به گزارش خبرنگار موسیقی هنرآنلاین ؛ عصر پنجشنبه 9 آبان ماه کتاب «تجزیه و تحلیل و شرح ردیف موسیقی ایران» فرهاد فخرالدینی با حضور علی مرادخانی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از هنرمندان از جمله محمد سریر کامبیز روشنروان، شهرام ناظری، داوود گنجه ای، داریوش طلایی و جمعی از هنرمندان رونمایی شد.
در ابتدا این مراسم، محمد سریر رئیس هیات مدیره خانه موسیقی، گفت: انتشار این کتاب ارزشمند گامی موثر در شرح ردیف موسیقی ایران است. خوشبختانه در سه دهه اخیر بحث تئوریک موسیقی بسیار فعال شده است. در حوزه تئوریک دو جنبه مهم وجود دارد یکی جانمایه دستگاهها است که چقدر اصالت دارند و روایتهایی که از آن است کدام یک اصیل است. از سوی دیگر ذات موسیقی ایران و ردیف موسیقی ایران در بداههنوازی نهفته است. شأن این گوشهها در ظرفیت ردیفها حائز اهمیت است.
وی ادامه داد: موسیقی ردیف دستگاهی حاصل خلاقیت مشترک هنرمندان است و متأثر از شرایط اجتماعی زمان های گوناگون در طول تاریخ پدید آمده است. از سوی دیگر روایتهای ردیف نوازی باید با نگاهی تحلیلی مورد بررسی قرار گیرد. نباید تردید کنیم که تئوری موسیقی در سالهای اخیر بسیار مورد بررسی قرار گرفته است. این تحلیلها برای نسل جوان بسیار اثرگذارند.
سریر افزود: این اثر حاصل عمر و شاید 5-6 دهه تلاش در حوزه موسیقی ردیف دستگاهی است و تحلیل آن کاری بس دشوار است. وی کتاب دیگری نیز نوشته که بخش مهمی از تاریخ موسیقی ایران را در خود داشت. این کتاب نزدیک به 500 صفحه و مشتمل بر تاریخچه ردیف و دستگاه و همچنین تجلیل تمام گوشهها است اساتید ارزشمندی در ردیف نوازی از جمله تجویدی و صبا و معروفی تاکنون زیستهاند و اکنون برخی از ردیفها و گوشهها میزانبندی است کار کردن در این حوزه بسیار دشوار است. به یاد دارم در دورانی که ردیف موسی خان معروفی نیز منتشر شد هنوز بحثهایی درباره آن وجود داشت و به همین سبب غالباً هنرمندان بدین بخش از موسیقی نمیپردازند. این کار با حمایت موزه موسیقی و تلاشهای مرادخانی منتشر شده است کمتر اثری در سالهای اخیر از سوی ناشران انجام میشود بعید میدانم در آینده جوانها هم به دنبال چنین کاری بروند.
در ادامه این مراسم داریوش طلایی ضمن اشاره به این نکته که فخرالدینی معلم درس تئوری موسیقی او بوده است، گفت به خوبی به یاد دارم که هر زمان شرایط طوری بوده که موسیقی نمیتوانست نشر داشته باشد، غیر ظاهری رشد میکرده است. یکی از دورههای تعالی هنر دوره ناصرالدین شاه قاجار بوده است شاید بتوان دلیل آن را سفرهای خارجی وی دانست همین موضوع سبب میشود که در دربار موسیقی جدی نیز باب میشود بنابراین در این دوره که موسیقی به تعالیم اشرافی اضافه میشود و اساتید به جمعآوری موسیقی گذشته میپردازند و موسیقی ایرانی را به صورت رپرتواری منسجم در میآورند.
وی افزود: آنچه در این کتاب مطرح شده فراتر از ردیف است. فخرالدین در این کتاب کاری جامع انجام داده است. این کتاب در 4 بخش تنظیم شده و آنچه تئوری نوین ایران که بنیان آن کلنل وزیری بوده است، در بخش نخست آمده است. بخش دوم مشتمل بر تاریخچه ردیف است که به رسالات کهن پرداخته است. نکته جالب در این کتاب آن است که این کتاب تنها یک تئوری موسیقی نیست و حاشیهها و نکات در آن ذکر میشود. عنوان بعدی موسیقی ایران در دوران قاجار است که به روایات میپردازد.
