به گزارش خبرنگار تجسمی‌هنرآنلاین؛ همزمانی برپایی پرفورمنس نقاشی و موسیقی که در فضای باز موزه هنرهای معاصر با اجرای دو نفره علیرضا مجابی (میم آذرفر) و‌هانیبال یوسف موجب شد که استقبال کمی‌از این مراسم شود که با اعتراض سخنرانان روبرو شد در پایان مراسم نیز سخنرانان به همراه برخی از اعضای گروه اجرایی عکس یادگار گرفتند.

فراز و فرود آموزش مجسمه‌سازی در هنرستان هنرهای زیبا

درابتدای این مراسم احمد رویایی مدیر هنرستان تجسمی‌پسران با اشاره به تاریخچه تاسیس هنرستان هنرهای زیبا گفت: در سال 1332 هنرستان هنرهای زیبا با مدیریت بهبهانی به صورت مختلط آغاز به کار کرد و در سال 1333 دختران و پسران تفکیک شدند و هنرستان دختران، بهزاد نام گرفت.

به گفته مدیر هنرستان هنرهای زیبا؛ هنرستان در آغاز استاد مجسمه‌سازی نداشت و جلیل ضیاء پور که مسولیت برنامه ریزی هنرستان را برعهده داشت کارگاه مجسمه‌سازی را دایر کرد. پس از او رضا لعل ریاحی به مدت هفت سال کارگاه مجسمه‌سازی را مدیریت کرد. پس از لعل ریاحی؛ علی قهاری مدیریت کارگاه مجسمه‌سازی هنرستان هنرهای زیبا را برعهده گرفت و پس از او اصغرمحمدی مسولیت کارگاه مجسمه‌سازی را برعهده گرفت. در میان نخستین مدرسان مجسمه‌سازی هنرستان؛ علی قهاری نقش غیر قابل انکاری دارد و شاگردان به نامی‌نیز تربیت کرده است.

وی افزود:از شاگردان به نام مجسمه‌سازی هنرستان در دهه 40 می‌توان به ایرج کریم خان زند اشاره کرد. همچنین از مجسمه‌سازانی که در هنرستان تحصیل کرده‌اند می‌توان به جعفر نجیبی و کوروش شیشه گران اشاره کرد.

به گفته رویایی؛ علی قهاری تا اواخر دهه 50 در هنرستان هنرهای زیبا تدریس می‌کرد و در دهه 60 همچنان به هنرستان سر می‌زد. در دهه 60 به تدریج نسل مجسمه‌سازان و استادان به نام هنرستان همچون غلامحسین نامی، منوچهر معتبر، رضا ایمانی، باقرآقا میری و مجید مهرگان بازنشسته شدند و همین موضوع موجب شد که نسل جدیدی از استادان فعالیت شان در هنرستان آغاز کنند. چهره‌هایی که برخی از آنها هنرجویان هنرستان بودند.

وی با اشاره به استادانی چون حسین عظیم زاده و اصغر محمدی گفت: با این در دهه 60 استادان به نامی‌در هنرستان فعالیت می‌کردند؛ اما دراین دهه با توجه به تعطیل شدن آموزش مجسمه‌سازی درهنرستان هنرهای زیبا و دشواری رشته مجسمه‌سازی، مجسمه‌ساز صاحب نامی‌نداریم. در سال 72 کارگاه مجسمه‌سازی هنرستان هنرهای زیبا دوباره با مدیریت ایرج محمدی راه اندازی شد و از آخرین شاگردان مجسمه‌سازی هنرستان می‌توان به مسعود عباسی،حسین علی عسگری و دهقان محمدی اشاره کرد که در این میان تنها حسین علی عسگری به شکل جدی مجسمه‌سازی را دنبال می‌کند.

