به گزارش سرویس تجسمی هنرآنلاین، در نشست هنرآنلاین عباس میرهاشمی، عکاس دفاع مقدس و استاد دانشگاه،محمد حسین حیدری ،دبیر انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس و دبیر سرویس عکس هنرآنلاین حضور داشتند .
عباس میرهاشمی درابتدای این نشست با گلایه از این که تنها درهفته دفاع مقدس به عکس جنگ و مقوله هنری آن زمان پرداخته میشود گفت: ما درباره عکاسی جنگ و دفاع مقدس به خود اجازه نمیدهیم مناسبتی برخورد کنیم . عکس در دوره دفاع مقدس جهش بالایی پیدا کرد و به هیچ عنوان قابل کسر کردن آن دوران از تاریخ عکاسی کشورمان نیستیم. اما آنچه در حال حاضر در حال روی دادن است این است که ما بخشی ازآثار را به دلیل تاریخ ملی از دست میدهیم و این چیزی در حد خیانت است.
میرهاشمی با اشاره به تقسیمبندی عکاسان جنگ و عکسهای آنها اظهار کرد: ما هنوز تعریف مشخصی از عکاس جنگ و عکاس جنگ نداریم درتعریف جامع ما همه کسانی که در آن فضا عکس گرفتهاند جای دارند چرا که ما حق نداریم قسمی را حذف کنیم .برای همین ما این عکسها را به سه دسته عمده تقسیم کردهایم. دسته اول کسانی هستند که عکاس بودند و پیش از ورود به جنگ عکاسی میکردند مانند عکاسان رسانهای، دسته دوم عکاسانی هستند که وارد جنگ شدند و عکاس شدند مثل عکاسان واحدهای تبلیغاتی که معمولا عکسهایشان به دست رسانهها نمیرسید و عمدتا هم دیده نمیشود. دسته سوم عکاسانی بودند که به جهت داشتن دوربین عکس گرفتند بدون اینکه تعلیمی دیده باشند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: این سه دسته تفاوت هایی با هم دارند؛ دسته اول فرمهای قوی در عکس3ها ارائه دادهاند، دسته دوم صمیمیمت و راحتی همانند زندگی در عکس هایشان بیشتر دیده میشود و دسته سوم نیز متشکل از هر دو عنصرهستند. درحال حاضر ما بیشتر زمان خود را روی جمع آوری عکسهای بخش اول گذاشتهایم چرا که زمان کمی داریم و این عکسها قویتر است و بعد از این که این عکسها جمع آوری شد اسکن شد و به پایان رسید وارد مرحله بعدی میشویم/سراغ دسته سوم به دلیل گستردگی زیاد، هنوز آمادگی رفتن به سمتش را نداریم.
عکاسان در دل حادثه بودند و واقعیت جنگ را لمس کردند
محمد حسین حیدری مدیر عامل انجمن عکاسان دفاع مقدس نیزدر این نشست گفت: در این تقسیم بندی انجام شده مطلب روشن است عمده دوستانی که در مناطق عملیاتی شروع به عکاسی کردند پیگیر یک هدفی بودند و آن هدف دفاع از مام وطن بوده است و من نیزمانند همه مردم ایران وارد جریانی شدم که وظیفهام دفاع از کشور بود. بسیاری از دوستان در ان زمان آگاهانه دوربین به دست گرفتند و گفتند الان تعدادی از رزمندگان درحوزه دفاع از کشور درخط حمله هستند و تعدادی دیگر در بخش های مختلف حضور دارند و ما هم وظیفه اصلی خودمان ثبت این واقعیات بود. امروز هم میبینیم واقعیت جنگ در حوزه عکس بیشتر حضور دارد. چرا که آنها به قلب حادثه نزدیک بودند. هر چند بودند نویسندگانی که به جبهه میآمدند تا فضای آن را بیشتر حس کنند.