قسمت چهارم مفصلترین بخش است که گوشهها و دستگاهها را تحلیل میکند و نه تنها فرم گوشه را تحلیل میکند، کارهایی را که میتوان با آنها انجام داد نیز بیان شدهاست.
علی اکبر قربانی از شاگردان فرهاد فخرالدینی پس از سخنان طلایی روی صحنه آمد و از خاطرات خود و روند همکاری برای کتاب گفت: از همان ابتدا مشخص بود تا چه حد نکته بینانه به موضوعات پرداخته شده است به بسیاری از مباحثی که میان اساتید ممکن است مورد عدم تفاهم باشد در این کتاب پرداخته شده است و میتواند به عنوان مرجعی برای هنرجویان موسیقی ایران و هنرمندان به حساب آید. وی در انتهای کلامش از فرهاد فخرالدینی تشکر کرد که به وی اعتماد کرده است.
پس از سخنان وی علی هاشمی به روی صحنه آمد و در آغاز کلام خود گفت: بهترین عامل تشخیص موسیقی ایرانی دل است. آنچه جزو اعتقادات من شده بداههخوانی ،بداههنوازی و حسن انتخاب است تلفیق صدا و موضوعیت شعر جزو بداهه است و بسیار حایز اهمیت است. درک مفهوم اصلی شعر بسیار دشوار و مهم است.
سپس کامبیز روشن روان روی سن حاضر شد و ضمن اشاره به این که خود را شاگرد او میداند گفت خوشحالم که این کتاب امروز منتشر شده است. یادم میآید که استاد فخرالدینی روزی به شباهت و ارتباط ساختاری بین نقشهای فرش و هنر با موسیقی اشاره کرد و این موضوع سبب شد تا من به دنبال درستی این موضوع روم و به این نتیجه برسم نه تنها فرش که با همه هنرهای دیگر نیز هم ریشه است. اما در این زمینه تا کنون کم کار شده. در این کتاب به ترنج اشاره کردهاند و شکل آن را نیز گذاشتهاند.
وی تاکید کرد: این کتاب یک کتاب مرجع موسیقی است و میتوان در مقطع دکتری آن را تدریس کرد امیدواریم روزی این کتاب به همه مراکز علمی دنیا برود چرا که منبع مرجع راجع به بخشهای مختلف به زبان دیگر نداریم و شناخت زیادی درباره موسیقی ما در دنیا نیست با خواندن این کتاب میتوان به دانشی جامع در زمینه ردیفنوازی رسید. به ویژه در بخش موسیقی قدیم ایران موضوعاتی نهفته است که نه تنها ویژگیهای جدید بلکه ارتباطات ردیفهای مختلف با یکدیگر در آثار گنجانده شده و خواننده از لحظهلحظه آن سرشار از عشق و امید میشود.
بعد از سخنان او شهرام ناظری به روی سن آمد و ضمن اشاره به اتفاقی فرخنده که برای موسیقی ایران افتاده گفت: این اتفاق برای موسیقی ایران فرخنده است و همه باید از او بیاموزند.
وی تأکید کرد: موسیقی طی سالهای گذشته آنگونه که باید خود را نشان نداده است. از سوی دیگر مسئولان فرهنگی نیز کاری نکردهاند. کدام یک از مراکز درباره کتاب استاد طلایی کنگره و جلسه تشکیل دادند؟ مسئولان باید برای امتداد این ماجرا فکری کنند. به باور من مهمترین موضوع تنبلی ارگانهای مرتبط با موسیقی است شاید به این سبب که تصور میکنند این موضوع بدانها مربوط نیست.به هر حال امیدوارم مراکز فرهنگی در برنامهریزیهای سالانه خود در طیف گستردهتری به مسائل مربوط به موسیقی بپردازند.
پس از ناظری محمد موسوی نوازنده نی به روی سن آمد و ضمن اشاره به این نکته که امیدوارم سومین کتاب او را هم ببینیم گفت: آفتاب از شرق بلند میشود در غرب خبری نیست. در نگین انگشتری که از شوش به دست آمده و به 6000 سال قبل برمیگردد، عکس چنگ و طبل و نوازندگانش وجود دارد و من نمی دانم کدام یک از قدرت های دنیا 6000 سال مدنیت دارند. در واقع باید گفت ما صاحب فرهنگی غنی از موسیقی هستیم.
