سرویس تجسمی هنرآنلاین //
دوسالانه نقاشى دامونفر بعد از چهاردوره برگزاری اکنون به یکی از رویدادهای معتبر و منظم هنرهای تجسمی کشور تبدیل شده. جشنوارهای که به آثار تجسمی هنرمندان زیر ۲۵ سال اختصاص دارد و به واسطه حضور دائمى نخبگان هنرى کشور در شوراى داورى، رویکرد غیرموضوعی و پرهیزش از هرگونه جهتگیری غیر هنرى، توانسته بیشتر از هر رویداد دیگری فارغ التحصیلان هنرستانها، دانشگاهها و نیز هنرجوهاى غیر آکادمیک را به خودجذب کند. شاید همین مقبولیت و جایگاهی که دامون فر به ویژه میان هنرمندان جوان یافته رسالتش را به عنوان رویدادی قابل اعتنا و امیدوارکننده دوچندان کرده و میرود تا راه را برای بخشی از موفقیتهای هنرمندان جوان هموارتر کند؛ به بهانه یادمان چهارمین دو سالانه دامون فر و برپایى نمایشگاه آثار تازه برگزیدگانش در گالرى شیرین با موضوع پاک کن، نشستی در محل خبرگزاری هنر ایران ترتیب دادیم تا به مرور فعالیتهای این جشنواره در ۷ سال گذشته بپردازیم. در این گفتوگوی صمیمانه سیف الله پویا راد مدیردوسالانه دامون فر، همچنین وحید چمانی، مرتضی پورحسینی، نفیسه عمران و زهرا طباطبایی نفرات برگزیده دوره هاى اول تا چهارم حضور داشتند. ارتباط دوستانه این جمع و نیز موفقیت هاى چشمگیر جوانان دامون فرى پس از حضور در این دو سالانه، بیش از هرچیزى اهمیت و ضرورت گسترش رویدادهاى بخش خصوصى را تاکید مى کند؛ شما را به خواندن این نشست که علاوه بر لحظه هاى خوش، از انتقاد و تحلیل هاى هنرى اجتماعى سرشار است دعوت مى کنیم:
هنرآنلاین: آقاى پویاراد از آغاز دو سالانه دامون فر و انگیزههایتان بگویید.
پویاراد: جرقه اصلى روزهاى نخست بهار ١٣٨۵ در ذهنم شکل گرفت، ٣٠ و اندى سال بود که به واسطه ارائه محصولات فابر کاستل آلمان (Fabercastle) همسایه و همنشین جامعه هنرى ایران بودم و همیشه دلم مى خواست تا کارى براى جوانان هنرمند انجام دهم زیرا استعداد هاى بزرگشان را مى دیدم و از فقر امکاناتشان با خبر بودم؛ آن موقع تصمیم دیگری داشتم میخواستم برای عدهای از دانشجویان که امکان مالی نداشتند شرایط ادامه تحصیل فراهم کنیم. بعد از مشورتهایی که با چند نفر از دوستان داشتم آنها گفتند که این کار مشکلی است و جمع کردن بچهها و ایجاد یک موسسه و تامین مالی آن پیچیده است و به من پیشنهاد برگزاری جشنواره را دادند. وقتی به اواخر بهار ۸۵ تصمیم برای برگزاری جشنواره جدی شد من شبها خوابم نمیبرد و فکر میکردم اگر کسی در جشنواره شرکت نکند چه اتفاقی میافتد؟ چون خیلی شناخته شده نبودیم و از آن طرف دولت هم اقبالی به این کار نشان نداده بود. ولی وقتی تیر ماه شد و حدود هزار و اندى هنرمند از سراسر کشور متقاضى شرکت در اولین جشنواره شدند، دلم آرام گرفت، فهمیدم با خلق یک رویداد حرفه اى بهترین هدیه را به جوانان سرزمینم دادهایم؛ چیزی که میتوانم صادقانه به آن اشاره کنم این است که ما هر جایی رفتیم با درهای باز مواجه شدیم؛ فکرش را بکنید به استاد آغداشلو پیشنهاد دادیم ریاست شوراى داورى اولین دوره رویدادى را بپذیرد که ویژه زیر ٢۵ ساله هاست و مجریش دامون فرى ست که تجربه اى در این زمینه نداشت؛ ایشان پذیرفت و بعدش اساتید ارجمند محمد احصائی، حسین خسروجردی، فرح اصولی و... شاید امروز که برای مثال دوباره از آقای آغداشلو دعوت به همکاری در دوره آینده را مطرح کردم میدانستم با لطفی که به ما و جوانان دارند خواهند پذیرفت ولی آن موقع همه چیز برایم تاحدی گنگ بود و همه جا احساس میکردیم ممکن است مشکلاتی پیش بیاید ولی خوشبختانه دوره اول خیلی خوب برگزار شد و خودم هم باورم نمیشد یک شرکت کوچک که پرسنل خیلی زیادی هم نداشت بتواند جشنواره را این قدر خوب و حرفهای برگزار کند که برای خودم هم مایه تعجب بود.