وی در ادامه با انتقاد از حوزه عکاسی در ارائه آثار این دوران گفت:درحال حاضر حدود 8 هزار کتاب درحوزه ادبیات دفاع مقدس نوشته شده است. قسمی از آن خاطره نویسی، زندگینامه،رمان و نبرد نامه نویسی بوده است اما درحوزه عکس خیلی کم کار شده که عیب محسوب می شود در حالیکه ماهیت جنگ ما با سایر جنگ های دنیا متفاوت است و اتفاقا باید با ارائه آلبوم های بیشتر فعالیت می کردیم که نکرده ایم و در دنیا این قسم تصویری بسیار دیده می شود.به طور مثال عراق از جنگ یک روزه خود صدها کتاب عکس چاپ کرده است و ما هنوز در حال جمعآوری عکسها هستیم.
شهید باقری عکاس ماهری بود
وی در ادامه با ارائه خاطره از کسانی که فرماندهان جنگ بودند و عکاسی نیز میکردند گفت:تعدادی از دوستان وظیفه شان عکاسی بود و اصلا به همیسن منظور به جبهه ها امدند و بعد ماهیت کارشان تغییر کرد.به طور مثال شهید باقری به عنوان یک خبرنگار که برای کار خود عکاسی هم می کند وارد منطقه شد و با توجه به توانی که داشته و نیازی که دیده می شد تغییر زاویه کار می دهد و وارد بخش اطلاعات عملیات جنگ می شود و بنیان اطلاعات عملیات را در تشکیلات سپاه را می گذارد و با توجه به این آنچه را که می دیده شاید راحت ترین مسیر برای ثبت عکاسی بوده است که این توانایی را داشته و این کار را انجام می داده است.
درهمین ماجرا فرماندهان دیگری هم بوده اند خصوصا کسانی که درحوزه اطلاعات عملیات کار می کردند مطمئنا آثاری در این زمینه دارند.
"سردار پور جمشید" که فرمانده لشگر عاشورا هستند عکاسی می کردند و عکسهای خوبی هم گرفته است. عکس مستند صادق ترین سند از روایت اجتماعی است.
پراکندگی سازمانهای دارنده عکسها مشکل مهمی است
حیدری مشکل اصلی عدم گردآوری صحیح عکس هاس دفاع مقدس را پراکنندگی عکس ها در سازمان ها می داند و در این باره گفت: ما در انجمن هر آنچه را که به عنوان عکس ثبت شده باشد به عنوان یک سند تصویری از آن دوران می دانیم و این عکس ها باید بیایند و تمام مراحل انجام شود اما بخشی از این آثار در مرکز تحقیقات و پژوهشهای جنگ است بخشی دیگر در واحد اطلاعاتی یگان ها ست ما هم هر گونه کمکی از دستمان برآید به این دوستان می دهیم برای حفظ این عکسها و اصراری نداریم که حتما انجمن تمام مسئولیت را برعهده بگیرد چرا که در توانمان نیست. بارها صحبت شده که فراخوانی داده شود تا آثار جمع آوری شود درحالی که در توان انجمن نیست ما الان 8 ایستگاه داریم که در هر ایستگاه 4 اسکنر فعال هستند اما این بضاعت را نداریم که بتوانیم این کار را انجام دهیم ضمن این که مشکل دیگری هم داریم .متاسفانه به دلیل برخورد برخی ارگان ها و عدم امانت سپاری از سوی این ارگان ها اعتماد بسیاری از خانواده ها سلب شده است و دیگر اعتمادی ندارند و اگر اثری هم داشته باشند پنهان می کنند. با توجه به این که انجمن حوزه فعالیتش روی عکاسان حرفه ای گروه یک و دو است ما سعی می کنیم در این دو بخش به دلیل این که اثار به درد بخور بیشتر است آنها را حفظ کنیم. ما باید ابتدا تعداد آثاری که کیفیت بالایی دارند را حفظ کنیم. و این یک کار ملی است که انجمن به تنهایی نمی تواند این کار را انجام دهد.
