به گزارش خبرنگار هنرآنلاین، مرلین رابینسون از جمله نویسندگان معاصر آمریکایی است این نویسنده که از اعضا فرهنگستان هنر و دانش آمریکا است در سال ۲۰۱۱ از طرف دانشگاه آکسفورد کرسی سالانهٔ ازموند هارمزورت در هنر و ادبیات آمریکایی در دانشگاه بنیاد آمریکایی راترمر را دریافت کرد. این نویسنده که آثارش ر ایران کمی گمنام است اولین رمان خود"خانه داری" را در سال 1980 منتشر و جایزه بنیاد همینگوی را از آن خود کرد. همچنین دومین اثر او "گیلیاد" در سال ۲۰۰۴ منتشر و جایزهٔ کانون منتقدان کتاب ملی، امبسادور و جایزهٔ پولتیزر سال ۲۰۰۵ را برد.
رمان "خانه" سومین رمان مریلین رابینسون، در سال ۲۰۰۸ منتشر شد و جایزهٔ ملی اورنج انگلستان را آن سال گرفت. این کتاب از میان ۱۵۶ عنوان و از سوی ۱۲۳ کتابخانه از سراسر دنیا نامزد جایزهٔ "ایمپک دوبلین" ۲۰۱۰ شد که به عنوان گرانترین جایزهٔ ادبی شناخته میشود. در ضمن رمان"گیلیاد" علاوه بر جوایزی که تاکنون کسب کرده کتاب مورد علاقه باراک اوباماست و او سال 2012 به مریلین رابینسون و چند نفر دیگه نشان ملی علوم انسانی(national humanities medal)را به خاطر قلم گیرا و پرقدرت به او اهدا کرده است.
آثار این نویسنده بزرگ جهانی را در ایران با ترجمه مرجان محمدی به وسیله نشر آموت می شناسیم به بهانه انتشار رمان"گیلیاد" به گفت وگوبا مرجان محمدی مترجم آثار این نویسنده در ایران پرداختیم.
چطورعلاقمند به ترجمه آثار مریلین رابینسون شدید؟
من همیشه کتاب هایم را خودم انتخاب می کنم، چون اگر از کتاب و داستانش خوشم نیاید ترجمه کردن آن بسیار سخت می شود. چند سال پیش که مشغول بررسی چند کتاب بودم به طور اتفاقی با نام خانم رابینسون آشنا شدم. در اینترنت و در مجله گلستانه مطالبی در مورد ایشان خواندم و با آثارشان آشنا شدم. کتاب های ایشان را سفارش دادم و چون "خانه "اولین کتابی بود که به دستم رسید آن را خواندم و تحت تأثیر عشق و گرمایی که در این داستان وجود داشت قرار گرفتم و با مطالعه بیشتر در مورد خانم رابینسون متوجه شدم در دنیا ایشان را به عنوان نویسنده ای می شناسند که قلمی وزین و پرقدرت دارد. ایشان جایزه های بسیاری را هم از آن خود کرده اند. ولی در ایران هیچ اثری از ایشان چاپ نشده بود و چندان این نویسنده را نمی شناختند. به همین سبب تصمیم گرفتم کتاب "خانه" را ترجمه کنم.
تا به حال چند رمان از این نویسنده ترجمه کردید؟
خانم رابینسون 3 رمان دارند که هر سه را ترجمه کرده ام. ولی این طور که خودشان می گفتند رمان چهارم هم در راه است. رمان"خانه" را این نویسنده بعد از "گیلیاد" نوشته و گویا طبق آنچه شنیده ایم این رمان ادامه داستان رمان"گیلیاد" است. اما شما "خانه" را زودتر ترجمه کردید؟
خانم رابینسون بعد از پایان رمان "گیلیاد" احساس می کنند که هنوز نمی توانند شخصیت های داستان را به حال خود رها کنند. ایشان می گویند که صدای جان ایمز(راوی داستان گیلیاد) هنوز در گوشم بود. به همین سبب تصمیم می گیرند در کتاب" خانه" زندگی یکی دیگر از شخصیت های کتاب (جک بوتون) و رابطه او با خانواده اش را روایت کنند. از آن جا که این دو داستان هر یک خوانشی مستقل دارند پس و پیش خواندن آن ها هیچ گونه خللی در فهم داستان به وجود نمی آورد. اگر نظر شخصی من را بخواهید باید بگویم هم چنان ترجیح می دهم "خانه" را پیش از "گیلیاد بخوانم!