تسلط گرافیک و نقاشی در فضای آموزشی هنرستان هنرهای زیبا

احمد رویایی افزود: ازاواسط دهه 70 گرافیک و نقاشی بر فضای هنری هنرستان غلبه دارد وبا توجه به آیین نامه آموزش و پرورش در رشته مجسمه‌سازی و نگارگری دیگرهنرجو نمی‌پذیرد. به تازگی با راه اندازی رشته صنایع دستی در هنرستان هنرهای زیبا؛ قصد داریم که آموزش نگارگری را به گونه ای درهنرستان احیا کنیم.

ایرج محمدی با بیان این مطلب که 90 درصد کسانی که به هنرستان هنرهای زیبا می‌روند با عشق چنین انتخابی را می‌کنند و در دانشگاه این درصد به یک درصد می‌رسد گفت:در تمام سال‌هایی که در هنرستان هنرهای زیبا تدریس می‌کردم؛ هنرجویان با چنان عشقی در کلاس‌ها شرکت می‌کردند که تنها در زمان بیماری غیبت می‌کردند.

وی با اشاره به چگونگی راه یابی اش به هنرستان هنرهای زیبا گفت: من در دوره دبیرستان در رشته ریاضی تحصیل می‌کردم و با توجه به این که نقاشی ام خوب بود درکلاس‌های از من سواستفاده می‌کردند و همین موجب می‌شد که نتوانم به سایر درس‌هایم برسم برای همین مدرسه ام را عوض کردم و در مدرسه شرف که در منطقه امیریه ثبت نام کردم . در این مدرسه با توجه به دانش آموزان شروری که داشت مواد مخدر توزیع می‌شد و دولت نیز برای رفع این مشکل تعدادی از افسران بازنشسته را برای خدمت در این مدرسه دعوت به کار کرده بود و برای همین زمانی که از دانش آموزی خلافی سر می‌زد او را بدون این که ولی‌اش را بخواهند اخراج می‌کردند.

این مجسمه‌ساز افزود: من در چنین شرایطی دراین مدرسه ثبت نام کردم و برای این که دیگر در زمینه نقاشی از من سوء استفاده نشود؛ نقاشی‌هایم را ضعیف می‌کشیدم تا کسی متوجه علاقه ام به نقاشی نشود. یک روز سر کلاس تاریخ حواسم نبود و با فاصله دوری که از معلم مان داشتم چهره او را روی کاغذ کشیدم و بغل دستی وقتی این نقاشی را کشید جیغ بلندی کشید و معلم مان همین که آمد با نقاشی من روبرو شد و با دیدنش پنج دقیقه مبهوت ماند . پس از کلاس من را به دفتر خواند و به من گفت تو باید بروی هنرستان درس بخوانی و در آنجا نقاشی کنی و من چون نمی‌دانستم هنرستان کجاست؛ فکر کردم معلم مان دارد من را تحقیر می‌کند.

محمدی ادامه داد: فردای آن روز من آدرس هنرستان را برایم آورد و من با شوق و ذوق به هنرستان رفتم تا آنجا تحصیل کنم لحظه ورودم با تعداد زیادی هنرجو روبرو شدم که مشغول نقاشی هستند و آن قدر ذوق زده شده بودم که گویی وارد بهشت شده بودم و ازآن زمان نظرم درباره هنرستان عوض نشده است. پس ازاین که به دفترهنرستان رفتم برای ثبت نام به من گفتند که هنرستان امتحان ورودی دارد و تو نمی‌توانی درهنرستان ثبت نام کنی و من چند برگ جلویم بود برداشتم ودر لحظه تصویر مدیر هنرستان را کشیدم و از او خواهش کردم که مرا ثبت نام کند او با دیدن این نقاشی از او استاد دیگر دعوت کرد که نقاشی من را ببینند و در نهایت به من گفتند برو یک سال دیگر بیا بدون کنکور.