وی ادامه داد:حق همه مردم است که از آن دوران مطلع باشند درحدی که ثبت شده است لااقل و وجه محرمانه آنچنانی هم ندارد چراکه چند دهه از این موضوع گذشته است و موضوعات در زمینه اجتماعی است. ای کاش حرکت هایی در زمان جنگ اتفاق می افتاد که این به ناپختگی و بی تجربگی خود ما باز می گردد. ای کاش چنین حرکتی و سازمانی همان موقع شکل می گرفت وقتی زمان می گذرد و شما احساس می کنید که آثار در حال از بین رفتن هستند اولین چیزی که به ذهنتان می رسد حفظ آثار است چرا که عکس ها آنالوگ بودند.
میرهاشمی ادامه داد: متاسفانه به دلیل این که در آن زمان ما درتحریم بودیم از نگاتیوهای خوب محروم بودیم و بسیاری از نگاتیوها تاریخ گذشته بودند وحتی در بخش ظهور هم به دلیل شرایط جنگ از مواد خوب بی بهره بودیم و مواد ظهور روی نگاتیو رسوب می کردند. پس ما مشکلاتی داریم که عمده آن نبود نگاتیوهای استاندارد است چرا که اگر عمر مفید یک نگاتیو استاندارد 3دهه باشد برای ما که در آن زمان از داشتن نگاتیو خوب محروم بودیم زمان درحال از دست رفتن است و بخش اعظمی از این نگاتیوها که جمع آوری شده اند به واسطه نوع نگهداری دچار مرگ شده اند که باید احیا شوند. وقتی احیا شوند چیزی برای ارائه وجود دارد که نوع آن می تواند به شکل کتاب ، کار تحقیقی و پژوهش کردن و... است و هر کسی طبق آنچه در نظر دارد می تواند از عکس استفاده کند. بنابراین فعلا بنا را گذاشته ایم روی این که این عکسها را احیا کنیم.
وی گفت:جمع آوری ها انجام شده است و عکس ها اسکن شده اند کارشناسی شروع شده است و عکسهایی که کارشناسی شده اند با کیفیت بالا اسکن می شوند تا اثار برجسته ماندگار شوند.
یکی از نکات جالب دیگری که میرهاشمی به آن اشاره می کند نحوه ارشیو روزنامه های آن دوران از عکس ها بوده است.وی گفت: در آن زمان به دلیل این که زمان مهم بود چند عکاس عکس های خود را با هم ارسال می کردند و چون مشخص نبود کدام به کدام است همه دریک فایل قرار می گرفتند و بی نظمی هایی که در آرشیو رسانه ها وجود داشت باعث شده ما هم سردرگم باشیم و سعی کنیم از روی فریم ها و شباهت آنها بر اساس نوع برش ، شماره فریم و رنگ پایه آنها را شناسایی کنیم. اگر بتوانیم یک فریم را شناسایی کنیم در واقع 36 فریم شناسایی شده است و از این طریق می توانیم شناسه عکس ها هم مشخص شود و زیر نویس داشته باشد چرا که عکس همه واقعیت نیست و قسمی از آن پنهان است که با زیرنویس می تواند تکمیل شود ضمن این که وجه عکاسی مستند این گونه است و شناسنامه اثر است که ماندگار می شود چرا که عکاس با روح خود عکاسی می کند.
عکاس در جنگ هیچ پناهی ندارد
میرهاشمی در ادامه با یادآوری زمانی که خود در جنگ به عکاسی مشغول بود کفت:و درجایی که بقیه امکان پناه گرفتن داشتن عکاس و مستند ساز حتما باید سر از پناه در می آورد چرا که غیر از این نمی توانست کار کند. خیلی از عکاسان در شرایط خاص که در دسته دوم بودند اسلحه هم داشتند. عکاسی وجوه خودش را دارد. ما عکاس شهید کم نداریم و وجه تمایز شجاع ترین قشر هنری در جنگ عکاسان و مستندسازان بودند برای خوشنویس نیازی نبود در خط مقدم باشند. داستان نسبت به وقوع تاخیر دارد اما عکاسی و مستند زمانی ندارد و در زمان اتفاق رخ میدهد فاکتورهای موثر در عکاسی بحران بسیار زیاد است. این روزها همه می گویند عکاس خبری باید چه شرایطی داشته باشد اما عکاس خبری از روزی که به دنبال پاسپورتش می رود عکاس خبری می شودضمن این که عکاسی اش را بلد است باید کارهای دیگرهم بلد باشد ابزار را بشناسد. کار در تاریکخانه را بداند تعداد فاکتورها در این شغل بالاست و حساسیت بالایی دارد این درحالی است که همه عکاسی را تنها کلیک کردن می دانند درحالی که به واقع این طور نیست. شرایط و مشقات عکاسی بالاست که به موضعی رسید که بتوان موضوع را داشت.