هنرآنلاین: الان از راهی که رفتهاید رضایت دارید و ارزیابی تان از جشنواره مثبت است؟
پویاراد: بسیار. بسیار. بسیار. الان تنها غصهام این است که اگر موقعی من نباشم این جریان چطور باید ادامه پیدا کند. به رسانه اى تا به حال نگفتهام این رویداد چنان اعتبارى یافته که حتى شرکت بزرگ وجهانى مثل فابرکاستل (Fabercastle) در مجمع هاى علمى آموزشى که با حضور بیش از یکصد کشور برگزار مى کند همیشه فیلم هاى این جشنواره را نمایش مى دهد و در سه چهار سال اخیر دو برندى که براى هنرمندانمان نام آشنایى هستند: کانسون (Canson) و پ ب او (pbo) فرانسه نیز کار مشابهى براى معرفى این دوسالانه در پیش گرفتهاند؛ به لطف اساتید ارجمند و نیز این جوانان خلاق به نظرم این رویداد بخش خصوصى رو سفید بوده است.
هنرآنلاین: آقای چمانی شما از دوره اول جشنواره میآیید. از چگونگی آشنایی با دامون فر بگویید.
چمانی: آشنایی من با جشنواره از طریق استادهای دانشگاه اتفاق افتاد ولی جالب بود که دقیقا همزمان با این جشنواره زمزمههایی آغاز شده بود که نشان میداد جشنوارههای دولتی به سمت جهت گیریها و حضور داوران خاصی میروند و خیلی از هنرمندان هم تمایلی به شرکت در آنها نداشتند. مصادف شدن جشنواره دامون فر با این فضا با برای کسانی که دوست داشتند در رویدادهای بزرگ اینچنینی باشند و در عین حال دوست هم نداشتند در آن جهت گیریها وارد شوند امکان خیلی خوبی را فراهم کرده بود و شاید یکی از دلایلی که استقبال زیاد از این جشنواره را رقم زد و باعث تعجب هم شد همین بود.
هنرآنلاین: در این سالها جشنواره را چطور دیدید؟ ۷ سال از این رویداد میگذرد و به نظر میرسد وقت آن شده تا دربارهاش بیشتر و بهتر حرف بزنیم و فکر کنیم چطور میتواند رشد بهتری داشته باشد.
چمانی: یک نقد خیلی کلی که به جشنواره دارم بحث جایزه دامون فر است که احساس میکنم در نسبت با امکانات و هزینههایی که صرف تشریفات مراسم اختتامیه در پردیس ملت شده بود، جوایز تا حدی برای رویدادی به این بزرگی کوچک بود به خصوص در بخش تقدیرشدهها. این ایده به ذهنم رسید که خب شاید اصلا لزومی نباشد که جشنوارهای نفر چهارم و پنجم و این تعداد تقدیرشده داشته باشد. به نظرم آمد که حتی جایزه دوم و سوم هم میتواند حذف شود و جشنواره فقط یک جایزه بزرگ که مثلا سفر خارجی است داشته باشد که این هم وجهه جشنواره را بالا ببرد و هم هزینه را به مسیری هدایت کند که کیفیت جشنواره بالاتر برود.
پویاراد: من فکر میکنم شاید جنبه مادی برگزیدگان ردههای پایینتر خیلی مطرح نباشد ولی جنبه اعتباری آن برای این افراد بیشتر قابل توجه باشد ضمن اینکه میزان این جوایز هم قابل بررسی و تجدید نظر است.