وی افزود:چون برادر بزرگم معمار بود خانواده من نمی‌پذیرفت که من تغییر رشته بدهم برای همین بودن آنکه به آنها بگویم درهنرستان ثبت نام کردم روزها هنرستان می‌رفتم و شب‌ها در مدرسه شبانه در رشته ریاضی تحصیل می‌کردم و همزمان دو دیپلم گرفتم یک ریاضی که به برادرم دادم و یک دیپلم هنرستان که برای خودم اهمیت داشت.در تمام دورانی که در هنرستان تحصیل می‌کردم با دوچرخه مسیر نازی آباد تا پیچ شمیران رکاب می‌زدم و تمام پول توجیبی ام صرف خریدن کاغذ و رنگ می‌شد.

این مدرس دانشگاه افزود: پس از پایان هنرستان با دو تن از دوستانم پول‌هامان را جمع کردیم وبرای تحصیل در رشته مجسمه‌سازی راهی ایتالیا شدیم من پس از چند به ایران بازگشتم و ازدواج کردم. اما دوستانم چون همسر ایتالیایی گرفتند؛ همان جا ماندند.

این مجسمه‌ساز افزود: من با توجه به مسیری که درعرصه هنر طی کرده‌ام؛ به نظرم کسانی که از هنرستان وارد فضایی هنری شده اند موفق ترهستند.

مجسمه‌سازان ایرانی،با دست خالی بسیار خلاق هستند

ناهید سالیانی که از جمله دومین گروه هنرجویان هنرستان هنرهای زیبا است با اشاره به روندی که برای ثبت نام در هنرستان هنرهای زیبا طی کرده است، گفت: تمام کسانی که در هنرستان هنرهای زیبا ثبت نام کرده‌اند به نوعی سرنوشت مشابهی دارند و با عشقی که به رشته هنری داشته‌اند در هنرستان ثبت نام کرده‌اند و در این راه سختی‌های بسیاری را متحمل شده اند.

وی افزود: من سال آخر دبیرستان در رشته طبیعی بودم که از طریق دوست نازنینی که همچنان با هم رابطه داریم از وجود هنرستان هنرهای زیبا باخبر شدم. در آن زمان ما در شمال اقامت داشتیم من برای ثبت نام در هنرستان به تهران آمدم اما زمانش گذشته بود اما پس از مدتی به من اطلاع دادند چون کسی در آزمون قبول نشده هنرستان دوباره امتحان ورودی می‌گیرد؛ منرپس از این که در آزمون قبول شدم خانواده ام را از تصمیم آگاه کردم . پدرم نمی‌پذیرفت و معتقد بود که تحصیل در رشته مجسمه‌سازی که اصلا دخترانه نیست من را با سرنوشتی مبهم روبرو می‌کند اما من با همین نگاه اما عاشقانه وارد هنرستان شدم.

این مجسمه‌ساز ادامه داد: پس از این که مدتی در رشته مجسمه‌سازی تحصیل کردم؛ تصمیم گرفتم که هنرستان را رها کنم و برای ادامه تحصیل راهی فرانسه شوم اما در نهایت منصرف شدم و پس از این که شاگرد اول رشته مجسمه‌سازی شدم بورس آکادمی‌بلارتی به من تعلق گرفت و راهی ایتالیا شدم.این در حالی بود که حتی یک کلمه هم ایتالیایی بلد نبودم اما مارکوگریگوریان که به ما حکاکی درس می‌داد؛ در حد چند کلمه ای به ایتالیایی یاد داد.

این مدرس پیشکوت دانشگاه در ادامه افزود: پس از فارغ التحصلی در رشته مجسمه‌سازی از آکادمی‌بلارتی؛ راهی فرانسه شدم تا با مکتب بزار آشنا شوم، پس از بازگشت به ایران برای تدریس به دانشگاه تهران رفتم اما آنجا آن قدر جو آموزشی سنگین بود که جوان‌هایی چون ما را راه نمی‌داند و من پس از انتظار دوساله استاد مجسمه‌سازی هنرهای زیبا شدم و این همکاری تا زمان انقلاب ادامه داشت. پس از گشایش دانشگاه‌ها پس از انقلاب فرهنگی؛ من و چند استاد دانشگاه را نگه داشته بودند اما با توجه به حذف مجسمه‌سازی از دانشگاه؛ به همراه همسرم که استاد دانشگاه معماری و شهر سازی بود برای ادامه زندگی راهی آمریکا شدیم.

