به گزارش سرویس معماری هنرآنلاین، طرح توسعه شهر مکه، با معماری‌های عجیب و غریب که بعضا هیچ هماهنگی با معماری پیشین این شهر نداشته، در موسم حج امسال تقریبا به پایان رسید و زائران عمره‌گذار در مجاورت خانه خدا با ساختمان‌هایی مواجه شدند که معماری آن ها از ساده‌ترین تعاریف معماری اسلامی هم فاصله داشت.

اصلی‌ترین جنبه ساخت و ساز را زائرانی که همین اکنون در مکه هستند، در طبقات 2 و 3 و پشت بام فضای دور کعبه خواهند دید. شدت این ساخت و سازها و تخریب گسترده‌ای که در معماری بخش‌های قدیمی آن صورت گرفته به حدی است که معاون سازمان حج و زیارت هم از آن به عنوان محدودیت ترددی، یاد کرده و گفته که به خاطر حجم تخریب‌ها، احتمالا فضای "مطاف" به کمتر از 105 هزار نفر در ساعت رسیده است. این در حالی است که ایستگاه "باب علی" و "پارکینگ‌های اختصاصی زائران ایرانی" نیز در همین پروژه تخریب شده و دیگر قابل استفاده نیست.

تولد این تعداد بنای مدرن با معماری ابرساختمانی و ملهم از معماری هتل‌های دبی در حالی است که هنوز سایه برج ساعت با معماری انگلیسی آن بر تمام بخش‌های مکه و کعبه افتاده است. برجی بلند قامت که یادآور گرینویچ بریتانیایی است با کلاهی از ماه و نشانه‌ای خطی از اسلام.

اصلی‌ترین هدف حاک‌مان عربستان در ساخت و سازهای تازه‌ای که در همسایگی کعبه آغاز شده، افزایش تعداد عمره‌گذاران است. اما رابطه دو سویه میان افزایش تعداد عمره‌گذاران و بالا رفتن سطح خدمات‌رسانی به آن‌ها، حالا گویی دارد مکه را به شهری جدید و غیرقابل مقایسه با گذشته بدل می کند. وزارت حج و گردشگری عربستان در تازه‌ترین اظهار نظر اعلام کرده که می‌خواهد لااقل 40 درصد به تعداد عمره گذارانش اضافه کند و اگر بنا بر همین رقم باشد، تا چند سال آینده لااقل 15 میلیون نفر برای زیارت خانه خدا به مکه خواهند رفت و نیازمند اسکان و خدمات رفاهی هستند.

بخشی از این خدمات رفاهی در قالب هتل‌های بلند مرتبه و لوکس و بخشی دیگر در قالب ساخت مکان‌هایی برای خدمات‌دهی حمل و نقل عمومی است که باعث شده نمای کلی این بخش از کعبه امسال تفاوت فاحشی با دهه‌های پیش داشته باشد. روایت زائران ایرانی از روزهای زیارت‌شان حکایت از آن دارد بخش عمده‌ای از شهر مکه و افق دید اطراف خانه خدا پر است از جرثقیل‌های قد برافراشته، ساختمان‌های نیمه کاره‌ای که هر روز، هزاران کارگر و مهندس در آن مشغول به فعالیت هستند تا گویی مکه نیز از لحاظ معماری و شهرسازی پا در جای پای دبی بگذارد! این موضوع برای حاکمان کشور عربستان به حدی جدی است که حتی یکی از شرکت‌های سرمایه گذاری متخصص در ساخت هتل، پیش بینی کرده است که تا پایان سال 1397 خورشیدی، حتما برای عمره گذاران جدید، هتل‌های شیکی در مکه ساخته خواهد شد؛ یعنی چیزی حدود 40 درصد افزایش تعداد اتاق‌ها در کمتر از 5 سال!

رشد یک‌باره ساخت و ساز بدون توجه به همگونی معماری بناهای جدید با ساختمان‌های قدیمی مکه کارشناسان را در حوزه‌های مختلف نگران کرده است. کارشناسان معماری و میراث فرهنگی این میزان پیشرفت در کار ساختمان‌سازی را به شمشیر دو دم تعبیر می‌کنند. 3 سال پیش شجاع زیدی، نایب رئیس پروژه توسعه مکه و مدیر عامل هتل هیلتون، در اظهار نظر جالب و بحث برانگیزی به رویترز گفته بود که مکه به سن بلوغ خود رسیده است. این در حالی است که چندین قرن، زیارت خانه خدا و قبله گاه مسلمانان، از مکه، شهری بین‌المللی و جهان شمول ساخته که به نظر می‌رسد نه تنها روزگار بلوغ‌اش را سال‌ها پیش پشت سرگذاشته، بلکه آنچه به عنوان هتل‌سازی و گسترش ساخت و ساز در اطراف خانه خدا در حال انجام است، نه تنها بلوغی محتوایی برای این شهر تاریخی نیست که بهانه‌ای است برای تخریب آثار تاریخی و مکان‌های زیارتی این شهر.

انتهای پیام/