به گزارش خبرنگار تجسمی هنرآنلاین؛ نفیس ترین نسخه موجود از نهج البلاغه مربوط به دوره قاجار است که این اثر عظیم توسط استاد محمد حسین علی‌عسکر ارسنجانی به خط ثلث و استاد علی نقی شیرازی به خط نستعلیق خوشنویسی شده است و استاد محمود مذهب باشی کار تذهیب و تجلید آن را به عهده گرفته است و ملا غلام حسین شیرازی توشیح آن را به انجام رسانده است، این اثرب ا همت و حمایت و سفارش محمدرضا خان قوام‌الملک، حاکم وقت شیرازنگاشته شده است.

نهج البلاغه نفیس ارسنجانی از هنر زیبای تذهیب و آرایه‌های بی‌نظیر، حضور رنگ‌های سنتی و اصیل ایرانی به همراه طلای اشرفی در تمامی صفحات برخوردا است و همه این ویژگی‌ها دست به دست هم داده‌اند تا این اثر زیبا را به اثری بی‌نظیر تبدیل کنند.

این نسخه خطی از نهج‌البلاغه یکی از اکتشافات هنر خوشنویسی در دهه اخیر به حساب می‌آید و تا کنون موردی شبیه آن یافت نشده است.

جلد لاکی این کتاب از جلوه‌های تابناک هنر تجلید ایران است و زمینه مشکی آن، حل‌کاری طلا، استفاده از نقش برگ انگوری و نقش گل و مرغ به صورت ترنج در وسط جلد، همراه با تسمه‌اندازی طلا و شنگرف در کناره‌های جلد این نسخه را در زمرة نمونه‌ای عالی در هنر نقاشی لاکی جای داده است.

این اثر ارزشمند از نمونه‌های نادر کتاب سازی نفیس ایران از نهج‌‌البلاغه به شمار می‌رود و کامل بودن کتاب و سالم باقی ماندن آن با برخورداری از ویژگی‌های بارز هنر کتابسازی دوره قاجار موقعیتی ممتاز به این اثر بخشیده است.

این اثر یکی از جلوه‌های کم نظیر کارگاه‌های هنری دوره قاجار است که به لحاظ خوشنویسی، تذهیب و تزئین، صحافی و کاغذ‌سازی و تجلید از قله‌های رفیع دوران خود به شمار می‌رود.

دراین کتاب متن کامل نهج‌البلاغه به خط نسخ در 14 سطر کتابت شده است، اندازه قلم حدود نیم میلی‌متر و اندازه هر سطح 5/9 سانتی‌متر است وکاتب فاصله خط کرسی سطرها را 2 سانتی‌متر در نظر گرفته است.

توشیح این کتاب توسط ملا غلامحسین شیرازی که ادیبی توانا در اریب لغوی است نوشته شده و خط متن را نیز علی‌نقی شیرازی، کاتب توانمند دورة قاجار به نستعلیق غبار کتابت کرده است. متن کتابت شده در حاشیه نیز حدود 3 سانتی‌متر است که کاتب با استادی تمام توشیح را در درون آن و با ایجاد ترکیب‌های متنوع و اغلب به صورت اریب به رشتة تحریر درآورده است.

توشیح و تصحیح این کتاب به صورت کامل و از ابتدا تا به انتهای آن، متن و حاشیه به دقت و اهتمام ملاغلامحسین شیرازی در تاریخ 1322 هجری قمری پایان یافته است.

حاشیة این نسخه از نهج‌البلاغه نیز به خط نستعلیق (کتابت خفی نزدیک به غبار) با ترکیب بندی‌های بسیار زیبا و متنوع توسط علی نقی شیرازی کتابت شده است در ادامه این حاشیه نیز تاریخ 1322 هجری قمری به چشم می‌خورد.

خوشنویسی خط نسخ استادانه متن این اثر به قلم توانای استاد ارسنجانی از نام‌آوران خط نسخ ایرانی در دوره قاجار و در تاریخ 1318 هجری قمری آغاز شده است.

نفیس‌ترین نسخه نهج‌البلاغه که شرح ویژگی‌های آن بیان شد، از سوی انتشارات "فرهیزش" به مدیریت محمد کاظم حق شناس منتشر شده است.

غلامحسین امیرخانی در گفت وگو با خبرنگار تجسمی هنرآنلاین درباره این اثر عظیم که از نظر کتابت و تذهیب قابل تامل است گفـت: نهج البلاغه ارسنجانی یکی از نفیس ترین آثار خوشنویسی و تذهیب موجود است که من با توجه به اهمیت این اثر در مقابل خالقان آن سر تعظیم فرو می آورم.

وی افزود: خوشنویسی این اثر از نظر ترکیب بندی و سطح کرسی بندی، اندام حروف و نوع ترکیب بندی از ظرافت و دقت بالایی برخوردار است و این موضوع ارزش این اثر را دوچندان می کند. همچنین حاشیه نویسی این اثر بسیار دقیق و بسیارظریف و بدون کوچکترین غلطی نوشته شده است.

امیرخانی ادامه داد: به نظرمن نهج البلاغه ارسنجانی ازهرنظرقابل است و الگوی مناسبی برای خوشنویسان و هنرمندان جلد سازاست.

رسول مرادی؛ با بیان این مطلب که هیچ خوشنویسی تا آخر عمر از تماشای این اثر عظیم بی نیاز نخواهد بود گفت: مرحوم علی نقی شیرازی در طراحی کلمات و فضا سازی و کرسی بندی بسیار دقیق عمل کرده است و اگر ساعت ها به این اثر ارزشمند نگاه کنی سیر نخواهی شد.

وی افزود: خوشنویسان این اثر با دقت نظر و تمرکزی که داشته اند؛ نهج البلاغه را کتابت کرده اند وبرای انتخاب نوع و رنگ مرکب از دقت نظر خاصی برخوردار بوده اند. به طوری که در هیچ جای این اثر ردی از مرکب اضافه نمی بینیم. مرادی افزود: بی شک نمی توان چشم از روی نستعلیق برداشت و آن جاذبه و شان و صفای کار بالا است که ناخودآگاه بیننده متوجه زیبایی این اثر می شود.

به گفته امیر فلسفی؛ نهج البلاغه نفیس ارسنجانی از تمام جنبه یکی از بهترین نسخه موجود است که نه تنها در دوران خود بلکه تا به امروز نیز اثری به سلامت و زیبایی آن به دست ما نرسیده است.

وی افزود: خط نسخ ایرانی یکی از دشوراترین خط های نسخ است اما مولف با توانای و ابداعاتی که هنگام نگارش داشته توانسته به خوبی از پس این دشواری ها برآید.

به گفته این خوشنویس پیشکسوت؛علی نقی شیرازی در فضا سازی، ساده نویسی و روان نویسی و قرائت ساده مطلب به خوبی توانسته استانداردهای خودش را نشان بدهد. یکدستی این اثر قابل تحسین است.

فلسفی خاطر نشان کرد: در نهج البلاغه نفیس ارسنجانی با 700 تابلو نفیس نستعلیق روبرو می شویم که هر صفحه آن سه حاشیه دارد که هر حاشیه نیز یک تابلو ارزشمند است. به نظر من این اثر از هر نظر یکی از بهترین الگوهای خوشنویسان می تواند باشد.

انتهای پیام/

320