وی افزود: مدت پنج سال همسرم "منوچهر مزینی" چون در دانشگاه عبدالعزیز تدریس می‌کرد؛ در عربستان زندگی می‌کردم و در آنجا با موزه سر باز مجسمه‌ها در شهر جده روبرو شده ام که به اندازه یک شهر مجسمه وسعت و مجسمه دارد و این برایم خیلی جالب بود که در کشوری چون عربستان این همه مجسمه اهمیت دارد اما در کشور خودم حتی بردن نام مجسمه جرم است و باید از کلمه حجم استفاده کنم.

وی افزود: من برای نخستین بار پس از بازگشتم به ایران در سمپوزیوم مجسمه‌سازی که در سال 1384 برگزار شد با مجسمه‌سازی ایران پس از انقلاب روبرو شدم. با این در میان آثار رسیده به دبیرخانه جشنواره فرم‌های تکراری و فرم‌های مقید و بسته روبرو شدم اما آثار ارزشمند و درخشانی هم در این مجموعه بود که نشان می‌داد هنر مجسمه‌سازی ما پیشرفت خوبی داشته است.

این مجسمه‌ساز پیشکسوت افزود: با این که مجسمه‌سازان ایرانی با محدودیت بسیاری روبرو بوده اند و همچنان برخی ازاین محدودیت ادامه دارد؛ اما هنرمندان ایران با خلاقیت توانسته اند بسیاری از این موانع را از میان بردارند و آثار ارزشمندی خلق کنند. من امیدوارم فضای هنری در کشور باز شود و هنرمندان به دور از موانع ذهنی و حرفه ای اثر هنری خلق کنند.

جعفر نجیبی هم در ادامه گفت:من در سال 1350 وارد هنرستان هنرهای زیبا شدم. تا پیش از وردم به هنرستان من چون بیشتر به نقاشی و طراحی اهمیت می‌دادم شاگرد درس خوانی نبودم اما چون درهنرستان ضریب طراحی و نقاشی چهار بود شاگرد اول شدم.

به گفته این عضو هیات علمی‌دانشگاه نیشابور؛هنرستان هنرهای زیبا یکی از بهترین مکان‌های آموزشی بود که من در زندگی ام تجربه کردم با وجود استادان بزرگی که در این هنرستان تدریس می‌کردند هنرستان هنرجو تربیت نمی‌کرد؛ بلکه انسان تربیت می‌کرد.

نجیبی ادامه داد: من در سال 53 از هنرستان هنرهای زیبا به عنوان شاگرد اول فارغ التحصیل شدم و هشت سکه طلای ضرب روز جایزه گرفتم و این جایزه به من هم انگیزه داد و هم مسیر زندگی ام را روشن کرد.

وی افزود: وی با اشاره به تنوع آموزش هنردرهنرستان گفت: پس از انقلاب که مجسمه‌سازی جایی در جامعه نداشت من با اتکا به آموزش و تجربیاتی که دررشته گرافیک درهنرستان کسب کرده بودم با گرافیک گذران زندگی می‌کردم و در نهایت با تلاش‌هایی که با دوستان مجسمه‌ساز کردیم ؛ انجمن مجسمه‌سازان ایران را تاسیس کردیم.

