سرویس تجسمی‌هنرآنلاین، ساعت 18 تا 20 امروز گالری ایست شاهد اجرای بیستمین پرفورمنس در دومین فستیوال "سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز" با نمایشگاه‌گردانی محمدرضایی راد و امیر راد در گالری "ایست" است. شهرام مکری که بیشتر او را در حوزه فیلمسازی می‌شناسیم امروز دو پرفورمنس با عنوان "رابطه در زمان" را اجرا خواهد کرد که به همین بهانه با او به گفت و گو نشستیم.

سال گذشته در گالری ایست بر اساس فیلم کوتاه‌هایی که ساخته بودید پرفورمنسی اجرا کردید ، امسال هم پرفورمنسی که اجرا می‌کنید در همان راستاست؟

نه. در واقع پرفورمنسی که امروز اجرا می‌کنم شامل دو پرفورمنس است و باز اجرای دو پرفورمنس خیلی معروف آبرومویچ و اولای است که در سالهای 1977 تا 1988 وقتی با هم همکار بودند اجرا کردند که هر دوی این‌ها رابطه در زمان و مکان را توضیح می‌دهد. اما در هر حال علائقم در حوزه سینما را باز دنبال می‌کنم و همان طور که در سینما به الهام گرفتن از متون دیگر برای ساخت فیلم علاقمندم در این اجرا فضای باز اجرا به من این امکان را داد که باز هم به یک رفرنسی مراجعه کنم.

باز اجرا کردن پرفورمنس خیلی در ایران امر جا افتاده‌ای نیست. چطور به این ایده رسیدید؟

باز اجرا کردن پرفورمنس‌ها در ایران همین طور که می‌گویید خیلی شناخته شده نیست. اما همین دو پرفورمنسی که گفتم بارها طی این سالها در نقاط مختلف جهان تحت همین عنوان باز اجرا ،اجرا شده است. بازاجراها با الهام از پرفورمنس اصلی اجرا می‌شوند و تداعی کننده پرفورمنس اصلی هستند من در همین اجرا عکس‌هایی از باز اجراهای این دو پرفورمنس را پرینت گرفته ام و به دیوار زده ام.

بازاجراهایی که شما روی آنها مطالعه کردید آیا عین به عین اجرای اصلی بوده‌اند؟

همیشه اینطور نیست. حتی خود آبرومویچ در یکی از بازاجراهایی که خودش اجرا کرد نقشش را در پرفورمنس تغییر داد. یا در یکی از اجراهایی که از این پرفورمنس شده به جای یک زن و مرد که پرفورمرهای اصلی هستند یک سفید پوست و یک سیاه پوست پرفورمر هستند تا مفهوم تبعیض نژادی را به کار اضافه کنند. یا در سایت مجازی معروفی که شما امکان ساختن یک زندگی مجازی را برای خود دارید این پرفورمنس را دو نفر اجرا کردند.

شما چه تغییری در آن دادید؟

من فضا را با چهار پرفورمر در پرفورمنس اول اجرا می‌کنم که در واقع پرفورمنس به دو بخش زنانه و مردانه تقسیم می‌شود و فضای میان آنها با یک پارچه جدا می‌شود. سمت زنانه دو زن ایستاده‌اند با حجاب کامل که از میان آنها زنان باید عبور کنند تا به تالار برسند و در بخش مردانه هم دو مرد ایستاده‌اند و مردان از میان آن دو عبور می‌کنند و به تالار می‌رسند.در آن جا شاهد پرفورمنس دوم خواهیم بود که باز هم با الهام از یک پرفورمنس دیگر آن دو هنرمندی است که نام بردم.

واقعیت این است که در دنیا باز اجرای پرفورمنس همین طور که گفتید شایع است اما در ایران گاه از روی ایده یک پرفورمنس خارجی اثری اجرا می‌شود و هیچ نامی‌به منبع الهام نمی‌شود.

قبول دارم. شما به سایتهای اینترنتی هم که مراجعه کنید می‌بینید مثلا درباره یک پرفورمنس نوشته اند مثلا اورجینال یا باز اجرا. حتی اگر خود پرفورمر کار خودش را یکبار دیگر اجرا کند می‌شود باز اجرا. چون ویژگی پرفورمنس به زنده بودنش است و هر اجرا نتیجه متفاوتی دارد. اما این آسیبی که شما می‌گویید علت‌هایی دارد. در دنیا از سالهای 1970 به بعد پرفورمنس شایع شد خصوصا در نیویورک . همین جوان بودنش باعث می‌شود ترس و پنهان کاریس در هنرمندان ما به وجود بیاید و باعث شود فکر کنیم اگر منبع اصلی ذکر شود از ارزش کار کاسته می‌شود.

آسیب دیگر در دنیای پرفورمنس امروز این است که بسیاری از کارهایی که می‌تواند تحت عنوان هنر چیدمان یا تعاملی اجرا شود تحت عنوان پرفورمنس آرت اجرا می‌شود.

یک نکته ای که باید بگویم این است که پرفورمنس منشعب شده از هنرهای تجسمی‌است و ریشه تاریخی اش به این حوزه بر می‌گردد اما اگر به دانشنامه ویکیپدیا هم مراجعه کنیم می‌بینیم نام هنر اجرا را روی آن گذاشته اند و بعد‌ها گسترش پیدا کرد و موسیقی و تئاتر و هنر چیدمان و مفهومی‌بسیار روی آن تاثیر گذاشت. به هر حال هنرهایی که زاییده دوره پست مدرن هستند در فضای بین رشته ای حرکت می‌کنند و همین باعث می‌شود همه احساس کنند می‌توانند در این حوزه فعالیت کنند.

از طرف دیگر پرفورمنس در ایران هنر جوانی است. اگر فرض کنیم در هنر مدرن دارای ایدئولوژی هستیم هنوز 40 تا 50 سال نیاز داریم تا به پختگی امروز دنیا برسیم. تنها راه ارتباطی ما با پرفورمنس در دنیا و هنرمندانش هم از طریق اینترنت است که معمولا به سرچ درستی هم در آن نمی‌رسیم. پس نباید به بهانه این که کدام اجرا پرفورمنس است یا نیست راه را بر تجربه کردن ببندیم. چون به سرکوب اتفاق‌ها می‌افتیم. به هر حال با تجربه کردن به تعریف درست هنرهای جدید می‌رسیم.

انتهای پیام/آزاده سهرابی