هنرآنلاین: جشنواره دامون فر تاثیری در فعالیت حرفهای شما داشته است؟
چمانی: بله صد در صد. اینکه توجه گالریها و آنهایی که علاقمند به هنر هستند نسبت به هنرمندی که برگزیده شده جلب میشود نوعی کسب اعتبار است که در دورهای که من برنده شدم این اعتبار را از افرادی مثل آغداشلو، خسروجردی، احصایی و اصولی گرفتم. وقتی چنین افرادی هنرمندی را به عنوان برگزیده معرفی میکنند مطمئنا نگاه گالری دارها و علاقه مندان هم تغییر میکند و رصد میکنند که چگونه میتوانند با این هنرمندان همکاری کنند.
هنرآنلاین: آقای پورحسینى شما با دامون فر چطور آشنا شدید؟
پورحسینی: شب اختتامیه دوره اول یکی از دوستان گفت چنین جشنوارهای برگزار شده که من اصلا از آن خبر نداشتم ولی همان شب با تعدادی از دوستان تصمیم گرفتیم در دوره بعدی جشنواره شرکت کنیم. فکر میکنم اصولا اطلاع رسانی و تبلیغات دورههای دوم و سوم هم خیلی بهتر از دوره اول بود.
هنرآنلاین: و جایزه اول جشنواره دوم را هم بردید؟
پورحسینی: بله.
پویاراد: در مورد اطلاع رسانی جشنواره باید بگویم که در دوره اول هم در همان اندازههای دورههای بعدی عمل کردیم ولی مسئله اینجا است که دامون فر اصلا شناخته نشده بود و مثل این روزها نبود که عدهای برای حضور در آن برنامه ریزی دارند و جشنواره را پی گیری میکنند.
هنرآنلاین: آقای پورحسینی فکر میکردید جایزه اول را برنده شوید؟
پورحسینی: راستش نه. هرچند چند باری به نمایشگاه رفتم و کارها را باهم مقایسه کردم ولی همیشه در داوری ماجرای دیگری اتفاق میافتد و آن طرف قضیه را خیلی نمیشود پیش بینی کرد.
هنرآنلاین: برنده شدن در دامون فر در پروسه کاریتان تاثیر داشت؟
پورحسینی: تقریبا بله چون دقیقا بعد از دامون فر چند گالری دعوت کردند تا با آنها کار کنم. به هر حال صددرصد حرکت خوبی بود و فکر میکنم همه جوانهایی که جایی رتبه میآورند توجهها به سمت کارهایشان جلب میشود.
هنرآنلاین: در یک برآیند کلی دامون فر در این هفت سال چطور بوده؟
پورحسینی: ببینید همه کشورها بالاخره حداقل یک بی ینال هنریشان را دارند ولی در شرایطی که اینجا چنین چیزی نیست هر کسی میخواهد به نحوی ابراز وجود داشته باشد. خب، دامون فر با این حرکت مداوم و خوبی که دارد میشود روی آن برنامه ریزی کرد و آرتیستها درواقع با این اطمینان که دوره بعدی جشنواره هم برگزار خواهد شد برای حضور در آن برنامه دارند. نکتهای هم که آقای چمانی گفت درست است که معمولا در بیینالها و جشنوارههای دیگر کارها با عبور از فیلترهای خاصی است که روی دیوار میروند و جایزه میگیرند ولی دامون فر به خاطر خصوصی بودنش این طور نیست و حسن دیگرش هم این است که در یک رده مشخص سنی برگزار میشود که موجب میشود آرتیستها خودشان را در کنار هم سنهایشان ارزیابی کنند و با توجه با نگاه مشخصی که داوران و هیئت انتخاب دارند تکلیف شرکت کنندگان در جشنواره هم تا حد زیادی مشخص است.
هنرآنلاین: نقدی که به جشنواره دارید چیست؟ دوست داشتید دامون فر چه کاری بکند که تا حالا نکرده؟
پورحسینی: فکر میکنم اینکه هردوسال این جشنواره برگزار میشود خیلی خوب است اما در فاصله بین این دوسال میتواند فعالیتهای دیگری داشته باشد که دقیقا فعالیتهای هنری آرتیستها را تکمیل کند. البته حرکتهایی مثل مهمانی آرتیستها یا تبلیغاتی که در دانشگاهها انجام شد را از طرف شرکت دیدهایم که شاید بعض جاها درست یا کافی نبود. به هر حال فکر میکنم فعالیتش بیشتر از اینها میتواند باشد.
