به گزارش خبرنگار تجسمی هنرآنلاین؛ چهارشنبه هشتم خردادماه، برپایی بزرگداشت صادق تیرافکن عکاس و هنرمندی بین المللی موجب شد که هنرمندان و علاقمندان بسیاری برای ادای دین به این هنرمند تازه درگذشته به موزه هنرهای معاصر بیایند تا یاد او را زنده نگه دارند. پس از مراسم خاکسپاری صادق تیرافکن، برای نخستین بار گالری داران تهران در یک حرکت دست جمعی با ارسال دعوت نامه از علاقمندان به آثار صادق تیرافکن دعوت کردند که در این مراسم شرکت کنند.

پس از ورودم به موزه هنرهای معاصر در سراریزی رمپ با مجموعه اسرار حروف تیرافکن که در ابعاد بزرگ، نصب شده بود مواجه شد و صادق تیرافکن گویی به مخاطب این موضوع را گوشزد می کرد که او زنده است و با چشمان نافذش همچنان می خواهد با مخاطب حرف بزند و به او برای حضور در مراسمش خیر مقدم بگوید.

نصب بخشی از مجموعه اسرار حروف بر رمپ موزه هنرهای معاصر تهران گویی خاطره نمایشگاه سالهای دور صادق تیرافکن را زنده می کرد.

پس از خیرمقدم توسط نیوشا توکلیان، عباس کوثری و مهدی حسنی به میهمانان این مراسم؛ جلوی درب ورودی سالن اجتماعات در پاکتی سفید یکی از عکس های مجموعه اسرار حروف صادق تیرافکن هدیه داده می شد.

سن با گل های سفید و شمع آراسته شده بود؛ گل های رز، مریم،میخک و شمع هایی که با روبان سیاه تزیین شده بودند و در وسط سن عکس صادق تیرافکن در حالی که عکس خودش را در حالی که چهره اش مخدوش شده بر دست داشت؛ جای گرفته بود؛ با نورپردازی که بر روی تصویر او می شد گویی او میزبان مراسم خودش بود.

در ابتدای مراسم فیلم مستندی از صادق تیرافکن در تخت جمشید پخش شد؛ این مستند سرآغازی بود برای ه کسانی که پس از رفتن زود هنگام صادق تیرافکن با او آشنا شده اند؛ با برخی از دغدغه های او همراه شوند تا پس از پایان این مراسم به حداقل شناختی از او برسند. متاسفانه در بیشتر مراسم های بزرگداشت ها با مجموعه از القاب و صفات کلیسشه ای که به تازه درگذشته روبرو می شوی که این امکان را نمی دهد که مخاطب به شناخت جزیی از تازه درگذشته دست یابیم؛ اما این بار با برپایی مراسم بزرگداشت صادق تیرافکن با نوعی دیگری از تجلیل از یک هنرمند روبرو شدیم که با نشان دادن تصاویر و آثار او خود مخاطب بدان آنکه چیزی به او القاء شود با جنبه های مختلفی از زندگی هنری صادق تیرافکن آشنا شد.

پس از نمایش فیلم مستند با قرائت قرآن کریم توسط هادی حیدری کارتونیست به نام و جوان مراسم رسمیت پیدا کرد و پس از آن احسان آقایی سرپرست موزه هنرهای معاصر ایران پس از خواندن بخش هایی از یکی از اشعار شفیعی کدکنی از درگذشت زودهنگام صادق تیرافکن ابراز تاسف کرد و درگذشت او را به جامعه هنری، خانواده و دوستان تسلیت گفت.

او تیرافکن را هنرمند پرامیدی خواند که در روزهای پایانی زندگانیش هرگز امید و علاقه به زندگی را از دست نداد و در آخرین ماه حیات اش نیز پروژه جدیدی که ماه ها بود ذهنش درگیر آن بود را عکاسی کرد و کارنیمه کاره از خود برجای نگداشت.

آقایی در ادامه با خواندن بخش کوتاهی از شعر شاملو که می گوید: "ما بی چرا زندگانیم و آنان به چرا مرگ خود آگاهان" را خواند و گفت: تیرافکن به رسالت زندگی خودش آگاه بود و در تمام زندگی اش حساب شده رفتار کرد و با برنامه راه اش را پیش گرفت و هرگز اجازه نداد عاملی موجب شود که دغدغه هایش به سرانجام نرسد.

