به گزارش خبرنگار تئاتر هنرآنلاین ؛ 46 سال از زمانی که کلنگ احداث مجموعه تئاتر شهر در محل سابق کافه شهرداری در سال 1346 به زمین خورد، میگذرد. این بنا در روز هفتم بهمنماه سال ۱۳۵۱ با روی صحنه رفتن نمایشنامه مشهور "باغ آلبالو" آنتون چخوف افتتاح شد.
بنایی که طی این سالها با عناوین پر طمطراقی همچون؛ قلب تپنده تئاترایران ، شاهرگ حیاتی هنر نمایش، قطب تئاتر کشور و... از آن یاد میشود، این روزها پس از چهار دهه میزبانی از هنرمندان و مخاطبان تئاتر، با آنکه به عنوان یک میراث ملی فرهنگی ثبت شده، بخاطر زخمهایی که از حدود یک دهه پیش بخاطر تصمیمگیریهای غلط و عجولانه بعضی مدیران بر پیکر آن وارد شده حال و روز خوبی ندارد.
به عبارتی دیگر اوضاع این ساختمان مهم هنری فرهنگی آنقدر بحرانی است که این روزها مدیر تئاتر شهر با هشدار نسبت به وضعیت ایمنی این مجموعه اعلام کرده که باید زنگ خطر و احتیاط را به صدا درآورد چراکه به لحظه انفجار مشکلات فنی و زیربنایی تئاتر شهر رسیدهایم.
1382 و 1383، احمدینژاد، شهرداری و...
اواسط سال 1382، زمانی که محمود احمدینژاد بر کرسی ریاست شهرداری تهران تکیه زد، این نهاد به بهانه نامنظم بودن و عدم زیبایی بصری تابلوهای تبلیغاتی نمایشها در اطراف تئاتر شهر را که در آن زمان تنها امکان تبلیغات و اطلاعرسانی نمایشهای روی صحنه برای اهالی تئاتر بود را برمیدارد.
اهالی تئاتر به این مسئله معترض میشوند چراکه تنها مکان و امکان تبلیغ نمایشهای آنها را به بهانه زشت شدن فضای شهری از آنها گرفتند. شهرداری اما در پاسخ به این اعتراضات، وعده جایگزین کردن تابلوهای بزرگ الکترونیک ویژه تبلیغات و اطلاعرسانی نمایشهای تئاتر شهر را میدهد. وعدهای که مانند بسیاری از وعدههای دیگری به هیچ سرانجامی نرسید.
هنوز سال 1382 به پایان نرسیده که شهردار وقت تهران مجوز ساخت یک مجموعه فرهنگی مذهبی با نام "مجتمع ولیعصر(عج)" را در ضلع جنوبی تئاتر شهر صادر میکند. در میان بهت اهالی تئاتر و دوستداران فرهنگ، در چند روز گودال عمیقی در پارکینگ تئاتر شهر حفر میشود. نخستین نتیجه قابل پیشبینی این گودبرداری غیراصولی و عجولانه ترک خوردگی دیوار تالار قشقایی را در پی دارد.
این تصمیم و گودبرداری غیرمهندسی صورت گرفته باعث اعتراض شدید اهالی تئاتر میشود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصرف این زمین را غیرقانونی میداند و سازمان میراث فرهنگی نیز نگرانیهای خود را درباره مخدوش شدن حریم منظری تئاتر شهر مطرح و اعلام میکند که ساخت مسجد و پارکینگ طبقاتی در نزدیکترین فاصله به تئاتر شهر برای این ساختمان خطرآفرین است و کارشناسان این سازمان هرگونه ساخت و ساز اطراف بناهای تاریخی که از حیث کالبدی و منظری، آنها را تحت الشعاع قرار دهد را عملی غیرقانونی میدانند.
نهایتا با رایزنیهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با شهرداری تهران و همچنین امضا تفاهمنامهای میان شورای شهر و اهالی تئاتر، شهرداری ناچار به اقداماتی ترمیمی برای حفاظت از این بنا دست میزند. اقداماتی که هیچ کس آن را تایید نمیکند و برای همه مانند روز روشن است که این ترمیم به هیچ وجه برای جبران خسارت به وجود آمده کافی نیست.
