زیادی در اشاعه فرهنگ و سنتهای ایرانی اسلامیدر سراسر جهان داشتهاند. این کار بزرگی است که قطعاً با اطلاع رسانی درست و دادن تصویر درست و روشن از کارهایی که میکنند سینما مورد حمایت افراد دلسوز نظام قرار خواهد گرفت.
* بنای خود را بر صبر و حوصله گذاشتهایم، چون معتقدم بدن نحیفشده سینما واقعاً تحمل حاشیه جدید ندارد و سعی میکنیم امیدواری خودمان در این زمینه را که با صبر و حوصله ما همه چیز آرامتر میشود حفظ کنیم. در این چند ماه بارها و بارها اتفاقاتی افتاد که به خاطر آن مجبور شدیم برای پاسخگویی در خصوص آن به مجلس برویم. مثلاً در خصوص جشنواره افق نو نمایندگان مجلس انتظارتی در خصوص آن جشنواره از ما داشتند که ما اعلام کردیم برای برگزاری این جشنواره هیچ درخواستی از ما نشده یا در خصوص آن وکیل فرانسوی(ایزابل کوتان پیر که ظاهراً قرار بود پیگیر شکایت ایران از سینمای هالیوود باشد) کلی حاشیه برای ما به وجود آمد که باز هم برای توضیح به نمایندگان مجلس به خانه ملت رفتیم و در هر دو زمینه وقتی مدارک و اسنادمان را نشان دادیم و مسائل را روشن و شفاف بیان کردیم همه چیز حل شد. حتی آن حاشیه عجیب و غریبیکه در خصوص بچههای آقای فرازمند(ماجرای کشتار اعضای گروه موسیقی سگهای زرد در امریکا) برای سازمان سینمایی به وجود آوردند و طی آن خبر دروغی منتشر شد که در آن اعلام کردند سازمان سینمایی پول هنگفتی در این زمینه به آنها داده هم با شفاف سازی کامل ما حل شد. در خصوص حاشیههای فیلم "رستاخیز" هم پس از دیدارهای ما با علما و روشنگری در خصوص فیلم متوجه شدیم در چه ابعاد وسیعی اطلاعات غلط داده شده، یک بار با یکی از همین بزرگان که گفت وگو میکردم ایشان با قاطعیت گفتند آقای درویش اولین فیلم ارزشی خود را ساخته و ما توضیح دادیم که تا الان تمام فیلمهای آقای درویش ارزشی بوده است و ایشان کلی از این موضوع تعجب کردند.
*دراین مدت تلاش کردیم نسبت به آنچه در خصوص مدیران جدید سینما گفته میشود و بیانصافیهایی که کاملاً به شخص ما برمیگشت، سکوت کنیم و بگذریم ولی مطمئن باشید آنجا که این بیاخلاقیها در خصوص سینما باشد سکوت نکرده و از این به بعد هم نخواهیم کرد. اگر جایی احساس کنیم سینما و سینماگران زیر سؤال میروند کاملاً قاطعانه حرفهایمان را میزنیم و برخورد میکنیم.به شدت معتقدم جریانهایی دوست دارند ما از کار خودمان و هدفهای بزرگی که داریم دور شویم و صرفاً وقتمان را صرف پاسخگویی به حرفهای بیاساس کنیم.
* شما نتیجه برخورد ما در قبال موضوع جشنواره فیلم فجر را ببینید. به نظرتان بهتر بود ما برخورد ضربتی انجام میدادیم و بعد از آن با کلی حاشیه مواجه میشدیم که ممکن بود دوباره بخش تولید و حتی اکران را دچار مشکلات فراوان کند؟ من از همین جا باز هم تشکر میکنم از سعه صدر کارگردان جوانی مثل آقای درمیشیان که شرایط آن روز ما را کاملاً درک کرد و بهترین همکاری ممکن را انجام داد.
*ما به عنوان مدیر موظف هستیم تمام تلاشمان را بکنیم که با کمترین هزینه ممکن برای سینما و جامعه و در نهایتِ آرامش کارها را پیش ببریم، اما این آرامش ما معنیاش این نیست که از اصول خودمان به دلیل یکسری حاشیه سازی عدول کنیم. این یعنی معنای واقعیِ تدبیر. در زمان جشنواره فجر یک سری تحرکاتی برای بر هم زدن جشنواره وجود داشت که همین تدبیر باعث شد خیلی از حاشیهسازیهای بعدی خنثی شود. نتیجهاش این شد که همه چیز در آرامش جلو رفت و خیلی از دوستان هم رضایت داشتند.