به گفته آقایی هنرمندی که دغدغه نداشته باشد کاری پیش نخواهد برد و چون تیرافکن هنرش برآمده از دغدغه های عمیق اش بود توانست مخاطبان بسیاری را با خودش همراه کند.

سرپرست موزه هنرهای معاصر در ادامه تیرافکن را هنرمند محجوبی عنوان کرد که بسیاری فکر می کردند او بسیار مغرور است. اما اگر کمی با او نزدیک می شدی متوجه می شدی که این سکوت و آرامی او ناشی از حجب و حیای او بود.

در ادامه یکی از ویژگی های آثار او را بیان امروزی از مسائل دینی و اعتقادات مسلمانان اشاره کرد و گفت:نوع برخورد تیرافکن با مسائل دینی در آثارش بسیار امروزی و تاثیرگذار بود و او بهترین شیوه را برای بیان اندیشه هایش به کار برد.

آقایی یکی از بهترین مجموعه های صادق تیرافکن را اینستالیشن لاله های او در دبی عنوان کرد که آن قدر تاثیرگذار بود که یک مجموعه دار آمریکایی این اثر را خریداری کرد.

سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران در ادامه به علاقه صادق تیرافکن به مادرش اشاره کرد و گفت: در تمام این سال ها که صادق حالش بهبود پیدا کرده بود؛ هر بار که پرسشی از وضیعت اش از او می شد او بهبودیش را مدیون دعای مادرش عنوان می کرد.

او درپایان سخنانش صادق تیرافکن را صادق هنر ایران عنوان کرد و از عباس کوثری و امید تهرانی و باقی دوستان او که بانی برپایی این مراسم بزرگداشت شده اند، قدردانی کرد و از خانواده او درخواست کرد تا اجازه بدهند همچنان آتیله صادق تیرافکن فعالیت داشته باشد و امکان نمایش آثارش که همه در اختیار خانواده اش نه تنها در موزه هنرهای معاصر ایران بلکه در سایر موزه ها فراهم شود و حیات هنری او همچنان ادامه داشته باشد و قول مساعدت داد که هر کمکی برای برپایی نمایشگاه و حیات هنری صادق تیرافکن لازم باشد، دریغ نکند.

در ادامه فیلم گفت وگوی امیر محمد قاسمی با صادق تیرافکن پخش شد. تیرافکن در این گفت وگو درباره نمایشگاه های متعددش و چگونکی خلق و ارائه آثارش سخن گفت.

نخستین بخش این گفت وگو اشاره به نمایشگاه دیوارهای خالی تهران داشت که عکس های آن در فاصله سال های 1364 تا 1366 گرفته شده بود و درگالری سیحون به همراه یک ویدئو به نمایش گذاشته شدند.

به گفته تیرافکن او برای نخستین بار بود که در قالب نمایشگاه ویدئو را به نمایش گذاشت و همین نمایشگاه زمینه این را فراهم کرد که به همراه صمدیان، کیارستمی و راستانی نخستین نمایشگاه عکس هنرمندان ایرانی در سال 1996 در کشور فرانسه برپا شود و این نمایشگاه زمینه بسیاری از تبادلات فرهنگی و هنری میان هنرمندان ایرانی با هنرمندان خارجی را فراهم کرد. که یکی از آنها انتشار کتاب عکسی درباره ایران در سال 1999 توسط یک ناشر تایوانی منتشر شد.

او همچنین درباره استفاده از موتیف های مختلف از فرهنگ و هنر ایران در آثارش گفت: من برای این که از چه موتیفی در آثارم استفاده کنم سال ها فکر کردم و موتیف هایی که در آثار من به چشم می خورد تمام چیزهایی است که من در زندگی شخصی ام با آن مواجه بودم. مثلا من علاقه زیادی به فرش دارم و اگرخودم مجموعه خوبی از فرش ایرانی دارم و یا قمه و چاقوها از کودکی در دنیای من جای دارند از زمانی که از سه سالگی به همراه پدرم به مراسم قمه زنی می رفتم و در خانه ام هم چندین قمه و چاقو دارم و لاله ها هم از جذابیت ویژه ای برای من برخوردار هستند .

