به گزارش خبرنگار تجسمی هنرآنلاین ؛ ژان گامی نامی شناخته شده در عکاسی جهان است، او نخستین عکاسی است که توانست از زندانهای فرانسه عکاسی کند و با انتشار عکسهایش که افشاگری پیرامون وضیعت بهداشت در زندانهای فرانسه بود زمینهای را برای تغییر و اصلاحات در زندانهای فرانسه بهوجودآورد.
او در دوران جنگ ایران و عراق بارها به ایران سفر و عکاسی کرد و عکسهای او در مطبوعات و کتابهای متعددی منتشر شدند. یکی از معروفترین عکسهای او تصویری از صحنه تمرین زنان بسیجی است که در در دوران جنگ مشغول آموزش تیراندازی هستند. عکسی که به گفته ژان گامی موجب شد؛ مجلس سنای آمریکا او را وادار به اظهار این کند که مگر در ایران زنان هم امکان و توان تیراندازی را دارند.
حالا سالها از آن دوران و آن عکس تاریخی گذشته است و ژان گامی این بار برای داوری عکسهای جشنواره تجسمی فجر به ایران سفر کرده و از این سفر بسیار خشنود است او میگوید یکی از بزرگترین آرزوهایش این است که همچون یک گردشگر ایرانی در یک سفر بلندمدت سوار یک اتوبوس شود و به گوشه گوشه ناشناختههای ایران سفر کند.
با توجه به اینکه شما رویدادهای عکاسی جهان را دنبال میکنید؛ چه ذهنیتی از عکاسی ایران دارید؟
من عکاسی ایران را از دو جنبه میشناسم، یکی از طریق دوستان عکاسم که در خارج از ایران زندگی میکنند و دیگر عکاسانی که به واسطه سفر به ایران با آثارشان آشنا شدم. پیش از آنکه برای نخستین بار به ایران سفر کنم، از طریق دو تن از دوستان عکاس ایرانیام رضا دقتی و عباس عطار با عکاسی ایران آشنا شدم. فراهم شدن سفر به ایران فرصت مناسبی بود که به بخشی از دغدغههای خودم درباره ایران پاسخ بدهم. در خبرها و عکسها چهره دیگری از ایران نشان داده میشد که من را دچار این تناقض میکرد که آیا اینها واقعی هستند یانه! اما دوستم عباس به من گفت به این اخبار بیاعتنا باش و خودت به ایران سفر کن و با نگاه خودت ایران را بشناس و این گونه شد که من راهی ایران شدم و اتفاقا سفرهیجان برانگیزی برای من آغاز شد.
نظرتان درباره عکاسان ایرانی چیست؟
به نظر من عکاسان ایرانی بسیار باهوش و موقیعتسنج هستند. من این روحیه را در شرایطهای مختلف از عکاسان ایرانی دیدم. چه عکاسانی که به هر دلیلی از ایران مهاجرت کردهاند و چه عکاسانی که اینحا ماندهاند و در موقیعتهای زمانی و مکانی عکاسی کردهاند و تاریخ ایران را ثبت کردهاند. به نظر من عکاسان ایرانی در هر موقیعتی که باشند سریع خودشان را با محیط وقف میدهند و ریشههای خود را حفظ میکنند. من در جنگ ایران و عراق با عکاسان بسیاری آشنا شدم. عکاسان ایرانی با اینکه در موقیعتهای حساسی بودند و در معرض اتفاقات متعددی بودند اما از محدودیتها و محرومیتها ترسی نداشتند و به هر دشواری بود با سختیها دست و پنجه نرم میکردند ودوربین خود را زمین نمیگذاشتند. من این خصوصیت را در سینماگران ایرانی نیز دیدهام.
با توجه به اینکه شما برای داوری عکسهای جشنواره تجسمی فجر به ایران سفر کردهاید؛ موضوع این دوره از جشنواره که شادیهای زندگی است را چگونه دیدید چقدر عکاسان توانستهاند از پس این موضوع برآیند؟
عکسهایی که من در جشنواره تجسمی فجر دیدم برایم بسیار جذاب بود و به نظرم موضوع خوبی برای این بخش انتخاب شده است و عکاسان توانستهاند این موضوع را در سطوح مختلف عکاسی کنند.
آیا نقدی نسبت به بخش عکس جشنواره تجسمی فجر ندارید؟
چرا. به نظر من برگزاری این جشنواره و جشنوارههای متعدد عکاسی اتفاق خوبی است اما ایراد اساسی که به شیوه برگزاری این جشنواره وارد است، این است که تکعکسها نمیتوانند بیانکننده نظر و نگاه یک عکس باشد و باید جشنواره به سمتی برود که یک عکاس با یک مجموعه شرکت کند و به نظرم داوری براساس تکعکس عادلانه نیست و من چنین شیوه برگزاری جشنواره و داوری را نمیپسندم.