این مجسمه‌ساز که در رشته مجسمه‌سازی تحصیل کرده با اشاره به انقلاب فرهنگی و تاخیری که برای اتمام تحصیلش بوجود آمد گفت:استاد راهنمای پروژه پایانی کارشناسی‌ام ناهید سالیانی بود اما با ارائه یک پروژه نقش برجسته فارغ التحصیل شدم و چون مجسمه‌سازی خوانده بودم از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌مسول نظارت بر ساخت مجسمه برای میادین شهرهای ایران شدم؛ با این شرط که دیگر نامی‌از مجسمه نبرم و به جای مجسمه از کلمه حجم استفاده کنم.

به گفته نجیبی نخستین مجسمه‌هایی که برای میادین شهرهای ساخته و نصب می‌شد؛ طرح الله اکبر و شعارهای انقلابی بود اما همکاری ام با ارشاد شش ماه بیشتر دوام نیاورد و به مدت هفت سال با روزنامه کیهان فرهنگی همکاری کردم. مدتی هم با موزه هنرهای معاصر برای ساخت تندیس شهدا و نقش برجسته‌های انقلابی همکاری داشتم.

وی با اشاره به فضای حاکم در آن سال‌ها در عرصه فرهنگ به ویژه مجسمه‌سازی گفت: در دورانی که در موزه هنرهای معاصر مجسمه شهدا می‌ساختیم یک بار یکی از مدیران فرهنگی برای بازدید به کارگاهی که مشغول بودیم آمد و رو به من کرد گفت: هیچ می‌دانی الان قتل تو واجب است گفتم چرا گفت چون مجسمه می‌سازی.در واقع در آن دوران نگاه حاکم بر مجسمه‌سازی به این شکل بود که مجسمه‌سازی را همسو با بت سازی می‌دانستند.

نجیبی افزود: به مرور با فعالیت‌هایی که در سازمان زیبا سازی شد نگاه‌ها نسبت به مجسمه‌سازی تغییر کرد و در این دوران مجسمه‌های ماندگاری نیز سفارش و ساخته شد.

نسبت به آینده مجسمه‌سازی ایران خوش بین هستم

درادامه ناهید سالیانی درباره آینده مجسمه‌سازی ایران گفت: من نسبت به آینده مجسمه‌سازی ایران خوش بین هستم و مواجهم با مجسمه‌سازی ایران؛ پس از بازگشت از آمریکا بسیار خوب بود و تلاش مجسمه‌سازان ایرانی نشان می‌دهد که با چه سرسختی برای آینده مجسمه‌سازی ایران تلاش کرده و می‌کنند و به نظرم سازمان زیبا سازی حامی‌خوبی برای مجسمه‌سازی ایران است.

وی با اشاره به استقبال از برپایی سمپوزیوم مجسمه‌سازی در ایران گفت: سمپوزیوم های مجسمه‌سازی در ایران آینده خوبی را پیش روی مجسمه‌سازی گذاشته است و در ایام برپایی سمپوزیوم حس و حال خاصی پیرامون سمپوزیوم برپا می‌شود. اما امیدوارم سازمان زیبا سازی در برپایی این سمپوزیوم ها زیاده روی نکند.

مشاور سازمان زیبا سازی درباره برنده شدن طرح‌های تعداد خاصی از مجسمه‌سازان در فراخوان ها گفت: با توجه به این برخی از مجسمه‌سازان تجربی این هنر را فرا گرفته اند و آگاهی درستی نسبت به آناتومی‌ندارند؛ مجسمه هایشان اصولی نیست برای همین در فراخوان هایی که فیگورانسانی هستند؛ تعدادی که همواره شرکت می‌کنند و طرح و اجرایشان خوب است برگزیده می‌شوند و این مشکل ناشی از موانع آموزش مجسمه‌سازی در دانشگاه ها است.

به گفته سالیانی؛ تا زمانی که مجسمه‌سازان آناتومی‌را خوب نشناسند نمی‌تواند ترکیب بندی یک مجسمه را رعایت کنند از این در برخی موارد در شهرها با مجسمه ضعیف روبرو هستیم که تناسبات انسانی در ساخت آنها رعایت نشده است.