صادق تیرافکن افزود: برادرهای من صادرکننده لاله به استرالیا و اروپا هستند و زمانی که به کارخانه و انبار آنها می رفتم لاله ها برایم از زیبایی خاصی برخوردار بودند و در نهایت از لاله هم در مجموعه عکس ها و هم اینستالیشن استفاده کردم. در تخت جمشید هم از لاله ها استفاده کردم و لاله ها را جلوی دروازه ملل قرار دادم تا هم یادآور فروپاشی یک دوره فرهنگی و تولد فرهنگ جدید باشم.

به گفته تیرافکن لاله در فرهنگ ایرانی معنای دوگانه دارد که هم در عروسی از آن استفاده می شود و هم در عزا و به گونه ای هم یادآور شهادت و سیاوش است. همچنین لنگ هم برای من یادآور فرهنگ زورخانه است.

تیرافکن افزود: زمانی که از لنگ برای نخستین بار در آثارم استفاده کردم؛ همه از من انتقاد می کردند ، اما خیلی زود همه این افراد از لنگ همه استفاده ابزاری کردند و هم در آثارشان بدون این که بداند من با چه پیشینه ای از این موتیف استفاده کردم؛ استفاده کردند.

او همچنین درباره پرفورمنسی که با حضور مردم قصد داشت در یک گالری اجرا کند، گفت: زمان اجرای این پرفورمنس را به راه اندازی یک گالری حرفه ای و بزرگ در ایران موکول کرده ام که همزمان که مردم در پس زمینه کار حضور دارند؛ این اجرا عکاسی شود.

تیرافکن درباره شیوه کارش گفت: سال ها پیش از این که از کامپیوتر برای خلق آثارم استفاده کنم؛ در کارگاه ام مجموعه ای کلاژ وجود داشت اما بعدها بخش عمده اتفاقات در کامپیوترم اتفاق می افتد.

به گفته تیرافکن برای این که در عرصه بین الملی هنر ما را بفمند باید به همراه آثارمان رزومه ای هم منتشر کنیم و تا زمانی که برخی اطلاعات را در اختیار مخاطبان قرار ندهیم؛ آنها توان درک درستی از هنر ما نخواهند داشت.

تیرافکن دربخش پایانی این گفت وگو با بیان این مطلب که هنرمندان باید کار خودش را بکند و نباید در جستجوی مشتری باشد گفت: من اگر در یک نمایشگاه یک اثر پنج هزارتومانی می فروختم خوشحال بودم و 17 اثرم را به خانه بازمی گرداندم اما این عاملی نمی شد که من انگیزه ام را برای اجرای ایده هایم از دست بدهم. مشتری باید به دنبال هنرمند باشد و نباید هنرمند اجازه بدهد که بازیچه دست افرادی شود که می خواهند موجی با یک اثر هنرمند راه بیندازند و بعد سود خودشان را ببرند.متاسفانه دغدغه حراجی ها و بازارهای منطقه آسیب بدی به هنر امروز ایران زده است.

پس از پخش این فیلم گفت وگو؛ یادداشت پرویز تناولی توسط رامین دهدشتی برای حاضران خوانده شد و او در ادامه شعری که روز مراسم خاکسپاری صادق تیرافکن در باغ طوطی سروده بود، برای حاضران خواند.