چرا این شیوه داوری را ناعادلانه میبینید؟
به نظر من عکس نقاشی نیست که با یک اثر بتوان قدرت، توان و شیوه جهان بینی یک عکاس را داوری کرد. به نظر من همه چیز باید به سمتی برود که براساس خرد جمعی درباره موضوعی داوری کنیم و داوری تکعکس چنین امکانی را از ما سلب میکند. البته این موضوع را که میگویم در جشنوارهها کمتر رعایت میشود. مثلا فکر نکنید که در کشور ما فرانسه اتفاق خاصی در جشنوارهها میافتد و جشنوارهها با داوری مجموعه عکس برگزار میشود. نه وضیعت آنجا هم با اینجا چندان متفاوت نیست و در آنجا هم در جشنوارها در بیشتر موارد به صورت تک عکس داوری میشوند.
نظرخودتان درباره اهمیت جشنوارهها چیست؟
به نظر من برگزاری جشنواره و نمایشگاه گروهی اتفاق خوبی است که میتوان نگاههای متفاوت را نسبت به یک موضوع و یا موضوعات متعدد را دید اما برای من به هیچ وجه بحث جایزه گرفتن در جشنوارهها مهم نیست و معتقدم یک عکاس نباید عکسی را برای جشنواره و یا جایزه بگیرد. مهم خود عکس است و نه چیز دیگری.
به نظر شما با تنوعی که این روزها در عکاسی بوجود آمده و برخی از عکاسان به عکاسی صحنه آرایی شده و چیدمانی روی آوردهاند؛ آینده عکاسی جهان به چه سمتی میرود؟
در حال حضر با وجود گسترش فن آوریهای متعدد در دنیای عکاسی من نمیتوانم تابلوی بزرگی از آینده عکاسی جهان ترسیم کنم. اما امیدوارم این فن آوریها در خدمت عکاسی باشند و ما بتوانیم با عکاسی جغرافیا، جهان و انسان امروز را بشناسیم. به نظر من تنوع در شیوه عکاسی آن چنان اهمیت ندارد و حتی تکنولوژی. برای من نگاه خاص عکاس مهم است و باید یک عکاس بینش داشته باشد. اگربینش عکاسان قوی نباشد عملا نمیتوانیم آیندهای برای عکاسی متصور شویم.
یعنی شما در عکاسی ایده ال گرا هستید؟
به نظر من یک عکاسی جزیی از کل است و باید مسیری را پیش بگیرد که در خدمت خرد جمعی باشد. به نظر من بخشی از وظیفه عکاسی ثبت است و در حال حاضر در جهان در حال یک چرخش عظیم و تحول اجتماعی بزرگ هستیم و عکاسی باید در این صحنه حاضر باشد. به نظر من از زمان آفرینش تاکنون در نقطه تاریخی مهم وجود دارد یکی کشف آتش و دیگری تحولات اخیر جهان و برهه تاریخی که در آن قرار داریم.
با توجه به حافظه تصویریتان؛ هر بار که نام ایران میآید؛ چه عکس یا عکسهایی در ذهنتان مرور میکنید؟
سوال سخت و پیچیدهای است اما تا حدودی میتوانم پاسخ شما را بدهم. من ایران را از دو منظر میشناسم منظری که سفت و سخت و پیچیده است و منظری که از عکسهای خودم میشناسم. از منظر عمومی وقتی یک خارجی نام ایران را میشنود؛ یکی از نخستین عکسهایی که به خاطرش میآید؛ عکسی است که من از لحظه تمرین زنان بسیجی برای تیراندازی عکاسی کردم. شاید باورتان نشود پس از انتشار این عکس از سوی سنای آمریکا بازخواست شدم که چه طور ممکن است زنان ایرانی بتوانند در چنین موقیعتی قرار بگیرند که با چادر اسلحه به دست بگیرند و شلیک کنند. اما من هر بار که نام ایران میآید یاد ۲ عکس خودم میافتم عکسی که در آن زنان در حالی که چادر سیاه پوشیدهاند در حال ورزش کردن هستند، عکس دیگر اتوبوسی در کویر را نشان میدهد که همیشه دلم میخواهد من هم یکی از سرنشینیان این اتوبوس بودم و در ایران سفر میکردم و عکس دیگر از ماسوله است.
به عنوان یک عکاس آرزویتان چیست؟
یکی از بزرگترین آرزوهای من این است که همچون یک گردشگر علاقمند ایرانی سوار بر یک اتوبوس شوم و همراه سایر گردشگران راه بیفتم و گوشه گوشه ایران را ببینم و ایران را کشف کنم و از دیدنش لذت ببرم. متاسفانه من ایران را تنها در دوران جنگ دیدهام و دلم میخواهد که ایران واقعی را ببینم و همچون یک ایرانی که به شهرها و مناطق مختلف سفر میکند از سفر به نقاط مختلف ایران لذت ببرم.
انتهای پیام/
گفتوگو: مریم آموسا