به گزارش هنرآنلاین؛ نشست بررسی "تاریخ هنر جهان" با سخنرانی محمدرضا ریاضی از پژوهشگران به نام تاریخ هنر، عصر روز گذشته 31 خردادماه در گالری ایده برگزار شد. دراین نشست ریاضی در دو بخش به معرفی هنر دو منطقه "نمرودا" در ترکیه و آثار هنری جیرفت در کرمان پرداخت.

ریاضی در بخش اول این نشست با انتقاد به این موضوع که در بررسی تاریخ هنرهمواره ایجاد شرایط بروزهنری را یا به فرد هنرمند و یا حکمرانان نسبت می‌دهند گفت: ایجاد شرایط گفتمان هنری در جوامع، همواره هنری را پدید می‌آورد که از نگاه عمومی به هنر شکل گرفته است. یک نوع هنر خاص که از سوی مردم پدید می‌آید اما در کتب تاریخی همواره زمینه بروزاین هنر به حاکمان و یا فقط به فرد هنرمند نسبت داده می‌شود؛ این درحالی است که هنر مستتردرجامعه است که به دست پژوهشگران می‌افتد و با بررسی این جریانات است که می‌توان کاملا برشرایط محلی، فکری و باورهای اعتقادی گذشتدگان رسید.

وی افزود: این وضعیت باعث شده که ما نتوانیم به این درک برسیم که درهنرنقش کارفرما و هنرمند به یک میزان است و همراه ازیکی ازاین دوغافل شده‌ایم. اما امروزشاهد هستیم که در جریان هنر معاصر نقش هنرمند، کارفرما و مجری به یک میزان در کنارهم حائز اهمیت است.

این پژوهشگربا معرفی شهر"کمانجه" که منطقه‌ای کوهستانی درکنارفرات درکشورترکیه است، گفت: این منطقه که درمیان دو تمدن ایرانی و رومی قرار داشته است، پس ازسقوط دولت هخامنشی درایران، بقایای هخامنشیان دراین منطقه حضورداشتند که آنها را مهردادیان می‌دانند. این منطقه که درتبادل دو تمدن ایرانی و رومی قرارداشته، باعث شد که پیوندهای خویشاوندی میان این دو تمدن صورت بگیرد. یکی از معروفترین این پیوندها، ازدواج دختر خشایارشاه با نوه اسکندر مقدونی بود که نتیجه آن تولد "انتیخوس" بود که درهمین منطقه کمانجه حکمرانی می کرد.

او با اشاره به معماری ومجسمه‌سازی های یافت شده دراین منطقه با اشاره به ویژگی هنری این دوران گفت: انتیخوس درصدد پیوند هنر ایرانی و یونانی بود و ازآنجا که احترام خاصی برای اجداد ایرانی‌اش قائل بود، سفارش ساخت مکانی با عنوان "نمرودا" را داد تا مکانی برای پیوند هنر شرق و غرب باشد.

ریاضی با نمایش آثار منطقه "نمرودا" گفت: دراین منطقه دو ایوان به شکل ایوان‌هایی که هخامنشیان برای مقبره‌های خود می‌ساختند، یکی رو به شرق و دیگری رو به غرب قرار دارد. درایوان شرقی مجسمه‌هایی به ارتفاع نه مترقرار گرفته که اهورامزدا، مهروآناهیتا را به همراه مجسمه‌های شیروعقاب نشان می‌دهد. درایوان غربی نیزبه همین شکل خدایان یونانی قرارگرفته‌اند و دربررسی این دو ایوان درمی‌یابیم که انتیخوش درپی ایجاد گفتمانی میان غرب و شرق است. برهمین اساس اواعتقادات و باورهای ایرانی و یونانی را در کنار هم قرار داده تا نتیجه بگیرد که این دو در واقع یکی هستند.

وی با اشاره به دیگرویژگی‌های پیکره تراشی آثاراین منطقه گفت: دراین آثارما شاهد هستیم که با وجود عصر هنر هلنی دراین منطقه اما بیشتر تاکید برروی صورت قرار دارد که این ویژگی هنرکلاسیک یونانی است که هنری آرمانگراست. همچنین نبود توجه به پیکره نیز از ویژگی‌های هنر ایرانی است؛ یعنی درارائه این آثارهنرمند نیزدر پی ارائه هنری ایرانی - یونانی بوده است. مجسمه‌های ایوان شرق نشان می‌دهند که پیکره‌ها شلوارپوش هستند و این موضوع از آن رو است که ایرانیان مردمانی اسب سوار بود و از دیرباز شلوار را به عنوان لباس خود برگزیدند. اما درایوان غربی پیکرها با لباس یونانی هستند. این جزئیات همچنین در کلاه، سبیل و همچنین سکوی آتشی که در این منطقه وجود دارد نیز نمایان است.