پرویز تناولی در یادداشتش به بازگشت اش به ایران اشاره کرده بود و عنوان کرد بود که پس از بازگشت به ایران افراد مختلفی با تماس به خانه من پیغام می گذاشتند که یکی از آنها صادق تیرافکن عکاس جوانی بود که میل او برای دیدار با من برایم جالب بود که در نهایت در همان مدت کوتاهی که ایران بودم او به دیدارم آمد و آن زمان من مشغول ساخت مجسمه یک مجسمه با عنوان قفس بودم که صادق با آن نگاه تیزبین اش عکس های بسیاری از این مجموعه گرفت که در دیدارهای بعدی برایم آورد. عکس هایی که او گرفت سیاه و سفید بود که مجسمه ای که مشغول ساخت آن بودم را از زاویه های مختلفی نشان می داد. تناولی همچنین با اشاره به دنبال کردن مسیری که صادق تیرافکن در این سه دهه دنبال کرده بود؛ یادآور شده بود که همواره پی گیر فعالیت هنری او بوده است و در یادداشتش افزود که " پس از 10 سال صادق به همراه دو مجسمه قدیمی و بی امضای من که معلوم بود به دشواری آنها را خریداری کرده است به سراغم آمد و از من خواست تا آنها را برایش امضا کنم؛ بعدها خبر رسید که این دو مجسمه را به یک خیریه اهدا کرده است. فقدانش را به خانواده و دوستانش تسلیت می گویم و یادش گرامی."

در ادامه یادداشت عباس دانشوری یکی از استادان به نام هنر قرائت شد. در این پیام کوتاه و صمیمی او ضمن اشاره به روند خلق آثار صادق تیرافکن؛ با استناد به سخنانی که میان خودش و صادق تیرافکن رد و بدل شده بود، از علاقه بسیار او به ایران گفت.

در ادامه یک اسلاید شو که شامل 100 عکس از دوره های مختلف کاری صادق تیرافکن بود، پخش شد و به همراه آن هنرمندی به نی نوازی پرداخت.

مهران افشار یکی از هم کلاسی های صادق تیرافکن هم از دوستی 25 ساله اش با صادق تیرافکن گفت که در طول آن از صادق تیرافکن بسیار آموخته است.

او افزود: صادق تیرافکن به دلیل شیوه کارش بسیار تنها بود و برای این که خودش را به جامعه عکاسی ایران ثابت کند؛ با خلق آثار منحصر به فرد، تلاش بسیاری کرد. در آثار او فردیت موج می زند و او در آثارش به جمعیت در معنای جغرافیای اش توجه ویژه ای می کرد. او خیلی زود از مرز عکاسی سنتی عبور کرد و در آثارش همواره به سنت اصویری و فرهنگ ایرانی توجه ویژه ای داشت و شرکت در کلاس های نقاشی پروانه اعتمادی تاثیر بسزایی در تحول در آثار او داشت.

به گفته افشار؛ در دوران حیات صادق تیرافکن به او کم پرداخته شده است و با این که در زمان دانشجویی خاطره خوبی از دانشگاه با خودش نبرد، اما در سال های اخیر شرایطی به همت یکی از دوستانش بوجود آمد تا آموخته هایش را با دانشجویان عکاسی در میان بگذارد.

مهران افشار که با سختی درباره دوست قدیمی اش سخن می گوید درپایان سخنانش گفت اگر در زمان حیات ات نتوانستم آن گونه که باید حق دوستی را ادا کنم؛ از این پس می خواهم دوست خوبی برایت باشم.

پس از آن توماس اردبرینک روزنامه نگار هلندی که همسر نیوشا توکلیان است متن زیبایی را که برای صادق تیرافکن نوشته بود را برای حاضران خواند.

توماس اردبرینک گفت: حرف زدن و نوشتن درباره صادق تیرافکن بسیار سخت است و من در این مدت نوشتن این متن را به تاخیر انداخته ام و برای من دشوار است با زبانی که زبان مادری ام نیست به تو بگویم که چقدر دلم برایت تنگ شده است. من از تو بسیار آموخته ام که نسبت به تو احساس دین می کنم.

او افزود: همه تو را به عنوان یک هنرمند ایرانی که در عرصه های بین الملی خوش درخشید ستایش می کنند اما من تو را به عنوان یک سفیر فرهنگی ایرانی که ایران را نه تنها به من بلکه به بسیاری از غربی ها معرفی کرد و به عنوان یک مرشد که بسیاری از حقایق را برایم آشکار کرد، می شناسم. من همواره تو را برادر بزرگ خود می دانم؛ برادری که هربار که در زندگی شخصی یا اجتماعی ام احساس کمبود کرده ام به یاری ام شتافته و من را از راهنمایی هایش بی نصیب نگذاشته است. این روزنامه هلندی ادامه داد: صادق تیرافکن بخش عمده اموالش را خیریه ها اختصاص داده است و این بسیار ارزشمند است او در زمان حیات اش نیز همواره دست افتادگان و نیازمندان را می گرفت.

