به گزارش خبرنگار هنرآنلاین، هشتمین جشنواره موسیقی نواحی ایران در حالی امروز به کار خود پایان می دهد که برگزاری این جشنواره در کنار نقاط قوتی که داشت، با انتقادهایی نیز همراه بود. حضور جوان ترها و حضور پر رنگ و تکنوازی بانوان در جشنواره از جمله نقاط قوت هشتمین جشنواره موسیقی نواحی بود. از سوی دیگر غیبت برخی از اهالی شناخته شده موسیقی نواحی کشور و سالن هایی که گاهی خالی از تماشاگر می شد نیز برخی از ایرادها و انتقادهایی است که به برگزار کنندگان جشنواره وارد می شود. بهمن کاظمی دبیر هشتمین جشنواره موسیقی نواحی ایران در گفت و گو با خبرنگار هنرآنلاین، به این انتقادها پاسخ داد...
جشنواره امسال به حضور جوانترها تکیه کرده است، جوان های جشنواره را چطور دیدید؟
نوازنده ها و گروه های قدیمی که در جشنواره امسال هم حاضرند، زمانی که اجرای جوانترها را می بینند از این که جوان ها جایگاهشان را در موسیقی نواحی پیدا کرده اند خوشحال می شوند. بسیاری از پیشکسوتان حاضر در جشنواره کیفیت کار جوان ها را تایید می کنند.
در روز نخست و روز دوم برگزاری جشنواره برخی از گروه ها هنگام اجرایشان با صندلی های خالی مواجه شدند، علت این امر را در چه می بینید؟
شب نخست ساعت 9 تا 11 در سالن حوزه هنری جایی برای نشستن نبود، خیلی ها به ما گفتند چرا سالن بزرگتری انتخاب نکردهاید!
اما در سئانس های 16 تا 18 یا سئانس 18 تا 20 روز نخست جشنواره و همچنین در روز دوم جشنواره هم اصلا اینگونه نبود! به نظر می رسید که تبلیغات و اطلاع رسانی ضعیف، صندلی های سالن ها را خالی کرده بود؟!
نگاه ما اینگونه بود که موسیقی نواحی مخاطب های خاص دارد و تصورمان این بود که نهایتا دانشجویان و پژوهشگر های موسیقی بیایند و کارها را ببینند. البته فضا را برای علاقه مندان عادی هم فراهم کردیم.
درباره ضعف تبلیغات و اطلاع رسانی نظری ندارید؟
من در جایگاه دبیر جشنواره از بخش های خاصی از جشنواره می توانم دفاع کنم. وظیفه اصلی من انتخاب افرادی بوده که به روی سن آمده اند. در واقع نوازنده های هشتمین دوره از جشنواره موسیقی نواحی براساس نگاه من به موسیقی نواحی انتخاب شده اند و در جشنواره حاضرند. من فقط درباره فنی و انتخاب گروه ها می توانم پاسخگو باشم.
پس چه کسی پاسخگوی تبلیغات و اطلاع رسانی جشنواره است؟
بخش تبلیغات را باید از دبیر اجرایی و روابط عمومی پیگیری کنید و آنها باید پاسخگو باشند. در واقع همه این مسائل مربوط به دبیر اجرایی جشنواره است و ایشان باید پاسخگو باشد. واقعیت این است که این نقص در تبلیغات و اطلاع رسانی ما وجود دارد اما باید دلایلش را هم جویا شد. برای مثال من می دانم که برای تبلیغات محیطی، تازه دیروز توانستند از شهرداری مجوز بگیرند!
الگوها و معیار انتخاب نوازنده ها و گروه های حاضر در جشنواره امسال نسبت به سال های گذشته تغییر کرده است، کمی در این باره توضیح می دهید؟
کسانی که در سال های گذشته جشنواره موسیقی نواحی را برگزار می کردند، تصوری سفارشی از موسیقی نواحی داشتند، یعنی آنها به گروه ها نوع خاصی از اجرا را دیکته می کردند و گروه ها همان را اجرا می کردند، در صورتی که اصلا اینگونه نیست. برای مثال نواختن ساز دوتار فرهنگ خاص خود را دارد؛ یک یا دو نوازنده کنار هم می نشینند و ساز می زنند، اینگونه نیست که چندین نفر کنار هم دوتار بنوازند! در واقع زمانی که چندین ساز دوتار کنار هم بخواهند بنوازند یک نوع دستکاری در اصالت ها رخ می دهد که روح اصلی دوتار را از بین می برد. گاهی هم مقابل نوازنده های موسیقی نواحی کاغذهایی بود که شعرها را بر روی آنها نوشته بودند، در چنین حالتی مخاطب گمان می کند که به کلاس مشق آمده است. اما ما در این دوره به دنبال این موضوع نبودیم.