جعفر نجیبی درباره آموزش آناتومی‌در دوره ای که در دانشگاه مجسمه‌سازی می‌خوانده گفت: در آن دوران بخشی از کلاس آناتومی‌مجسمه‌سازی ما در کلاس های تشریح برگزار می‌شد و ما با خوبی با تمام اجزای یک پیکره آشنا می‌شدیم اما امروز فیگور و آناتومی‌آن گونه که باید به دانشجویان آموزش داده نمی‌شود و برای همین مجسمه‌سازان به سمت فرم گرایش پیدا کرده اند.

ایرج محمدی گفت: البته در دانشگاه هنر برای برطرف کردن مشکل آناتومی‌از یک مجسمه شکافتنی فرانسوی استفاده می‌کنیم.

به گفته محمدی با اتفاقاتی که برای مجسمه‌سازی در سال های گذشته رخ آینده مجسمه‌سازی ایران بسیار خوب است. چون مجسمه‌سازی ایران بسیار جوان است نمی‌توان هنوز پیش بینی کرد که چه مسیری را برای بیان خود پیش خواهد گرفت. اما با هر فراخون طرح های بسیاری به دبیرخانه های سمپوزیوم ها و جشنواره ها ارسال می‌شود.

وی با اشاره به دشواری کار مجسمه‌سازی و تفاوت هایش با سایر رشته های تجسمی‌گفت: یک نقاش در اتاق خوابش هم می‌تواند نقاشی بکشد اما یک مجسمه‌ساز باید کارگاه داشته باشد و تجهیز کارگاه سرمایه بالایی را احتیاج دارد از این رو یک مجسمه‌ساز جوان به تنهایی نمی‌تواند از پس تامین هزینه های این رشته برآید و باید از او حمایت های دولتی شود. کسانی که به مجسمه‌سازی علاقمند می‌شوند عاشق این رشته هستند و نباید به آنها بی اعتنا بود.

این مدرس دانشگاه با اشاره به بودجه نیم درصدی که باید صرف خرید آثار هنری شود؛ براین اساس با ساخت هر مجموعه ضرورت خرید و ساخت یک مجسمه هم احساس می‌شود و اگر این روند مسیر منطقی خودش را پیش بگیرد؛ مجسمه‌سازی ما رونق خواهد گرفت.

محمدی افزود: به نظر من مجسمه‌سازی یک کتاب باز است و یک مجسمه‌سازبا ساخت یک مجسمه و نصب آن در فضای عمومی‌عملا بر روی مخاطبان تاثیر می‌گذارد و چه بهتر که این مجسمه اصولی و خوب ساخته شود و بتواند تاثیر خوبی بر روی مخاطب بگذارد.

نجیبی هم با اشاره به اتفاقات خوبی که در عرصه مجسمه‌سازی در سال های اخیر رخ داده است گفت: خوشبختانه تعدادی از مجسمه ها از جمله اسب های پارک ساعی که مدتی بود به انبار منتقل شده بودند دوباره نصب شده اند.

وی افزود: به نظرمن ساخت مجسمه شهری را نباید به مجسمه‌سازان تجربی سپرد چرا که موجب می‌شود که یک طرح بارها اصلاح شود و در نهایت آن چیزی که باید بشود، نشود.

این مجسمه‌سازان با انتقاد از برخی سفارش های چند میلیاردی به چین های گفت: سال گذشته ساخت 1000 مجسمه شهید به چینی ها سپرده شد چون با هزینه کمتری این کار را می‌کنند سوال من این است که وقتی برخی مجسمه‌سازان ایران با تحقیق مجسمه شهدا را بدون این که شباهتی به شهید مد نظر داشته باشد می‌سازند چگونه به مجسمه‌سازان چینی که هیچ اطلاعاتی درباره شهدا ایران و دفاع مقدس ندارند واگذار می‌شود.

انتهای پیام/31/ مریم آموسا