*بنده هنوز هم به ثبات مدیریت فرهنگی معتقدم و پای آن هم ایستادهام اما ابتدا باید عرصه فرهنگ از هر گونه سیاستزدگی پاک شود و مدیران فرهنگی در جایگاههایی که باید، قرار بگیرند. اگر این اتفاق رخ دهد بدون شک ثبات مدیریتی خود به خود رخ خواهد داد. در ایران متأسفانه در زمینه مدیریت فرهنگی و عزل و نصبهایی که در این زمینه اتفاق میافتد همیشه سیاست بر فرهنگ غلبه کرده است و بسیاری از این رفتنها و آمدنها صرفاً سیاسی بوده و نه فرهنگی. مجموعه اتفاقاتی که به خصوص در چهار سال گذشته رخ داده بود باعث شد اهالی سینما مطالبهای بسیار جدی از ما در خصوص تغییرات اساسی و بنیادین در بدنه مدیریت سینما داشته باشند.. به هر حال مسیر سیاستهای کنونی ما با سیاستهای دوره قبل خیلی متفاوت است و چارهای جز این نداشتیم که دست به تغییراتی اساسی بزنیم .
*از نظر بنده خانه سینما یعنی صنوف زیر مجموعه آن. کار خانه سینما هم رسیدگی به امور صنوف سینمایی است و هدفمان هم همین است که خانه سینما تمرکز خود را صرفاً روی مسائل و مشکلات صنفی بگذارد و نماینده خوبی برای اهالی صنوف سینمایی باشد. اما در این چند سال اخیر اتفاقهایی رخ داد که یک مقدار عملکرد خانه سینما را تحتالشعاع قرار داد و به دلیل اینکه مناسباتش با سازمان سینمایی خوب نبود عملاً در زمینه رسیدگی به صنوف موفق عمل نکرد و در چنین شرایطی سیاست خود را بر صنف تحمیل میکند. خانه سینما به عنوان یک بازوی قدرتمند به ما مشورت و نظر میدهد اما اصلیترین و مهمترین کار آن رسیدگی به امور صنفی سینماگران است.
*تأکید می کنم خانه سینما هیچگاه سیاسی نبوده بلکه مسئله خانه سینما در مقطعی سیاسی شد. همه دولتها در جهان تلاش میکنند مسائل غیر سیاسی خودشان را بر مسائل سیاسی تحمیل نکنند اما در کشور ما این قضیه کاملاً برعکس است، ما خیلی علاقهمندیم مسائلی که صنفی هستند یا مسائلی که مربوط به حوزه فرهنگ و جامعه و اقتصاد میشوند را هر طوری شده به سیاست ربط دهیم و اصطلاحاً سیاستزده کنیم. این واقعاً خلاف تدبیر حکومت کردن است. شاید در زمان وقوع مسئله خانه سینما، خانه سینماییها اصلاً علاقهای به حضور در عرصه سیاست نداشتند اما تقابل آنها با سازمان سینمایی وقت مسئله را سیاسی کرد و مسئلهای که به راحتی میتوانست در خود سینما حل شود تبدیل به یک بحران سیاسی هم در داخل و هم در خارج از کشور شد.