اما عملیات ساخت و ساز مجتمع فرهنگی فوقالذکر پس از گودبرداری عجولانه سازندگان آن، بخاطر مناقشات به وجود آمده میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان میراث فرهنگی با شهرداری تهران، به همان شکل رها میشود.
1384، ریزش دیوار و توقف اجرا در سالنهای قشقایی و سایه
آبان ماه سال 1384 پس از نزدیک به دو سال از گودبرداری غیراصولی شهرداری، پیشبینی کارشناسان درباره خطرآفرین بودن این عملیات به واقعیت میپیوندد.
پس از حدود دو سال ترک خوردگی دیوار تالار قشقایی که به حال خود رها شده، باعث فروریختن بخشی از دیوار تالار قشقایی و کارگاه دکور این مجموعه و در پی آن ترکیدگی و نشت لوله گاز میشود و بدین ترتیب اجرای نمایش در دو تالار قشقایی و سایه متوقف میشود.
وزیر وقت ارشاد، خانه تئاتر، انجمن کارگردانان تئاتر، انجمن بازیگران تئاتر و... با انتشار بیانیههای مختلف اعتراضات رسمی خود را به گوش شهرداری میرسانند. شهردار جدید تهران، دکتر قالیباف در واکنش به نامه وزیر ارشاد میگوید: "مدیریت گذشته شهرداری باید پاسخگوی آسیبهای تئاتر شهر باشد."
1385، آغاز فاز اول بازسازی تئاتر شهر
در جریان حوادث رخ داده در سالهای 82 تا 84 و طی بازدیدهای مختلفی که مسئولان فرهنگی و هنری از مجموعه تئاتر شهر به عمل آوردند، موضوع بازسازی تئاتر شهر و ضرورت آن از سوی هنرمندان تئاتر مورد تایید مسئولان قرار گرفت و کلنگ بازسازی تئاتر شهر به زمین زده شد.
بهروز غریبپور، به عنوان یکی از بهترین گزینهها برای بازسازی تئاتر شهر انتخاب و قرارشد از اسفندماه سال 85 بازسازی این مجموعه با مدیریت این هنرمند صورت بگیرد، اما پس از مدتی و ظاهرا به دلیل ضوابط و مقررات ساخت و ساز، پروژه بازسازی تئاتر شهر از بهروز غریبپور گرفته شد و به بنیاد رودکی (نهاد نیمهدولتی و نیمهخصوصی) سپرده شد. بنیاد رودکی نیز آغاز بازسازی را به دلیل نبود بودجه به اردیبهشتماه سال 86 موکول کرد که همین امر تعطیلی تئاتر شهر را به همراه داشت.
با تعطیلی موقت تئاتر شهر به بهانه بازسازی توسط بنیاد رودکی و شایعه تعطیلی کامل این مجموعه نگرانی بیش از پیش اهالی تئاتر را به دنبال داشت به گونهای که برگزاری چند نشست خبری و رسانهای برای برطرف کردن این نگرانیها از سوی مدیر وقت مرکز هنرهای نمایشی نیز تاثیر چندانی نداشت و نهایتا مشخص شد که نگرانی اهالی تئاتر درست بوده زیرا بازسازی غیراصولی صورت گرفته توسط پیمانکار علاوه بر اینکه باعث فرسودگی زودتر از موعد این ساختمان قدیمی شد، تعطیلی تمام مجموعه تئاتر شهر را نیز به همراه داشت.
1386، بازگشایی تئاتر شهر پس از 10 ماه
نهایتا پس از گذشت 10 ماه از آغاز فاز اول بازسازی تئاترشهر و صرف هزینهای بالغ بر 3 میلیارد تومان، درهای مهمترین مرکز تئاتر کشور همزمان با برگزاری بیستوششمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر در روز 17 بهمنماه سال 86 به روی هنرمندان و مخاطبان هنر نمایش گشوده شد.
پس از بازگشایی تئاتر شهر مشخص شد بازسازی صورت گرفته توسط پیمانکار و به دلیل تعمیرات غیر اصولی انجام شده نه تنها مرهمی بر زخمهای این مجموعه هنری گذاشته نشده که مشکل بر مشکلات قبلی افزوده است.