مهمترین ضعف گروه ها در سال های گذشته چه بوده است؟
در دوره های قبل برخی از گروه ها چند نوازنده را هم به عنوان سیاهی لشگر با خود به تهران می آوردند و حتی گاهی فیلم اجرا را با گروهی می نواختند و زمانی که به تهران می آمدند نوازنده های دیگری را با خود می آوردند، که کسی هم به این موضوع اعتراضی نمی کرد. ما در گروهی که هشت نفر بوده اند تنها یک یا دو نوازنده را دعوت کرده ایم.
یعنی جشنواره را به سمت تکنوازی برده اید؟
در سال های گذشته گروه هایی از موسیقی نواحی بوده اند که در حدود 30 نفر نوازنده داشته اند. اگر یک گروه موسیقی نواحی در روستا 30 نفر باشد، ارکستر سمفونیک باید چند نفر باشد؟!
موسیقی ایرانی هم اینگونه است؛ اساس موسیقی ایرانی بر تک خوانی و تکنوازی استوار بوده، ولی چندین سال است که گروه های قدرتمندی با ورود به این عرصه موجب رونق این موسیقی شده اند. آیا نباید گروه های موسیقی نواحی را نیز حمایت کرد تا زمینه رونق این موسیقی فراهم شود؟
اینگونه نیست که ما گروه های موسیقی نواحر و این ژانر را تایید نکنیم، اما جای اجرای این گروه ها در جشنواره موسیقی نواحی نیست.
کجا باید اجرا کنند؟ مگر چه زمینه هایی برای حضور آنها وجود دارد؟ مگر نه این که تنها جشنواره موسیقی نواحی همین جاست؟!
باید برای آنها ژانر جداگانه یا جشنواره جداگانه ای تعبیه شود.
در کل چه تعریفی از موسیقی نواحی دارید؟ چه کسی نوازنده موسیقی نواحی است؟
تعریف ما از موسیقی نواحی این است که کسی بیاید و اصالت موسیقی آن منطقه را بنوازد و اجرا کند. برخی ها در آموزشگاه های موسیقی تنبور نوازی مناطق غرب کشور را می آموزند و تکنیک خوبی هم در این کار دارند، اما ما دنبال اجراهای اصیل با آکسان های ویژه ای هستیم. ما به دنبال تمام ظرایفی هستیم که از موسیقی یک منطقه برخاسته باشد. به دنبال آهنگسازی نیستیم بلکه نغمه هایی را می خواهیم که از گذشته های دور به صورت سینه به سینه به آنها رسیده است.
در جشنواره امسال گروه هایی از استان های مختلف و صاحب موسیقی حضور دارند، اما نکته مهم این که از استانی مانند لرستان که موسیقی قدرتمندی دارد، هیچ گروهی در جشنواره حاضر نیست. در این باره توضیح دهید.
کاری که از موسیقی لرستان ارائه شده بود با معیارهای ما همخوانی نداشت. گروهی بودند که همیشه شرکت می کردند. زمانی که نام موسیقی لرستان می آید تصور ما این است که "علی سونه" اجرا شود و یا "شاهنامه خوانی" باشد که قدمت موسیقی در این منطقه را نشان دهد. متاسفانه در میان اجرای این گروه چنین قطعاتی وجود نداشت. شما می دانید که موسیقی لرستان فقط ماهور است و یا نهایتا به چهارگاه می رود، اگر قطعه ای در آواز اصفهان نواخته شود، حتی اگر استادی چون فرج علی پور آن را بنوازد، این قطعه مال موسیقی لرستان نیست و نمی توانیم آن را قبول کنیم.
گفت و گو از: یاسر یگانه