سرویس تجسمی هنرآنلاین //

نمایشگاه‌های نگارگری در ایران غالبا به نحوی نشانه گذاری شده‌اند که انتظار عمومی از آثار این گرایش هنری در طول سالیان کمابیش ثابت و بدون تغییر باقی می‌ماند. سنت‌های دیرین و نهادینه شده‌ای که رویکرد اصلی نگارگری ایران را تشکیل می‌دهد موجب شده تا حتی علاقمندان جوان تری که برای فراگرفتن این هنر اقدام می‌کنند روش‌ها و شیوه‌های اجرای این آثار را از اساتید فن و نگارگران با سابقه به شکل استاد و شاگردی بیاموزند و تقریبا آثار خود را بی‌کم و کاست بر اساس آموزه‌های سنتی اجرا و عرضه کنند.

بر این اساس است که نمایشگاه‌های نگارگری ما عمدتا با یکدیگر تفاوت‌های چندانی ندارند و در آن‌ها تقریبا با آثاری کم و بیش مشابه مواجه خواهیم شد، اگرچه در دهه‌های گذشته هنرمندانی هم بوده‌اند که با نگاهی خلاقانه و روزآمد‌تر به این هنر رو کرده‌اند و آثاری نوآورانه با تکیه بر حکمت و بنیاد‌های نگارگری سنتی ساخته و پرداخته‌اند و افق‌هایی نوین را در این هنر پیشنهاد کرده‌اند که در جای خود قابل طرح و بررسی است.

بخش نگارگری جشنواره هنرهای تجسمی فجر هم با وجود اینکه تا کنون از کارکرد یکنواخت و تثبیت شده آثار نگارگری مستثنا نبوده اما با نگاهی ریزبین‌تر و دقیق‌تر می‌توان بارقه‌هایی از تغییر و تحولات هرچند جزئی و محتاطانه‌تر را در ششمین دوره‌اش تا حدی شناسایی و ردیابی کرد. همین که هیئت انتخاب این بخش از جشنواره با انعطاف و سعه صدر نسبی فضا را برای ورود آثار هنرمندانی که تلاش در ابداعات و رویکردهایی نوین با حفظ سنت‌ها و جهان بینی ویژه نگارگری داشته‌اند تا حدی باز گذاشته به خودی خود قدمی روبه جلو و اقدامی قابل تقدیر است.

ارزش چنین اقدامی پیش از هر چیز در این است که امکان نمایش رویکردهای سنتی و به اصطلاح مکتب خانه‌ای در کنار آثار ابداعی و نوآورانه در حوزه نگارگری برای مخاطبین این هنر فراهم شده و زمینه پذیرش تحولات و روزآمدی‌های بعدی نیز ایجاد می‌شود چراکه میزان مقبولیت رویکردهای هنری به ویژه آن هنرهایی که وجه کاربردی و عمومی برجسته‌ای دارند قبل از هر مسئله به مقبولیت عام وابسته است.

مزیت دیگری که ورود این دسته از آثار به نمایشگاه‌های نگارگری دارد نمایش ظرفیت‌های جدید است که هر شاخه هنری نیازمند آن خواهد بود. اگر بنا باشد نگارگری را به عنوان هنری زنده، پویا و فراگیر معرفی کنیم آنگاه ضروری است که امکان در میان گذاشتن قابلیت‌های نامحدود و روزآمدی از این هنر را فراهم کنیم در غیر این صورت نگارگری راهی به جز سردرآوردن از موزه‌ها و بایگانی شدن نخواهد داشت.

مشاهده آثاری با نگاهی تازه و یا حداقل در تکاپوی وارد کردن عناصر جدید به هنر نگارگری در این نمایشگاه را می‌توان سرآغاز رویکردی تازه در سیاست گذاری نمایشگاه‌های نگارگری هم به حساب آورد و از آنجا که فرصت و مجال کنار هم قرار گرفتن چنین آثاری و با این تعداد کمتر فراهم است جشنواره تجسمی فجر می‌تواند چنین رویکردی را به نام خود نشانه گذاری کند و مبدع این حرکت و سیاست گذاری هوشمندانه به حساب آید. در حقیقت در نبود رویدادهای عمده نگارگری در کشور، جشنواره تجسمی فجر می‌تواند به عنوان یکی از فراگیر‌ترین این رویداد‌ها نقشی پیش برنده و موثر در این خصوص را آغازگر باشد.

ورود آثار نوآورانه به بخش نگارگری ششمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر همچنین موجب شده تا حدی فضای این بخش از جشنواره پرنشاط‌تر وپویا‌تر شود و اگرچه هنوز تعداد این دسته از آثار نگارگری در عدد بسیار کمتر از آثاری است که با رویکردهای سنتی‌تر پدید آمده‌اند اما همین تعدا اندک با فضای سرزنده‌تر خود توانسته‌اند تاثیر خودشان را بر جذابیت‌های نمایشگاه بگذارند و با ابداعاتی چون استفاده از پوشش‌های امروزی برای کاراکتر‌ها و اله‌مان‌هایی از فضاهای شهری وجوه و ابعاد تازه‌ای از هنر نگارگری را پیش روی بیننده این آثار قرار دهند.

ازقضا در کنار هم قرار گرفتن این دو گروه از آثار در سالن نگارگری ششمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر موجب شده تا جذابیت‌ها و ظرافت‌های ویژه و منحصر به فرد آثار سنتی هم بیش از پیش به چشم آیند و یکنواختی و یکدستی معمول در نمایشگاه‌های نگارگری در این بخش از جشنواره تا حدی از میان برود و مخاطب هم با رضایت خاطر و نشاط بیشتری از نمایشگاه بازدید کند.

در مجموع آنچه می‌تواند در مسیر رشد و تحول نگارگری ایران بسیار تعیین کننده و کارآمد تلقی شود همین پذیرش رویکردهای نو و استقبال از آثار مبتکرانه هنرمندان عرصه نگارگری در نمایشگاه‌ها و رویدادهای هنری است که در حقیقت نوعی رسمیت بخشیدن به تحولات و دگرگونی‌های این شاخه هنری پرسابقه کشور به حساب خواهد آمد و سهمی در اعتلای آن را برای سیاست گذاران این بخش از جشنواره رقم خواهد زد.

انتهای پیام/

روزبه صدر