*متأسفانه عدهای هستند که احساس میکنند نماد دفاع مقدس، تدین و سینمای ارزشی هستند و اتفاقاً تعداد خودشان را بسیار کم و محدود میدانند، در حالی که نظر بنده کاملاً عکس این است. بنده معتقدم قاطبه بدنه سینمای کشور ارزشی و پایبند به اخلاقیات، سنتها و اصول نظام جمهوری اسلامی هستند. هیچ وقت خطکشیهای اینگونه در سینمای کشور را نپذیرفته و قبول ندارم. برداشت برخیها از سینمای دینی هم کاملاً عکس نظر شخص مقام معظم رهبری است. برخی دوستان فکر میکنند فقط کسی که در خصوص پیامبران، ائمه اطهار، تاریخ اسلام و بزرگان دین فیلم ساخته سینماگر دینی است و هر کسی در این موضوعها فیلم نسازد فیلمساز غیر دینی میشود. اما به گفته رهبر انقلاب، فیلمساز باید به دنبال ساخت فیلمی باشد که در آن مفاهیم مهمی را که دین بر روی آنها تأکید کرده نشان دهد. همه سینمای ایران خودش را متعهد به دفاع مقدس میداند همه سینماگران ایرانی دوست دارند برای دفاع مقدس کاری انجام دهند چون میدانند اگر رشادتهای دوران دفاع مقدس نبود الان نه ایرانی وجود داشت و نه سینمایی که فیلمسازان بتوانند در بستر آن فیلم بسازند.
* معتقدم تمام سینماگران در کشور میتوانند هم در خدمت اهداف دینی سینمای کشور و هم در خدمت اهداف سینمای دفاع مقدس باشند. الان ما فیلمنامههایی داریم از سینماگرانی که کسی آنها را به اسم سینماگر دفاع مقدس نمیشناسد ولی آنها وقتی دیدند در یک فضای منطقی و درست میتوانند حرف دلشان را بزنند و امیدوار باشند بدون هیچ سوءتعبیر سیاسی حرفهایشان شنیده شود، آمدهاند و میخواهند کار کنند.
*متأسفانه در ایران انتظارهای ما از سینما بسیار زیاد است. توقع بدنه مدیریتی کشور از سینما بیش از آن چیزی است که باید باشد. فکر میکنیم تمام ناکامیهای ما در عرصههای فرهنگی را فقط سینما باید جبران کند و سینما باید در برابر همه چیز پاسخگو باشد. در حالی که ما سالانه فقط بین 40 تا 50 فیلم را اکران میکنیم و بیش از 1000 شهر ما اصلاً دسترسی به سینما و دیدن این فیلمها را ندارند. 300 سینما داریم که نصفش مخروبه است و در مجموع مثلاً سال گذشته بین 8 تا 9 میلیون نفر به سینما رفتند که این رقم هم واقعی نیست چون در کل 300 هزار نفر در ایران به سینما میروند. چون هر فیلمی که اکران میشود را میبینند. اگر کشوری بودیم که در هر خیابان و کوچه و شهر و روستایی سینما داشتیم یا 100 میلیون نفر در سال به تماشای فیلمهای این سینما مینشستند این انتظارها منطقی بود. ولی واقعاً چرا همیشه باید همه ناکامیها را گردن سینما و سینماگر بیاندازیم؟ ما نسبت به سینما خیلی سختگیریم ولی نسبت به سریالهای تلویزیون و فیلمهای خارجی که در تلویزیون میتواند پخش شود و پخش میشود این سختگیری کمتر است و حتی تساهل و تسامح خیلی زیادی در این زمینه داریم. آن هم در حالی که امروز هر کسی در خانهاش حداقل یک تلویزیون دارد و مخاطب تلویزیون میتواند تا 50 یا 60 میلیون هم نفر باشد. ولی یک فیلم سینمایی که قرار است در 5 سالن سینما اکران شود در مجموع شاید 100 هزار مخاطب هم نداشته باشد که البته همین عددی هم که گفتم خیلی زیاد است. آن وقت دائماً در مورد هر چیزی که مربوط به سینماست مته به خشخاش میگذاریم. ضمن اینکه چرا ما فکر میکنیم سینماگر یعنی مصلح اجتماعی؟ در ایران، برخورد ما با سینماگر به عنوان یک متفکر و اندیشمند و مصلح بزرگ اجتماعی است که در مورد سیاست، مناسبتهای اجتماعی و مسائل دینی همه چیز را باید بداند و در نتیجه جمله به جملهاش یک مبنای فلسفی عمیق دارد.
*الان متدینان، بزرگان کشور، نمایندگان محترم مجلس و همه کسانی که دغدغه دین و معنویت را دارند با همین تعاملات، صحبتها و جلساتی که میگذاریم خیلی از مسائل برایشان روشن شده و اگر کمی حوصله کنید این مشکل هم به زودی حل خواهد شد.