استفاده از سنگ برای جدارههای داخلی که اصطلاح (چلوکبابی) را برای تئاتر شهر از زبان بسیاری از هنرمندان از جمله امیر جعفری به ارمغان آورد؛ باعث سنگینی دیوارههای این بنا شد و حتی تعمیرات صحنه سالن اصلی تئاتر شهر نیز باعث شد آکوستیگ این سالن بر هم بخورد؛ در حدی که حمید سمندریان که پس از جشنواره تئاتر فجر در این سالن نمایش "ملاقات با بانوی سالخورده" را به صحنه برد به مشکل صدادهی این سالن اشاره کرد.
1387-1388، شکاف دیوار در ضلع جنوبی
هنرمندان تئاتر پس از بازگشایی تئاتر شهر با تحمل شرایط بد به وجود آمده ناشی از بازسازی غیراصولی و نیمهکاره و در حالی که مسئولان و دست اندرکاران مربوطه نیز سعی میکردند به روی خودشان نیاورند که چه اتفاقی در فاز اول بازسازی بر سر تئاتر شهر آمده، سال 1387 را سپری کردند.
سال 88 شکاف بزرگی در دیوار ضلع جنوبی مجموعه تئاتر شهر به وجود میآید. سیدمحمد حسینی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور در مجموعه تئاتر شهر و بازدید از شکاف بوجود آمده که نگرانی بیش از پیش همه دوستداران هنر را در پی داشت، با تاکید بر بازسازی مجموعه تئاتر شهر و برطرف کردن اشکالات موجود در ساختمان، میگوید: "ما سعی کردیم اعتباراتمان در سال آینده افزایش قابل توجهی داشته باشد و مشکلی بابت بازسازی تئاتر شهر از این نظر نداشته باشیم."
با این حال اما در سال 88 و 89 هیچ اقدامی خاصی در راستای ادامه بازسازی مجموعه تئاتر شهر صورت نگرفت تا اینکه بالاخره در مردادماه سال 90 فاز دوم بازسازی تئاتر شهر به صورت عملی با انتشار خبر تعطیلی سالن اصلی این مجموعه آغاز شد.
1390، تخریب نمای بیرونی و سرقت کاشیهای تئاتر شهر
سال 90 و در حالی که اهالی تئاتر منتظر بازگشایی سالن اصلی تئاتر شهر هستند، فرآیند تخریب این مجموعه هنری شکل جدیدی میگیرد.
کاشیهای نمای ضلع جنوبی تئاتر شهر به دلیل نبود امنیت و محافظت جدی مورد سرقت و تخریب قرار میگیرد. این اتفاق در حالی روی میدهد که کارشناسان و هنرمندان بارها در اینباره که فضای پیرامون حرفهایترین مجموعه تئاتری ایران نه تنها فضایی مناسب نیست بلکه همواره باعث بروز مشکلات مختلفی برای تئاتر شهر و اهالی تئاتر شده، هشدار داده بودند.
1391، ساخت پلاتو غیراستاندارد بر روی پشت بام
خبر ساخت سازهای جدید در پشتبام تئاتر شهر در سال91 یک بار دیگر تئاتر شهر را در صدر اخبار قرار داد. سازهای که کارشناسان مرمت آثار تاریخی با اشاره به آسیبهایی که در طول چند سال اخیر به بدنه تئاتر شهر وارد شده و وجود ترکهایی در سقف سالن قشقایی و ترکهای روی بدنه تئاتر شهر، با ساخت این سازه بر روی پشتبام تئاتر شهر مخالف کردند و معتقد بودند که؛ نباید هیچ فشاری به این بنای تاریخی وارد کرد.
جریان ساخت این سازه از این قرار بود که یکی از کارگردانان تئاتر با موافقت مدیر وقت مجموعه تئاتر شهر توافق کرده بودند که این سازه را روی تئاتر شهر بسازند. بنا به برخی اطلاعات حجم این سازه حدود 3 تن بار را به بنای تئاتر شهر تحمیل میکرد. خوشبختانه پس از پیگیریهای هنرمندان و اهالی رسانه، و بررسیهای صورت گرفته مشخص شد که ساخت سازه جدید روی بنای تاریخی تئاتر شهر کاملا غیرکارشناسی بوده و این پروژه متوقف شد.
تئاتر شهر و ایستگاه مترو
ساخت ایستگاه مترو در مجاورت تئاتر شهر نیز یکی از چالش برانگیزترین مسائل چند سال اخیر میان هنرمندان تئاتر و شهرداری تهران بوده است.