توماس اردبرینک در پایان سخنانش گفت: صادق تیرافکن حتی در روزهای پایانی زندگیش هنوز عاشق زندگی کردن بود و هر بار که من در زندگی ام دوران سختی را بخواهم سپری کنم بی شک از صادق تیرافکن الهام خواهم گرفت.

در ادامه عباس کوثری دوست و دستیار صادق تیرافکن ضمن قدردانی از تمام کسانی که در مراسم بزرگداشت تیرافکن شرکت کرده اند گفت: صادق تیرافکن هفت سالی بود که از بیماری سرطان رنج می برد اما در 14 ماه اخیر بیماری اش شدت گرفته بود؛ اما او بیماری را جدی نمی گرفت و کار خودش را ادامه می داد. حتی وقتی زمانی که در آمریکا تحت درمان بود، درمانش را نیمه کاره رها کرد و به ایران بازگشت تا کارهای نیمه کاره اش را به پایان برساند.

او افزود: من از دوران سربازی شانس آشنایی و دوستی با صادق تیرافکن را دارم و در تمام این سال ها به عنوان دوست و دستیارش در بیشتر پروژه هایش حضور داشتم. او در مدت زمان کوتاهی که در نوروز 92 به تهران آمده بود، آخرین پروژه ای که سه سال بود ذهنش را مشغول کرده بود کار کرد و شاید باور نکنید در تمام مدتی که این پروژه را کارگردانی می کرد؛ نه مشکل تعادل داشت و نه تکلم. درست مثل تمام دوران زندگیش که همه چیز تحت کنترل خودش بود.

کوثری درادامه با خطاب قرار دادن برادر صادق تیرافکن گفت: اجازه بدهید که کارهای نیمه کاره صادق را به انجام برسانیم و صادق تیرافکن همچنان به حیات هنری اش ادامه بدهد.

این عکاس افزود: صادق زمانی که در کلاس های پروانه اعتمادی شرکت کرد متوجه شد که ازهنر پولی در نمی آید برای همین سه سال کار هنری را رها کرد تا سرمایه ای کسب کند و پس از آن به هنر بپردازد و به همین دلیل او همواره در عرصه هنری مستقل بود و در طول حیات هنری اش همواره به هنرمندان جوان کمک می کرد و سعی می کرد هر نمایشگاهی که می رود اثری خریداری کند تا به هنرمندان جوان انگیزه بدهد.

او افزود: صادق جز مقطع کوتاهی هیچ گاه تدریس نکرد و با این که استاد من و بسیاری از دوستانش بود اما اجازه نمی داد که از او به عنوان استاد یاد شود.

در ادامه مراسم اصغر امیرنیا مدیر مرکز هنرهای تجسمی با اشاره به جایگاه صادق تیرافکن گفت: جامعه ایرانی بی شک برخود می بالد که هنرمندی چون صادق تیرافکن موجب افتخارات بسیاری در عرصه هنری شده است .

به گفته امیرنیا؛ بسیاری از هنرمندان برای این که رزومه پرباری داشته باشند با لابی گری سعی می کنند که در عرصه بین الملی حضور پیدا کنند اما صادق تیرافکن با هنرش و مسیر خوبی که در پیش گرفت بین الملی شد. او با توانمدی هایش توانست به عنوان سفیری فرهنگی؛ ایران را در عرصه هنر جهانی به خوبی معرفی کند.

مدیر مرکز هنرهای تجسمی در ادامه سخنانش یادآور شد:هنرمندان ایرانی باید از صادق تیرافکن درس بگیرند و همچون او در عرصه هنری استقامت داشته باشند.

او درپایان سخنانش به خانواده و دوستان صادق تیرافکن تسلیت گفت و در پایان مراسم لوح تقدیر، تندیس و مدال طلا پانزدهمین رویداد بین المللی بنگلادش به برادرش اهدا شد.

انتهای پیام/

گزارش: مریم آموسا