پویاراد: من اینجا میخواهم توضیح بدهم که اختصاص داشتن جشنواره به ۲۵ سالهها یکی از افتخارات من است در حالی که بعضیها آمدند و گفتند که رده سنی را بالاتر ببریم. روز اول که تصمیم به این کار گرفتیم اگر جوانها بخواهند در چنین جشنوارهای در کنار هنرمندان باسابقه قرار بگیرند همیشه این احساس را دارند که به آنها توجهی نمیشود. مسئله دیگری هم که مطرح میشد و میگفتند چرا برای ردههای سنی بالاتر برنامهای ندارید میگفتم آدمهایی که در سنین بالا هستند اگر به جایی رسیدهاند که هیچ ولی در غیر این صورت دیگر نخواهند رسید و این جشنواره نمیتواند نقشی در این زمینه داشته باشد. عمدتا هدف این بود که کمکی به جوانها بکنیم، هنرمندانی که حتی در مرکز نیستند و در یک روستا یا شهر کوچک هستند و نظرمان این بود که اینها بیشتر دیده شوند. به این ترتیب انتخاب آثار هم راحتتر پیش میرفت و چون میانگین سنی شرکت کنندگان بین ۲۰ تا ۲۵ سال است گزینش واقعی تری صورت میگیرد.
هنرآنلاین: خانم عمران، برگزیده نخست دوره سوم، آشنایی شما با دامون فر از چه طریق شکل گرفت؟
عمران: سالی که از وجود جشنواره دامون فر مطلع شدم هنوز فارغ التحصیل نشده بودم و در گیر پایان نامه دانشگاهیام بودم. با اینکه تعدادی از کارهایم را با راهنمایی آقای کامرانی برای جشنواره دامون فر فرستادم اما همچنان مشغول پایان نامه بودم و تازه بعد از اینکه دفاعیهام برگزار شد، جشنواره را جدیتر پی گیری کردم. در روز افتتاحیه بود که در مصاحبهای از من سوال شد چند درصد احتمال میدهی نفر اول شوی و من گفتم خیلی حتما نفر اول میشوم که این سوال و جواب هم آنجا پخش شد و حسابی خجالت کشیدم ولی نفر اول شدن برای من فقط در ذهن خودم وجود داشت. میدانید این اتفاق برای من خیلی خوب بود چون از ۱۰-۱۵ سالگی یکی از آرزوهایم بوده که روی صحنه بروم و یک عده تشویقم کنند. به هرحال احساس خیلی خوبی است که برای کاری به آدم جایزه بدهند. در هر صورت بچهها با یک امیدواری در جشنواره شرکت میکنند و وارد فضایی میشوند که گرفتن جایزه در صورتی که خودشان هم آدمهای پی گیری باشند باعث میشود افقهای روشن تری را پیش رویشان ببینند و خیلی جدیتر مسیرشان را ادامه بدهند.
هنرآنلاین: جشنواره دامون فر درمورد شما چنین تاثیری داشت؟
عمران: صددرصد. خیلی زیاد. من میتوانم به جرات بگویم این یکی ازبزرگترین اتفاقات کاری من بوده که باعث شد مسائل پیش رویم به بهترین شکل ممکن جلو برود. در این موقعیت گالریهای بیشتری سراغ هنرمند را میگیرند و حتی پی گیر فعالیتهای بعدی آنها هستند. الان که به جشنواره دامون فر نگاه میکنم میبینم که واقعا انتخابهای درستی در مورد برگزیدگان جشنواره صورت گرفته است.
هنرآنلاین: خانم طباطبایی، برگزیده نخست دوره چهارم، چطور شد در دامون فر شرکت کردید؟
طباطبایی: آن سال تابستان کمردرد شدیدی پیدا کرده بودم اما با این حال روی چند نقاشی برای یک جشنواره خارجی کار میکردم و اصلا از دامون فر خبر نداشتم. یک روز که برای بازدید از نمایشگاه یکی از دوستانم به گالری طراحان آزاد رفته بودم او از من پرسید چه کار میکنم و گفتم که مشغول کار روی چندتابلو هستم. او بلافاصله پرسید برای دامون فر؟ و من گفتم نه ولی از آنجا که بیرون آمدم با خودم فکر کردم که مطمئنا به آن جشنواره خارجی نخواهم رسید اما فرصت دارم کارها را تکمیل کنم و برای دامون فر بفرستم. به هر حال با وجود کمردرد کارها را آماده کردم و عکسشان را برای جشنواره فرستادم که پذیرفته شدند. بعد از اینکه نمایشگاه افتتاح شد تازه برای معالجه پیش دکتر رفتم که گفت خیلی به خودت فشار آوردهای و باید برای دوهفته از تختخواب بلند نشوی. موقعی هم که برای حضور در اختتامیه با من تماس گرفتند برای شوخی گفتم که دکتر به من استراحت کامل داده و اگر به من جایزهای میدهید در اختتامیه شرکت کنم و باز هم میگویم که این را فقط برای مزاح مطرح کردم. در مراسم اختتامیه هم وقتی اسمم را به عنوان برگزیده اعلام کردند واقعا برایم باورش سخت بود.