در این راستا هرچند با ایجاد ایستگاه مترو و راهاندازی خطوط اتوبوسهای تندرو مسئله دسترسی هنرمندان مخاطبان به تئاتر شهر که همواره یکی از مشکلات این سالهای تئاتریها بود به نوعی بهتر شده؛ اما این نکته که به طور کلی ساخت ایستگاه مترو میتواند در دراز مدت آسیبی به ساختمان تئاتر شهر برساند نیز سوالی بود که هیچ وقت جواب قانع کنندهای به آن داده نشد.
هر چند در اینباره پس از سوالات و اعتراضات هنرمندان تئاتر، شرکت مترو و شهرداری تهران با صدور بیانهها و اطلاعیههای مختلف به اهالی هنر این اطمینان را دادند که ساخت ایستگاه مترو آسیبی به تئاتر شهر نخواهد زد؛ اما تردیدی نیست که ایستگاه مترو از نظر نمای بیرونی آسیب شدیدی به نمای تئاتر شهر و جلوه آن وارد کرده است.
1392، ادامه سرقت کاشیها و...
زنگ خطر جدیدی اما این روزها برای مجموعه تئاتر شهر به صدا درآمده که روند 10 ساله گذشته را نشان میدهد که چگونه این بنا دوباره در معرض خطر قرار گرفته است و بیانگر این است که دولت یازدم میراث چه مشکلاتی در بدنه تئاتر کشور است. به گفته مدیر مجموعه تئاتر شهر، این مجموعه برای برگزاری سی و دومین جشنواره تئاتر فجر آماده نیست.
سیستم اعلام حریق، پوسیدگی شبکه فاضلاب، ایزوگام پشتبام ، تعویض صندلیهای سالنها، تعمیر درهای اصلی این مجموعه از جمله موارد ضروری است که تئاتر شهر به آن نیازمند است. این در حالی است که قادر آشنا مدیر مرکز هنرهای نمایشی در رد حرف های مدیر زیر مجموعه خود از اختصاص یک و نیم میلیارد توامان بودجه برای بازسازی مجموعه تئاتر شهر در سال 91 و همچنین تصویب سه میلیارد بودجه برای ادامه بازسازی های در سال 92 خبر می دهد که تاکنون یک میلیارد آن به مجموعه تئاتر شهر تزریق شده است.
اما با کنار هم قرار دادن دو مدیر تئاتری که در سالهای پایانی دولت گذشته بر مسند تئاتر و مجموعه تئاتر شهر نشستند در می یابیم که دو و نیم میلیارد هزینه صرف بازسازی تئاتر شهر طی 18 ماه گذشته شده است و همچنان این مجموعه دچار مشکل است. مسئله ای که ذهن ها را دچار کج اندیشی می کند که آیا این بودجه ها براستی مصرف و یا به صورت اصولی کار شده است؟
اما با طرح این مسائل، علی مرادخانی که دو ماه از حضور او در مسند معاونت هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گذشته مصرانه پیگیر بازنگری لازم از سوی کارشناسان برای بازسازی این مجموعه شده است و خواستار بحث ساماندهی و بهروزرسانی تئاترشهر در کمترین زمان شده است.
از سویی دیگر امسال باز هم در حالی به روزهای برگزاری جشنواره تئاتر فجر نزدیک میشویم که متاسفانه باز هم تعداد دیگری از کاشیهای تئاتر شهر به سرقت رفت و فضای بیرونی این مجموعه کماکان تحت تاثیر ساخت و سازهای متعدد در اطراف آن شکوه و زیبایی خود را بیش از پیش از دست داده و آنطور که از شواهد پیداست امسال تغییر و تحول خاصی در تئاتر شهر به وجود نخواهد آمد.
اما در مجموع هنرمندان هنرهای نمایشی نسبت به روزهای آینده تئاتر شهر و سرنوشت آن با توجه به تغییر و تحولاتی که در سطح مدیریت معاونت هنری بوجود آمده، امیدوار هستند که هر چه زودتر نسبت به رفع نگرانی اهالی تئاتر و دوستداران هنر و فرهنگ کشورمان و حفظ و مرمت تئاتر شهر آنهم به شکل استاندارد، اقدامات لازم صورت بگیرد.
انتهای پیام/32/
حسین سینجلی