به گزارش هنرآنلاین، انریکو اسکالونه که در نشست تخصصی «هنر مُهرشناسی ایلام قدیم از دیدگاه تاریخی» در موزهی ملی ایران سخن میگفت، دربارهی گونهشناسی، محلهای جغرافیایی و گاهنگاری مجموعه مهرهای ایلام از سلسله «آوان» و «تا سوکالماخ» (حدود 1520-2300 پیش از میلاد) اظهار کرد: براساس رویکرد جدید و متمرکز باستانشناسی به مناطق تاریخی ایلام، جنوب شرقی ایران و لرستان بر پایهی پروژههای بررسیشده، کاوشها و شواهد بهدست آمده از آنچه تمدن جیرفت نامیده میشود، به نظر میرسد برای هنر مهرشناسی در مناطق ایلامی میتوان استقلال زیادی قائل شد.
او ادامه داد: براساس شواهد بهدست آمده از «تل ملیان» مطالعه دربارهی جوانب مختلف فرهنگهای جنوب شرقی ایران، مجموعهی مهرهای «تورانیان» و مجموعههای خصوصی و مهرهای موجود در موزهی ملی ایران برای تشخیص حوزههای مختلف فرهنگی مهرهای ایران در هزارهی سوم پیش از میلاد ضروری است. بر مبنای تجزیه و تحلیل گونههای مختلف متون مهرهای ایرانی، هفت تجربهی هنری در هزارهی سوم و آغاز هزارهی دوم پیش از میلاد قابل تشخیص است؛ هفت کارگاه ایرانی که ارتباط زیادی با گسترش فرهنگ بومی داشتنه و به شدت بر یکدیگر تأثیرگذار بودهاند.
وی هدف اصلی این مقاله را بررسی گونههای اصلی مهرهایی دانست که در شوش (سوزیانا) و فلات ایران معروف بودهاند و بیان کرد: با مطالعهی تولیدات محلی در فلات ایران و تأثیرات خارجی بر هنر مهرشناسی ایران بین سلسلههای «آوان» و «سوکالماخ» (حدود 2300-1520 پیش از میلاد) میتوان به نکات جدیدی رسید.
اسکالونه ادامه داد: براساس اسناد مهرشناسی، حوزههای فرهنگی مناطق ایران بررسی میشوند، بویژه در مجموعهی مهرهای معروف به «ایلام قدیم» و «انشان» از جنبههای شمایلنگاری و سبک، ملاحظات ویژه و ظریفی وجود دارد که به ما کمک میکند بتوانیم به دستهبندیهای اصلی و پیشرفتهای بعدی در دورههای «آوان»، «سیماشکی» و «سوکالماخ» دست پیدا کنیم. به نظر میرسد آنچه بیش از همه جالب توجه است میراث شمایلنگاری ایلام در دورهی «آوان» است که بهطور متوالی به کار میرفته است.
وی گفت: در قرن 23 پیش از میلاد، ویژگیهای جدیدی از شمایلنگاری نمایان شد که ارتباط زیادی با هنر تصویری ایلام داشت و در سلسلههای «سیماشکی» و «سوکالماخ» نیز دیده میشدند. بررسی مهرهای آوان برای شناسایی میراث تصویری ایلام مهم است. همچنین به نظر میرسد که این مهرها برای تشخیص ارتباط تاریخی و هنری بین حکومتهای «آوان»، «سیماشکی» و «سوکالماخ» نیز اهمیت دارد.
این استاد دانشگاه ساپینزا در رم اظهار کرد: برای رد کردن دیدگاه قبلی دربارهی تاریخ هنر ایلام که به سادگی آن را هنری غیرپویا نشان میداد و با هدف نشان دادن پویایی موجود در محوطههای عصر مفرغ ایران و دیدگاهی جدید از عصر برنز، به نظر میرسد بررسی دقیقتری برای ارزیابی مجدد فرهنگ ایران باید صورت گیرد تا پیچیدگی منطقهیی و پیچیدگی عظمت تمدنهای عصر مفرغ ایران مشخص شود.
