به گزارش سرویس تئاتر هنرآنلاین/ "فریب" نتیجه اقتباس و دراماتورژی داستان شگفت‌انگیز پیتر شلمیل اثر اُدِلبرت فون کامیسو است و به شیوه تجسمی در صحنه اجرا می‌شود. نمایشی که با تصویر شب و بعد طلوع خورشید روی پرده و پخش این تصاویر بر پرده آغاز می‌شود. بعد دختری در حال انجام حرکات موزون است که در پس‌اش شاهد یک سایه عین به عین حرکات این دختر را تکرار می‌کند. البته به شوخی و از سر مهر و دوستی از این حرکات تخطی می‌کند و به اصطلاح به دل خودش می‌رقصد. این رابطه با هماهنگی در خواب و بیداری این دو یعنی دختر و سایه نمایش داده می‌شود. تا اینکه فریب (مالاسومبرا) می‌آید و سایه را از دختر می‌گیرد. سایه نمادی از روح و همزاد دختر است که در نبودنش افسردگی و کسالت خواهد آمد. اما از آن سو نیز سایه مجذوب دنیای فریب است و او هم به تدریج آگاه می‌شود از این فریب‌خوردگی. بالاخره سایه از یک سو و دختر از سوی دیگر تلاش می‌کنند از شر فریب رهایی یابند و سر آخر باز مثل گذشته در کنار هم قرار خواهند گرفت.

"فریب" سفر درونی را بر پرده نمایان می‌کند و در صحنه حقیقت وجودی انسان عیان است. انسانی که می‌خواهد سالم و رها زندگی کند اما همیشه فریبی سد راه می‌شود. او در کمین است تا انسان را گول بزند و از راه به در کند. این گول‌خوردگی یک انحراف و مایه دور افتادن از اصل خویش است.

"فریب" به اقتضای فرم و تکنیک است که جاذبه اولیه را برای ایجاد فرصتی مکاشفه‌گرایانه آماده می‌کند. اگر این نباشد که ذهن نمی‌تواند این جست‌جو و مسیر کشف را زیبا ببیند. در این هزارتوی گمگشتگی است که راه مشخص می‌شود. اثر به یک رابطه‌ی شهودی با مخاطب اندیشیده است. به نوعی ذهنیت به عینیت درآمده تا بشود رابطه روح با جسم را درک کرد. همگرایی این دو است که مایه نجات و رستگاری است.

"فریب" فراتر از تکنیک موفق است تا ذهن متمرکز را درگیر کند و برای ذهن غیر متمرکز اتفاقی نمی‌افتد. یعنی راه ورود به جهان نمایش فریب، همانا تمرکز ذهنی است. باید از آن نواختن موسیقی زنده و حرکات بازیگران و نقاشی‌ها و سایه بشود به تمرکزی عمیق رسید. این فرو شدن در هستی نمایش است که وامی‌دارد جهان ذهنی خود را کشف کنیم. همسان‌سازی با قهرمان نمایش چنین مسیری را برایمان تدارک می‌بیند.

شاید از بنیان انتخاب عروسک سایه و بعد نقاشی‌های رنگی برای چنین نمایشی درست باشد. اما بهتر این است که در تلفیق با بازیگر این نمایش شکل می‌گیرد. یعنی در نبودن انسان و جایگزین شدن عروسک به جای انسان، نمایش از غایت تاثیرگذاری‌اش باز می‌ماند. حضور انسان نمایندگی می‌کند تک تک مخاطبان متمرکز اثر را تا بشود در این مسیر طی طریق کرد. همذات‌پنداری مخاطب با بازیگر راه را سهل می‌کند و هر چند پیش از آن متمرکز شدن بر ماجراها مهم و سخت است که اگر اتفاق نیفتد هیچ لحظه‌ای از نمایش "فریب" دوست داشتنی نخواهد بود.

"فریب" بیشتر برای بچه‌ها مناسب است تا بزرگسالان. یعنی به اقتضای تکنیک و حاکم شدن فانتزی بر فضا، مخاطب کودک و نوجوان بر آن تمرکز بیشتری خواهد گرفت تا بزرگسالی که منطق وجودی‌اش او را پس می‌زند از ورود به چنین جهانی. بزرگسال به جهان واقعی و منطق اهمیت می‌دهد اما بچه‌ها عاشق فانتزی و تخیل محض‌اند و به همین خاطر خیلی ساده پا در جهان فریب می‌گذارند و با باور کردن همه چیز از این هزارتو به روشنای جان نفوذ می‌کنند. چه خوب است که از کودکی مفاهیم هستی‌شناسانه و اصالت‌های وجودی از طریق هنر نمایش به آدم‌ها آموزش داده شود. این خود مقدمه‌ای برای رسیدن به جاهای والاتر است. به خصوص دوران نوجوانی که سرشار از پرسش‌های بنیادین برای کشف جهان هستی است. به همین دلیل ساده بیشتر برای جشنواره کودک و نوجوان مناسب است تا تئاتر فجر.

انتهای پیام/

رضا آشفته