حیدری که از مجموع عملیات هایی که در زمان جنگ و دفاع مقدس انجام شده است در 24 عملیات بزرگ حضور داشته از جمله فتح المبین، بیت المقدس، رمضان، والفجر مقدماتی، 1،2،5، خیبر، بدرو... در این باره گفت:در آن زمان 20 سال بیشتر نداشتم که درگیر فضای جنگ شدم و از ابتدا با عنوان عکاس دراین حوزه حضور یافتم و عکاس حوزه اندیشه اسلامی بودم و از طریق ستاد تبلیغات جنگ و خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران آنجا حضور داشتم و از سال 62 به عنوان نیروی رسمی تبلیغات و انتشارات حضور داشتم.
او ادامه داد: گاهی بچه هایم از من می پرسند کجا بیشتر می ترسیدی؟ اما باور کنید که واقعا نمی دانم . در برخی از عملیات ها آخرین نفری بودم که از منطقه عقب می امدم یکی در عملیات رمضان که به دلیل انفجار توپ دچار موج شدم و حتی نیروهای دشمن که نزدیکم بودند را تشخیص نمی دادم و تنها صدای گلوله هایی که در کنارم به زمین اصابت می کرد را می شنیدم .
حیدی هم خاطره اش از جنگ را اینگونه بیان کرد:عمده آثارم هم برایم خاطره هستند و هم روی هر کدام خاطره ای دارم و همینجوری گرفته نشده است. ما فیلم های سینمایی را می گرفتیم و در تاریکخانه به اندازه حلقه فیلم 36 تای کوچک می کردیم تا استفاده کنیم.
خاطره ای از یک عکس
از میرهاشمی می خواهیم خاطره ای از یکی از عکس های ماندگارش بگوید. او در این باره گفت:عملیات بدر در آخرین نقطه منطقه روته در جنوب کشور پیش روی داشتیم. و نز دیک فرات نزدیک شهر القرنه در خاک عراق رفتیم و برای آن عکسی که می خواهم درباره اش بگویم خیلی اذیت شدم. این اذیت به دلیل مسیر رفت و آمدش بود .از 13 کیلومتر راه، ما 5 کیلومتر را با وسیله رفتیم که مورد اصابت قرار گرفت و بعد از آن ما مسیر را به دلیل این که هور را رد کردیم به منطقه خشکی رسیدیم و چون وسیله نقلیه هم نداشتیم در آنجا تنها یک وسیله نقلیه آمبولانسی متعلق به رژیم بعث عراق بود که از آن استفاده شد و درنهایت هم از بین رفت. این آمبولانس برای ما سلاح و ادوات نظامی می آورد و مجروحان را هم می برد. 48 ساعت آنجا مقاومت کردیم و به دلیل این که امکانات زیادی نداشتیم بچه ها درحالت پدافندی قرار داشتند و تانک های دشمن در صدد از بین بردن این پدافند بودند از آنجایی که امکانات نداشتیم گذاشتیم این تانک ها به خاکریزها برسند و زمانی که به خاک ریز بچه های ما رسید تانک را با آر پی جی زدند و تانک مورد اصابت قرار گرفت و من توانستم این لحظه را به ثبت برسانم. بعد از این که تانک را زدیم آنها احساس کردند که در تله افتاده اند و عقب نشینی کردند و در عقب نشینی از ترس تانک ها بهم می خوردند.در حالیکه واقعا ما هیچ ادواتی دیگر برای دفاع نداشتیم. به دلیل این که برای گرفتن این عکس سختی بسیاری کشیدم جزو عکسهای ماندگارم است.
انتهای پیام/31/32