اسکالونه بیان کرد: از نظر تاریخی، پیچیدگیهای فرهنگی فلات ایران باید در نظر گرفته شود. البته منظور منطقهای نه با مرزهای فرهنگی و سیاسی، بلکه دارای ماهیتی گستردهتر از آن با تعاملات و ارتباطات بسیار در میان حکومتها، ایالات، خودمختاری قبایل و نیز حضور عشایر در سیستم پویای فرهنگی است.
وی تأکید کرد: از این دیدگاه، شوش و شهداد به دلیل داشتن دید فرهنگی که نشاندهندهی پیچیدگی پیشرفت هستند بسیار جالب توجهاند. این دیدگاه در مکانهای دیگر فلات ایران در عصر برنز وجود نداشته است. در هر دو مکان توانایی تولید محصولات هنری فراوان در محیط شهری و اجتماعی وجود داشته است. یک محیط تاریخی بسیار دور از مناطق بینالنهرین، در جایی که یک ناحیهی فرهنگی یا مکانهای شهری نشاندهندهی ویژگیهای فرهنگی یکسان، منسجم و واحد هستند.
این پژوهشگر افزود: تاریخ و باستانشناسی ایران به بررسی عمیقتری نیازمند است. مکانهای قرارگرفته در ایران باید به طور گستردهتر ارزیابی شوند و تأثیرات، فشارهای فرهنگی بیرونی و محصولات هنری را باید مد نظر قرار داد. اکنون با بررسی تاریخ ایلام، میتوانیم حکومتها، ایالتها، خودمختاری قبایل، حضور عشایر در سیستم پویای فرهنگی و ارتباطات آنها را مورد مطالعه قرار دهیم و بر دیدگاه ثابتی که از باستانشناسی ایران وجود دارد، غلبه کنیم و منزلت جدیدی به فلات ایران بدهیم، نه اینکه آن را بهعنوان پلی بین دو تمدن در نظر بگیریم.
به گزارش ایسنا، مسئول بخش مهر و سکهی موزهی ملی ایران نیز در این نشست اظهار کرد: موزهی ملی ایران مجموعهی بزرگی از مهرهای دورهی اواخر پیش از تاریخ تا اوایل دورهی تاریخی از شوش را در گنجینههای خود دارد که از نظر نوع نقوش و اطلاعات قابل دسترسی دارای اهمیت زیادی هستند.
خدیجه باصری ادامه داد: نقوش حکشده بر سطح این مهرها علاوه بر جنبههای هنری، مدارک مهمی بر وجود صنایع و حرفهها و فعالیتهای مختلف در دوران باستان است. همچنین پیدایش مهرها، مرحلهی تازهای را در ارتباطات تجاری در آن دوران به وجود آورده است.
او مهر کردن انواع کالاها در آن دوران را علاوه بر ثابت کردن تملک کالا، به مفهوم امضای صاحب کالا دانست و گفت: قدیمیترین مهرهای شوش از هزارهی چهارم قبل از میلاد و از جنس گل پخته، سنگ گچ، سنگ مرمر، سنگ صابون و سنگ آهن بوده است. شکل مهرهای اولیه دگمهیی، استامپی یا به شکل حیوان خوابیده بوده و نقش، بر سمت مسطح کنده میشده است. نقوش آنها از خطوط سادهی هندسی، حشرات، خورشید، انسان و حیوان بوده است.
وی ادامه داد: مهرها بهشکل لولهای استوانهییشکل (سیلندر) هستند و نقوش مختلف و متنوعی مانند صحنههای شکار و صید، کشاورزی، نقوش مبارزه حیوانات با یکدیگر یا انسان و حیوان یا حیوانات افسانهیی، صحنههای اساطیری که نمایانگر خدایان و الههها است.
او افزود: بعد از ابداع خط، علاوه بر نقوش، نوشتهها و اسامی نیز روی مهرها بهوجود آمدند. نقوش به کار بردهشده روی مهرهای شوش در واقع بیانگر اوضاع اجتماعی و سیاسی مردم آن دوره بوده است.
انتهای پیام