سرویس سینمایی هنرآنلاین: خسرو سینایی نام آشنایی در حوزه سینمای مستند و داستانی است و در طول 5 دهه فعالیتش در این عرصه فیلم های ماندگاری مثل هیولای درون ، عروس آتش و... را ساخته است .فیلمهای" در کوچه های عشق "و" مثل یک قصه" دو فیلم مهم تاریخ سینمای دفاع مقدس هستند که سینایی نگاه متفاوتی به جنگ و آدمها دارد . این کارگردان معتقد است در سینمای دفاع مقدس نباید صرفا به صحنه های جنگی پرداخت و این گونه از سینما جای پرداخت زیادی دارد با سینایی در باره وضعیت سینمای دفع مقدس گفت وگویی انجام داده ایم که شاهد آن هستید:
با توجه به اینکه سینمای دفاع مقدس مورد بی مهری واقع می شود چه خصیصه ای در این گونه از سینما هست که شما را ترغیب به دنبال کردنش می کند؟
من بر خلاف بسیاری از دوستان فکر می کنم این گونه از سینما می تواند بسیار آموزنده باشد، جای کار بسیار زیادی دارد، فقط باید نگاه عمیق تری به این مقوله شود و اگر نگاهمان را گسترش دهیم این گونه از سینما برای همه همکاران قطعا جالب خواهد بود، اما در اینکه ژانر دفاع مقدس مهجور است و فقط به تعداد خاصی از این فیلم ها توجه ویژه می شود با شما موافقم . من "در کوچه های عشق" را یک سال بعد از خاتمه جنگ ساختم و اولین فیلمی از ایران بود که در بخش نگاه وِیژه جشنواره کن پذیرفته شد. فیلم دوم در این ژانر را در دهه هشتاد با عنوان مثل "یک قصه "ساختم .فیلم نامه این فیلم را در سال 1362 نوشته بودم و چون در این داستان تصویر واقعی و خوبی از یک سرباز عراقی وجود داشت در آن دوران با ساخت فیلم موافقت نمی کردند .بالاخره امکان ساخت فیلم فراهم شد.
فکر می کنم ویژگی فیلم های شما این است که از صحنه های زد و خورد پرهیز می کنید و خصلت های انسان های گوناگون در جنگ را تصویر می کنید؟
کاملا درست است، در شرایط جنگ آدمها تمام خصلت های خوب و بدشان را بروز می دهند و این فوق العاده دراماتیک و جذاب است و شرایط جنگ است که کدام آدم می تواند معیارهای انسانی را زیر پا بگذارد یا کدام آدم می تواند در شرایط جنگی خصلت های مثبت انسانیش را حفظ کند و به همین دلیل اگر فقط نگاهها به فیلمهای جنگی در بحث زد و خورد محدود نشود .می توانیم به راحتی در فیلم خصلت های انسانی را مورد بررسی قرار بدهیم. با توجه به حاکم بودن این نگاه در فیلمم هنوز فرصت اکران پیدا نکرده است.
آیا وجود این نوع نگاه ها باعث دلسردی سینماگرانی مثل شما از ساخت فیلم دفاع مقدسی نمی شود؟
بعد از 45 سال کار فیلم سازی آموخته ام که از وجود شرایط دلسرد نشوم . برخی از فیلم هایم مثل "زنده باد" اگر در زمان ساختشان به نمایش در می آمد می توانست خیلی موفق تر باشد . بنابراین اگر کارگردانی بخواهد بر اثر شرایط فیلم سازی و یا اکران نشدن فیلم هایش دلسرد شود دیگر نمی تواند به کار وفعالیتش ادامه بدهد.
چقدر تصویری که از جنگ در فیلم های دفاع مقدسی ارائه می شود منطبق بر واقعیت آن دوران بوده است؟
به این نکته توجه کنید که هر فیلمسازی دیدگاه خودش را در زمینه های مختلف دارد، برخی فیلمسازان علاقه مندند که در سینمای دفاع مقدس صرفا به مقوله جنگ تحمیلی بپردازند و تبعات آن حادثه را تصویری کنند اما برخی دیگر علاقه مند به نشان دادن شخصیت و زندگی و حتی عاشق شدن آدم هایی هستند که ناخواسته درگیر جنگ شدند.
من بر اساس باورهایم فیلم سازی می کنم و سبک کاری و نگاه خودم را دارم. باتوجه به دیدگاهم در باره جنگ فیلمم را روایت می کنم که منطبق بر حقایق جنگ است . اغلب فیلم هایی که در باره جنگ ساخته شده اند بیشتر به اکشن و درگیری فضای جنگ توجه داشته اند وخبری از داستان ، شخصیت پردازی و ارتباطات و روابط کلاسیک نیست و به نوعی به نیت فروش و گیشه کار می کنند . متاسفانه اگر فیلم جنگی بخواهد به دورن شخصیتهایش بپردازد امکان دیده شدن را پیدا نمی کنند.
با توجه به اینکه همواره مسئولان سینمایی ادعا می کنند از ژانر دفاع مقدس حمایت می کنند چرا این گونه از سینما مهجور مانده است و عملا امکان شکوفایی ندارد؟
مسئولین عنوان می کنند که ازفیلم های دفاع مقدسی حمایت می کنند ، اما در عمل چنین شرایطی به وجود نمی آید . معتقدم مسئولین میانه خوبی با روایت مسائل متفاوت و کمتر طرح شده در سینمای جنگ را ندارند و از حساسیت های این ژانرو تبعاتی که نمایش این نوع فیلم ها می تواند داشته باشند می ترسند و دست به محاقظه کاری می زنند .
فکر می کنم به دلیل نگاه یک سوی به سینمای دفاع مقدس این گونه از سینما کلیشه شده است؟
طبیعی است که چنین اتفاقی می افتد و فیلم های که نگاه فرهنگی متفاوتی دارند در حاشیه قرار می گیرند و یا توقیف می شوند یا نادیده گرفته می شوند . بنابراین شرایط باعث می شود که فیلم سازان به سراغ ساختار کلیشه ای بروند تا فیلم و خودشان دچار دردسری نشوند.
"عروس آتش" یکی از بهترین فیلم هایی بود که در این رابطه ساخته شد، چرا فیلمسازان در این نوع فیلم ها روابط انسانی ، عاشقی و زندگی طبیعی آدم ها را نمی بینند؟
همان طور که اشاره کردید فیلم سینمایی"عروس آتش" نشان می دهد که اگر چه جنگی وجود دارد و قطعا زندگی آدم ها را تحت تاثیر قرار می دهد ولی زندگی عادی جریان دارد،آداب و رسوم سرجایش است و آدم ها عاشق می شوند و حتی مبارزه می کنند با همه آنچه به آن ها تحمیل می کند چه جنگ باشد چه آداب و رسومی که با آن مشکل دارند.