این پژوهشگر در بخش دوم این نشست با اشاره به روش شناسایی هنر غرب و شرق، گفت: معمولا در بررسی تاریخ هنر، معماری را عالی‌ترین هنر می‌دانند زیرا که ازعصر یونان باستان نقاشی و پیکره‌تراشی تابع معماری هستند و در کنارآن رشد کرده‌اند ازآنجا که شرق نگاه متفاوتی دارد، هنرمجسه‌سازی و نقاشی هم عرض معماری پیش نرفتند و برای شناسایی هنر ایران و شرق باید به شیوه‌ای دیگر عمل کرد.

وی افزود: شناسایی هنر درغرب بر اساس هنرهای اصلی، همچون معماری، نقاشی و پیکره تراشی صورت می‌گیرد و بالعکس هنر شرق بر اساس هنرهای فرعی همچون ساخت زیورآلات، پارچه بافی، سفال و... زیرا در این دست آثاراست می‌توان به ذوق جوامع و مصرف روزانه شرقیان پرداخت.

ریاضی با معرفی منطقه جغرافیایی و تاریخی منطقه جیرفت گفت: این منطقه در 2500 تا 2000 سال قبل از میلاد به تمدن دست یافته است. شکل‌گیری این تمدن همزمان با ساخت اهرام ثلاثه در مصر، به حکوت رسیدن سلاطین "اور" دربین‌النهرین وساخت مقبره‌های سلاطین اور، تمدن ایلام و ساخت زیگورات و چغارزنبیل، ساخت معبد جاررو در هند و همچنین حکومت سارگون در سومر و سلسله شانگ در چین است؛ با در نظر گرفتن این تمدن‌های در کنار جیرفت به نظر می‌رسد دوران شکوفایی اتفاق افتاده هم عصر سبب شده که جیرفت نیز رشد کند.

وی با اشاره به غارت آثار تاریخی این منطقه به نمایش برخی از آثار به دست آمده از منطقه جیرفت پرداخت و گفت: در بررسی این آثارمی‌توان به ذوق، تنوع طلبی و نوع گرافیک محیطی این دوره رسید. گلدان‌ها، کاسه‌ها و کوزه‌های به دست آمد از این منطقه نشان می‌دهد که ایرانیان از دیرباز تنوع طلب بوده‌اند.

ریاضی افزود: دربرخی از آثاراین منطقه می‌توان به نوع معماری و گرافیک محیطی تمدن جیرفت دست یافت زیرا در آثاری همچون وزنه‌های به دست آمده از این منطقه،نوعی ازمعماری ایرانیان باستان کنده کاری شده است که بعدها همین نوع معماری را در تخت جمشید شاهد هستیم. همینطور دراین آثار نوع ایوان سازی و ستون‌ها سازی ایرانیان نیز قابل روئیت است.

این پژوهشگر درادامه با اشاره به غلوهایی که در مورد تمدن جیرفت صورت گرفته است گفت: تمدنی که در جیرفت شکل گرفت به واسطه شکوفایی تمدن‌های موازی درکنار این تمدن بوده وچون این منطقه به نوعی دروازه شرق و غرب و درمسیر قرار داشته، توانسته در دورانی به شکوفایی برسد و نمی‌توان آن را تمدنی مستقل دانست که امروزه برخی آن را ازاولین تمدن‌های جهان نام می‌دهند. متاسفانه این تمدن نیز پس از دوران فترت تمدن های موازی هم عرض‌اش از بین رفته است.

ریاضی درپایان گفت: با نگاه به این دو تمدن که به آنها اشاره شد، می‌توان دریافت، درسیرتاریخی هنر، نقش کارفرما و هنرمند درهنر به یک میزان بوده وازسوی دیگرشکوفایی تمدن‌های موازی درکنارهم، سبب به وجود آمدن تمدن‌هایی می‌شود که نقش مبادلاتی درشکوفایی هنردارند. این نگاه تاریخی به هنرمی‌تواند امروزه نیز درهنر معاصر تاثیرگذار باشد، همانطور که امروزه نقش هنرمند و کارفرما در عرصه هنر مشخص شده است.

گالری ایده در سلسله نشست‌های با اساتید رشته‌های مختلف هنری، موضوعات عمومی هنر را به علاقمندان ارائه می دهد.

انتهای پیام/

320/32