منصور وفایی؛ تنها بازمانده نقاشی قهوهخانه ای ایران، درحاشیه مراسم نکوداشتی که همزمان با روز بزرگداشت فردوسی در فرهنگسرای ارسباران برای او برگزار شد، در گفتوگو با خبرنگار هنرهای تجسمی هنرآنلاین درباره علاقهمندیاش به این نوع از نقاشی گفت: من نقاشی را در محضر علی اکبر نجم آبادی حدود سال 28 یاد گرفتم؛ سال 1369 که کنگره بینالمللی فردوسی برگزار شد و فردوسی شناسان از همه جای دنیا آمده بودند، دانشکده هنرهای زیبا از ما خواست که گروهی از نقاشان کارهایی را برای کشیدن آثار قهوهخانهای با محوریت شاهنامه فردوسی دعوت کردند. از میان 45 نقاش من و استاد حسن اسماعیلزاده که مرحوم شده اند انتخاب شدیم. او دو تابلو خلق کرده و من هفت خوان رستم را در هفت پرده با آب رنگ کشیده بودم. استقبال از کارم در آن زمان موجب شد که کارهایی را در همین زمینه خلق کنم و تا امروز نیز این کار ادامه پیدا کند.
این هنرمند درباره جایگاه نقاشی قهوه خانه در جهان و شناخت مردم دیگر کشورها از این نوع نقاشی نیز اظهار کرد: در دنیا خیلی به نقاشی قهوهخانهای اهمیت میدهند؛ این اهمیت تنها به خاطر خود نقاشی نیست بلکه مردم دیگر نقاط جهان از دریچه آثار قهوهخانهای با فرهنگ، دین، اساطیر و آداب و سنن مردم ایران آشنا میشوند. نقاشی قهوهخانهای سه موضوع را در خود دارد که در هیچ یک از آثار هنری به صورت توامان وجود ندارد، موضوعات مذهبی که شامل وقایع عاشوراست، موضوعات حماسی که از شاهنامه فردوسی الهام گرفته شده و سوم آداب و روسوم مانند جشنها، عروسیها، مراسم آشپزان و زندگی روزمره مردم ایران در قدیم؛ این سبک از نقاشی در واقع فرهنگ ما را در مقابل دید دیگران قرار میدهد.
وی درباره تاثیر این نوع از نقاشی بر نسل جدید و به ویژه کودکان نیز گفت: وقتی کودکان ما داستانهای حماسی شاهنامه را روی بوم میبینند و از تلاش پهلوانان کهن ایران زمین برای نجات ایران زمین آگاه میشوند، روحیه دلاوری در آنها تقویت میشود.
وفایی با بیان اینکه هنرمندان قدیمی معمولا یک مجلس شاهنامه یا عاشورا را از روی هم کپی میکردند افزود: این تقلید به ویژه در سبک کار آنها و استفاده از همان پرسپکتیو، نحوه چیدن شخصیتها در تابلو مشاهده میشود. من در کارهایم سعی کردم از این نوع تقلید دوری کنم و با الهام از شاهنامه و البته حفظ ویژگیهای اصلی نقاشی قهوهخانه آثاری را خلق کنم. به علاوه من از رئالیسم هم در آثارم استفاده میکنم و دورنمای تابلوهای مرا مناظر طبیعی تشکیل میدهد تا بیننده بتواند جزییات داستان و اشعار را نیز در کار ببیند. به ویژه اگر لازم باشد من پرسپکتیو نظری را هم رعایت میکنم تا بتوانم مثلا پرتعدادی قشون و سربازان را بیش از آنچه در نقاشیهای قهوهخانه وجود دارد ایجاد کنم. این هنرمند پیشکسوت درباره شرایط آموزشی نقاشی قهوه خانه نیز گفت: مردم ما این نوع نقاشی را به خوبی میشناسند، ما نیاز داریم که آموزشی در این زمینه وجود داشته باشد، البته دانشجویان نقاشی در حد دو واحد این درس را در دانشگاه میخوانند اما این مقدار واقعا کافی نیست و به عنوان مثال باید 6 ماه کار کنند تا بتوانند اصول این نوع نقاشی را که به هیچ عنوان به نقاشی آکادمیک شبیه نیست بیاموزند. من به آموزش این نقاشی بسیار علاقه دارم و در کلاسهایی که وزارت ارشاد برایم میگذارد شرکت میکنم، اما باید امکانات بیشتری فراهم کنند، تبلیغات کنند تا دانشجویان و علاقهمند برای آموختن این نوع نقاشی ترغیب شوند.
منصور وفایی متولد 1313 در همدان است. او نقاشی را نزد علکی اکبر نجم آبادی از شارگردان کمالالملک آموخت و تا کنون آثار بسیاری را در زمینه نقاشی قهوهخانه خلق کرده است که از میان آنها میتوان به 12 تابلو بر اساس اشعار محتشم کاشانی موجود در بنیاد ایران شناسی، 10 تابلو براساس شاهنامه موجود در تالار فردوسی دانشگاه تهران، 20 تابلو نقاشی قهوه خانه موجود در فرهنگستان هنر،60 تابلو دومتری در فرهنگسرای بهمن اشاره کرد. نمایشگاه آثاری از این هنرمند تا 28 اردیبهشت ماه در فرهنگسرای ارسباران برپاست.
انتهای پیام
32/ حمیده پازوکی