محمد مکاری، پژوهشگر و مردمشناس ضمن ابراز ناراحتی از تعریف شدن لباس سنتی با موتیف بته جقه در اینباره به خبرنگار مد و لباس هنرآنلاین گفت: شکل اصلی موتیف بته جقه مربوط به دورانهای مختلف تاریخی است در واقع این نوع طرح در لباس افراد متمول و درباریان کاربرد داشته است.
او در ادامه افزود: استفاده از بته جقه در لباس افرادی که جایگاه اجتماعی بالاتری دارند بیشتر در مناطق مرکزی و دوران قاجار با رشد روند بافت پارچه ترمه شدت گرفت اما استفاده صرف از این طرح در لباسهای سنتی امروز عجیب است.
این مردمشناس تصریح کرد: متاسفانه علت اینکه بته جقه در لباس سنتی امروز دیده میشود شاید عدم شناخت و آگاهی طراحان و تولیدکنندگان داخلی از نیاز امروز جامعه ایران و مخاطبان است.
مکاری بیان کرد: ما در کشور طراحان بسیار خوبی داریم اما استفاده از یک المان خاص طی کار نمیتواند برای مدت کوتاهی جوابگو باشد ضمن اینکه قطعا معرفی یک موتیف نمیتواند بیانگر لباس غنی و سنتی ایران باشد.
او افزود: قیمت اغلب لباسهای سنتی با این طیف و رنگ کمی بالاتر از سایر طرحها است ضمن اینکه هر کسی آن را نمیپذیرد. در واقع طرح بته جقه با تمام قومیتها و افکار عمومی گسترده این بخش سازگار نیست لذا معرفی یک طرح به عنوان لباس سنتی تمام مناطق ایران کار درستی نیست.
این کارشناس اظهار کرد: تنوع طرحها و موتیفهای ایرانی به حدی است که بته جقه در آن حل میشود این طرحها بر اساس گستره اجتماعی، فرهنگی و جغرافیایی هر بخش از ایران شکل گرفته است مثلا لباس مردم مناطق کردستان علاوه بر اینکه از نظر قیمت بسیار مناسب است یعنی طرحهایی ساده و همهگیر نیز دارد. در واقع سادگی و آرامش این طرحها از محیط آرام و طبیعی این مناطق نشات گرفته است یعنی هر طراح میتواند طرحهای تلفیقی را با الهام از این موتیفها طراحی کند.
مکاری ادامه داد: مناطق مرکزی و گرم ایران با پوشاک کرباسی بیشتر زندگی میکنند این لباسها مملو از طرحها و اشکال هندسی است که گل و بتههای متفاوتی را نشات گرفته از طبیعت در خود دارد.
او بیان کرد: طرحها و موتیفهای در اقوام مختلف ایران به حدی است که اگر سالها طراحان ما به دنبال پوشاک تلفیقی باشند باز هم این امکان وجود دارد مثلا در لباس مردانه قشقایی نوعی اصالت و زیبایی وجود دارد اما متاسفانه کسی از این همه خلاقیت بهرهمند نمیشود.
این مردم شناس اظهار کرد: متاسفانه اغلب طراحان برای ارائه کارهای خود تنها دغدغه بازار و کار را دارند آنها بیشتر مساله قیمت و رسیدن سریع به بازار فروش را میبینند در حالی که مساله فرهنگی به عنوان عنصر اصلی این مقوله نادیده گرفته میشود.
مکاری ادامه داد: مطالعه طراحان در این زمینه کم است و یا به نوعی دیگر میتوان گفت که ارتباط طراحان با پژوهشگران این عرصه بسیار کمرنگ است در واقع مساله کاهش هزینهها باعث شده است که طراحان زمان کمتری را صرف مطالعه و انتخاب طرحهای تلفیقی کنند.
او توضیح داد: در تمام کشورهای مطرح تولید یک برند ابتدا بر مبنای تحقیق و پژوهش انجام میشود و سپس مراحل تولید و ارائه به بازار را طی میکند اما متاسفانه در ایران هنوز به این بخش توجهی نشده است و اغلب طرحهایی که به بازار میآیند نمونههای تغییر یافته همان مدلهای خارجی هستند که با یک نوار یا بته جقه کمی تغییر کردهاند.
این کارشناس و پژوهشگر گفت: عدم شناخت طراح لباس از فرهنگ ایرانی باعث شده که عنصر طراحی در یک محور یکسان دور بزند در حقیقت بسیاری از طراحان مطرح که در دانشگاهها نیز تدریس میکنند محقق و پژوهشگر میدانی نیستند و مساله شناخت سنتها برای آنان در حد دروس نظری باقی مانده است.
مکاری با اشاره به نیاز جامعه طراحان برای انسجام بیشتر گفت: متاسفانه انسجام فرهنگی از سوی مراجع بالا هنوز اتفاق نیافتاده است یا به عبارت دیگر نظارت لازم برای ایجاد ارتباط مناسب بین اجزاء این جامعه هنری رخ نداده است به همین خاطر شاهد این مشکلات هستیم.
او با اشاره به نقش پررنگ مطبوعات و خبرگزاریها در توسعه فرهنگ پوشش اظهار کرد: صدا و سیما نیز در اغلب موارد برای طراحی آثار تاریخی زمان و هزینه مناسب را صرف نمیکند به نحوی که اغلب لباسهای سنتی و تاریخی به صورتی ساده نشان داده میشوند و تنها افراد متمول با بته جقه ترسیم میشوند در حالی که این نوع کارها جای مانور بسیاری دارد.
این کارشناس بیان کرد: برخی از طراحان لباس اذعان میکنند که موتیفهای ایرانی کم هستند اما من به جرات میگویم که اگر طراحان بخواهند برای مدتهای طولانی میتوانند از این طرحها به صورت تلفیقی بهره ببرند.
مکاری با اشاره به امکانناپذیر بودن ارائه طرح لباس ملی در اینباره گفت: در کشوری مانند ایران که چنین گستردگی فرهنگی دارد نمیتوان انتظار داشت که یک لباس و پوشش بتواند تمام سطح نیاز مردم را پاسخگو باشد لذا باید به مساله کارشناسانهتر نگاه کنیم و منطقیتر با آن برخورد کنیم.
انتهای پیام/