به عنوان یک مترجم مسلما با آثار نویسندگان متفاوت و متنوعی در دنیا آشنا هستید چه ویژگی آثار رابینسون دارد که ترغیب می شوید آثار این نویسنده را ترجمه کنید؟
در آثار خانم رابینسون روایتی از عشق می بینیم که میان خانواده های امروزی خصوصا در جوامع آمریکایی شاید کمتر به چشم می خورد اما این گرما و وابستگی میان افراد چنان خواننده را تحت تآثیر می گذارد که گویی این داستان در زندگی واقعی خود ما اتفاق افتاده است. آثار خانم رابینسون فارغ از هیجانات و مبالغه و گزافه گویی هایی است که در برخی رمان ها وجود دارد تا خواننده را میخکوب کند. روایت داستان های ایشان بسیار آرام و در عین حال عمیق است. انگار در انتخاب تک تک واژه ها قصد و نیت خاصی وجود داشته است.
گویا با خود این نویسنده هم در ارتباط هستید و ایشان اطلاع دارند که آثارشان را در ایران ترجمه می کنید؟
بله. داستان های ایشان گاه و بی گاه اشاراتی به روایات مذهبی دارد. گاهی برای درک بعضی از قسمت ها مجبور بودم بارها به انجیل مراجعه کنم. هم چنین برای این که مطمئن شوم مفهوم را درست فهمیده ام با خواننده های آثار ایشان مکاتبه می کردم. اما بعد به این نتیجه رسیدم که باید هر طور شده با خودشان حرف بزنم. به دو دلیل ؛هم این که مطمئن شوم متن را درست فهمیده ام و دیگر این که برای ترجمه آثاراشان از ایشان اجازه بگیرم. درست است که در ایران قانون کپی رایت وجود ندارد و این خیلی بد است ولی خود ما که می توانیم دست کم نویسنده را از این امر آگاه کنیم و از او اجازه بگیریم. خانم رابینسون از این بابت خیلی به من لطف داشتند و نه تنها اجازه ترجمه و چاپ آثارشان را به من دادند بلکه بسیار خوشحال شدند که کتاب هایشان به زبان فارسی هم ترجمه می شود و در ایران که مهد کوروش کبیر است به چاپ می رسد.
ارتباط با نویسنده باعث می شود که شما نسبت به اثر اشراف بیشتری پیدا کنید و احیانا اگر در جایی در ترجمه دچار تردید نسبت به معادل واژه ها شوید با نویسنده مشورت کنید؟
دقیقا همین طور است. خانم رابینسون در قسمت هایی از کتاب به طور غیر مستقیم به مواردی اشاره می کنند که خواننده اگر نداند منظورشان چیست دچار سر درگمی می شود. در متن اصلی هیچ زیرنویسی وجود ندارد ولی من هنگام ترجمه بهتر دیدم مواردی را در پاورقی بیاورم تا مفهوم روشن تر شود.
آیا تاکنون مترجمی به جز شما آثار رابینسون را به فارسی ترجمه کرده است؟
تا آن جا که من می دانم و در این مورد در سایت کتابخانه ملی جستجو کرده ام. یک نفر چند سال پیش "گیلیاد "را ترجمه کرده اما نمی دانم به چه علت کتاب چاپ نشده و ناشر انصراف داده است. ژانر آثار این نویسنده ژانر خاصی است و رمان هایش معمولا تکمیل کننده آثار قبلی او هستند این به شما هم در ترجمه کمک می کند؟
البته این فقط در مورد کتاب "خانه "و "گیلیاد "صدق می کند. رمان "خانه داری" که اولین کتاب اوست و بیست سال پیش از "گیلیاد" چاپ شده داستانی کاملا متفاوت دارد. اما ترجمه کتاب "گیلیاد "از این بابت آسان تر بود چون شخصیت ها را کاملا می شناختم و در خلال ترجمه کتاب "خانه" به نوعی با شخصیت های داستان زندگی کرده بودم و گویی زندگیشان را مثل فیلم جلوی چشمم می دیدم، احساسشان را کاملا درک می کردم، با آن ها عشق می ورزیدم، گریه می کردم و منتظر می ماندم.
رمان"خانه" چه زمانی چاپ شد؟ این رمان تجدید چاپ شده است به خاطر دارم استقبال خوبی از این ترجمه شد. رمان "خانه "آخر سال 91 چاپ شد. نه، هنوز تجدید چاپ نشده است.
ارزیابی شما از استقبال آثار این نویسنده در ایران چطوراست؟
همان طور که پیش از این گفتم متاسفانه در ایران خیلی ها خانم مریلین رابینسون و آثار ایشان را نمی شناسند. شناختن نویسنده ای با آثاری سنگین و عمیق معمولا بیشتر زمان می برد. کتاب های ایشان در دنیا بسیار پر خواننده اند و امیدوارم به زودی در ایران هم جایگاه اصلی خود را پیدا کنند.
انتهای پیام/