هنرآنلاین: برنده شدن تاثیری هم در روند کاریتان داشت؟
طباطبایی: بعداز جشنواره یکى از گالری هاى معتبر از من برای همکاری دعوت کرد ولی به خاطر ناراحتی کمرم برای چند ماه نمیتوانستم فعالیت زیادی داشته باشم. در این فاصله تنها در چند نمایشگاه گروهی در داخل و خارج کشور شرکت کردم.
هنرآنلاین: آقای پویا راد بهترین دوره جشنواره دامون فر را کدام دوره میدانید؟
پویاراد: دوره اول. طعم و لذتش چیز دیگرى بود؛ موفق بود و چیزی که انتظارش را نداشتم اتفاق افتاده بود.
هنرآنلاین: دوستان دیگر کدام دوره را به لحاظ کیفی و در مجموع موفقتر میدانند؟
چمانی: من هم فکر میکنم در دوره اول انگار همه چیز از جمله داوری و سطح آثار نسبت به دورههای بعد بالاتر بود و از این نظر شاید کار داوران هم سختتر بود چون کارهای قوی بیشتری را در جشنواره دیدیم. من فکر میکنم یک پختگی در کار داوران این دوره میشد دید.
هنرآنلاین: اما بعضی خلاف عقیده شما را دارند و داوری دورههای بعد را بیشتر میپسندند.
چمانی: من برای این نقطه نظرم دلیل دارم. وقتی جشنوارهای به رده زیر ۲۵ سال اختصاص دارد تفکر کلاسیکتر و آکادمیک تری را میطلبد برخلاف ردههای سنی بالاتر که نگرش شخصی هنرمندان در کارها خیلی اهمیت پیدا میکند. گرچه این نگرش شخصی را در بعضی کارهای دوره اول میشد دید ولی نکته مهم این بود که شرکت کنندگان در این جشنواره اغلب تعدادی از هنرجویان هنرستانها و دانشگاهها بودند و تمام تبحرشان را باید از نظر تکنیکی و آکادمیک به رخ میکشیدند و وجود اشخاصی مثل آغداشلو و خسروجردی و اصولی که خودشان تواناییهای تکنیکی دارند برای تشخیص تواناییهای بچهها خیلی مهم بود. در حالی که در دورههای بعد به جز چند استثنا خیلی بحث تکنیکی مطرح نبود و گاهی کارهای جوان یا نوجوانی را میدیدی که کارهایی کرده وشاید به صورت اتفاقی یکی از کارهایش خوب از آب درآمده و روی دیوار رفته و داورها هم خوششان آمده و به آن رای دادهاند. من فکر میکنم باید روی همین بحث آکادمیک تمرکز میشد.
پویاراد: تعداد زیادی هم عکس نظر شما را داشتند و معتقد بودند که حتما باید در هیئت داوران فرد جوانی باشد تا احساس جوانها را بیشتر و بهتر درک کند.
چمانی: مسئله این است که حضور بعضی از داوران جوانتر موجب شده تا آثار در بعضی دورهها بر اساس گرایشها و سلیقههای فردی انجام شود در حالی که پختگی اشخاصی مثل احصایی و آغداشلو و اصولی و مانند این اساتید مانع از نگاه سلیقهای و شخصی به آثار میشود.
پورحسینی: در بحث داوری بانظر آقای چمانی موافقم. شخصی مثل آقای آغداشلو درست است که سن و سالی دارد ولی کار را خوب میفهمد و با جوانها هم ارتباط زیادی دارد. به لحاظ کیفیت هم جشنواره دوره اول و دوم را موفقتر میبینم اگرچه واژه موفقتر گویای مطلب نیست چرا که از دوره سوم کسانی که کارها را انتخاب میکردند اساسا نگاه دیگری داشتند.
پایان بخش اول گفتوگو