فخرالدینی بعد از سخنان موسوی روی صحنه آمد و گفت: حس میکنم بیهوده کار نکردهام دوستانم یادشان نرفته که شاگردم بودند، آنها امروز از اساتید موسیقی ایراناند و من به دوستیشان افتخار میکنم.
وی افزود: سالیان سال نوازنده بودم و بعد رهبری ارکستر را برعهده گرفتم استاد جواد لشکری شاهد بودند که در رادیو از نوازندگی به رهبری ارکستر رسیدم. در این ضمن آثار متعددی در زمینه آهنگسازی انجام دادم. زمانی هم رهبر ارکستر رادیو بودم و هم مدرسی پرکار بودم و آهنگ به وفور میساختم و شبها تا صبح نمیخوابیدم تا اثری برای رادیو بسازم. با کنارهگیری من چند حادثه اتفاق افتاد. یک انقلاب فرهنگی اتفاق افتاد و در هنرکده موسیقی ملی دیگر درس ندادم و به یکباره پیرامونم خالی بود نه از اداره ارکستر و نه هنرستان موسیقی ملی انجام شد. شروع به نوشتن شرح موسیقی ایران کردم. همایون و اصفهان و شور و متعلقات آن را نوشتم. اما به سرعت کارگردانها به سراغم آمدند و بهترین کار را موسیقی سریال دانستم و موسیقی سربداران را نوشتم. بلافاصله موسیقی ابنسینا که آن را امشب اجرا میکنم. در انتخاب قطعات هوشیاری زیادی اتفاق افتاد. اما موسیقی ما مدیون روحالله خالقی است. از 1338 در کتابخانه ملی کتابهای روحالله خالقی را خواندم و غافل بودم که چه اثری بر من خواهد گذاشت و همزمان با آموزش تدریس را هم آغاز کردم از من خواستند تا طبق قوانین فارابی تنبور خراسان را به ردیف درآورم و فواصل آن شبیه تار و سه تار بود. به من پیشنهاد شد که موسیقی قدیم را ریشهیابی کنم. ریتم و صدا را باید بشناسیم تا وارد مباحث اصلی موسیقی شویم من گنجینههایی از ارموی و مراغهای را کشف کردم. موقف به کشف آهنگی شدم که 600 سال قدمت دارد و عبدالقادر مراغهای آن را ساخته و قدیمیترین قطعه مکتوب است همه اینها را به نت درآوردم. توجه به ریشهها ما را استوارتر به جلو میبرد و با اتکا به ریشهها محکمتر خواهیم ایستاد.
بعد از سخنرانی فخرالدینی معاون هنری وزیر ارشاد، به روی صحنه آمد و با اشاره به چگونگی روند پیشنهاد موزه موسیقی به فرهاد فخرالدینی برای انتشار این کتاب عنوان کرد فقر مستندات در حوزه موسیقی احساس میشود.
وی گفت: میتوان در این زمینه میزگرد تشکیل داد ما کسانی که سالیان سال زحمت کشیدهاند، را مورد ارزش قرار نمیدهیم باید بزرگان خود را با شایستگی مطرح کنیم ما قدری دریغ میکنیم، از معرفی بزرگان برعکس غرب که کوچکترین کارها را به نحوی ارائه میدهند که همه را متوجه میکنند. وی قول داد در آینده اساتید بازارگرمی بیشتری کار خود را انجام دهند و مستندات موسیقی را به رشته تحریر درآورند. یکی از ویژگیهای فخرالدینی این است که به قدری سخنان را شیرین بیان میکند، که به سرعت فهمیده میشود در نهایت وی برای فخرالدینی طول عمر آرزو کرد.
با حضور مرادخانی، سریر، روشنروان، ناظری، موسوی، ساهاکیان، صدیق تعریف، رامسری، طلوعی، نوربخش، بیژن بیژنی، رفعتی، علی رحیمان کتاب «تجزیه و تحلیل و شرح ردیف موسیقی ایران» رونمایی شد و فخرالدین پس از حضور بزرگان موسیقی روی صحنه از آنها تشکر کرد و گفت: این دو کتابی که امسال نهایی شد، مایه افتخار من بود.
پس از این دو بخش کوتاه از موسیقی متن مجموعه تلویزیونی" ابن سینا" و همچنین، با حضور سالار عقیلی "حالا چرا" از ساختههای روحالله خالقی اجرا شد و بعد با تشویق بی امان حاضران قطعه "ای ایران" پایان بخش این مراسم بود.
انتهای پیام/