سرویس استان‌ها هنرآنلاین، بهروز بقایی را همه می‌شناسند. بازی و کارگردانی او در تئاتر‌ و مجموعه‌های تلویزیونی از جمله "مرگ دستفروش"، "سرزمین سبز" و "دنیای شیرین دریا" در خاطر همه‌مان مانده، اما شاید عده کمی بدانند که پدر دریا، همان که به دیوار پس‌زمینه قاب شده بود خودش یک گیلانی استخوان دار است. مردی از استان گیلان و شهر رودبار.

در خصوص پیشینه هنر‌های نمایشی گیلان و تاثیرپذیری هنر از مولفه‌های بومی پای حرف‌های این هنرمند نشستیم.

بقایی درباره هنر نمایش استان گیلان گفت: گیلان از نخستین استان‌هایی بود که تئاتر به شکل امروزی در آن رواج پیدا کرد. شرایطی مثل اقلیم، موقعیت اجتماعی و مبادلات عادات با روسیه باعث شد خیلی چیز‌ها بسیار جدی‌تر به این خطه برسد. در مجموع می‌شود گفت که شروع هنر نمایش و نمایش‌گری گیلان به خاطر ارتباط با روسیه بود. ایرانیان همیشه عادت داشتند که حرکت کنند و از سویی به سوی دیگر بروند. همین عادت برای فرهنگ گیلان بسیار مفید بود. تاریخ مدون 200 ساله‌‌ای که از تئاتر گیلان در دست داریم صحت این حرف‌ها را تایید می‌کند.

وی درباره بنیان‌های هنر نمایش عنوان کرد: غول و زبان نمایش‌گری در وجود هر انسانی هست، اما نمی‌شود منکر عوامل بیرونی شد. در جاهایی بسته به موقعیت اجتماعی، جغرافیایی و یا حتی تاریخی این غول‌ها پرورش پیدا می‌کنند و در جاهایی سرکوب می‌شوند و فروکش می‌کنند. به همین دلیل می‌شود گفت که هنر نمایش گیلان موفقیتش را تا حدود زیادی مدیون عوامل بیرونی است. اگر می‌گویم هنر نمایش در استان گیلان موفق بوده یکی از دلیل‌هایش این است که آثار اولین نمایشنامه‌ نویسان فارسی در گیلان روی صحنه رفته است. مثلا اولین نمایش‌های جلیل محمد قلی‌زاده در گیلان اجرا شد.

بقایی با تاکید بر این که گروه‌های نمایشی از خیلی سال پیش در رشت فعال بودند گفت: اولین باری که زنی با لباس خودش روی صحنه تئاتر ظاهر شد در رشت بود. تا قبل از آن مردها نقش زن‌ها را بازی می‌کردند. در نتیجه این اقدام زنان وارد عرصه تئاتر شدند. تاریخ این اتفاق در گیلان به 130 سال قبل برمی‌گردد.

این هنرمند افزود: نمایش گیلان در این سال‌ها به هنر استخوان‌داری تبدیل شد. این را می‌شود از وجود افرادی فهمید که در پرورش این هنر نقش داشته‌اند. افرادی که قبل از من به تئاتر این استان کمک بزرگی کردند. کسانی مثل انوش نصر، سیروس طاهباز، علیرضا مجلل، احمد فرد‌صالحی و خانم فریده دریامجد. همه این افراد در گروه‌های نمایشی رشت فعالیت می‌کردند.

بقایی با اشاره به اینکه اقلیم شمال کشور، خصوصا استان گیلان یک اقلیم منحصر به فرد است گفت: طبیعت گیلان هوای شعر به سرت می‌اندازد. شرایط این خطه با دیگر نقاط کشور از زمین تا آسمان فرق دارد. مثلا در جایی مثل سیستان و بلوچستان که هوای خشکی دارد مردم باید از این طرف به آن طرف بدوند برای لقمه‌ای نان. اما این‌جا هردانه‌ای که به زمین می‌اندازی سبز می‌شود و مردم کمتر دغدغه نان دارند. کنار همان دانه سبز شده می‌نشینند و فکر می‌کنند. فکرهایی بالاتر از فکر نان. فکر هنر، ادبیات، فلسفه، عرفان و عشق ....!

وی ادامه داد: به تبع آب و هوای گیلان، تاثیر دانه انداختن روی زمین به ما هم سرایت کرد. در نتیجه جسارت کردیم و فکرمان به طرف هنر حرکت کرد. این شد که سرزمین مادری از من کسی را ساخت که حالا می‌بینید. بشر هرکجا که فرود بیاید اول درباره نیاز‌های اولیه‌اش فکر می‌کند. غذایی برای خوردن، جایی برای خوابیدن و پنجره‌ای برای دیدن. وقتی همه این نیاز‌ها برطرف شود انسان فراغ بال بیشتری برای فکر کردن به مسائل دیگر را دارد. گیلان نه تنها این فرصت را به من، بلکه به همه مردم این خطه داد که هنرش پیشرو شهرهای دیگر کشور شد.

بقایی در خصوص تاثیرپذیری از عناصر بومی در آثارش اظهار کرد:: درست است که مولفه‌های بومی گیلان در کارم رهبر من بوده‌اند، اما شناخته شدن اثری مثل "دنیای شیرین دریا" به عنوان یک اثر بومی، تنها به علت گیلانی بودنم نبود. من اهل هرکجا که بودم وقتی که به گیلان می‌رفتم موظف بودم حداقل گیلانی نگاه کنم. موظف بودم در مورد آنجا کار کنم، تحقیق کنم و داشته‌هایشان را بشناسم. فرهنگ، اخلاق، ارتباط و عواطف قومی که در آنجا ساکن است برای هرکس که می‌خواهد کار بومی کند باید مهم باشد. درست است که گیلانی بودنم تعیین کننده نبود اما می‌شود گفت که پویایی‌ام را از همانجا دارم.

هنرمند مطرح کشور کلامش را با عبارتی شاعرانه به پایان برد: مهم نیست کجا باشیم. مهم این است هرکجا که باشیم آنجا را از خود بدانیم و چون از خود بدانیم لاجرم توانی بیش توانیم که عرضه بداریم. آنچه بایسته است آنجا را.

انتهای پیام/