به گزارش هنرآنلاین، ریشههای نمایش "بقال بازی" در میان خرده نمایشهایی است که پیرامون دعواهای میان ارباب و رعیت و استاد و شاگرد از دیرباز در میان ایرانیان رواج داشته و عمدتاً متکی بر کمدی لهجه و لوده بازی و درگیریهای فیزیکی بوده است.
رشد و تکامل این خرده نمایش سرانجام در دوران قاجار به نمایشی منجر شد که عوام آن را بقالبازی مینامیدند. نمایش که ظاهراً داستانی ساده داشت. این نمایش ماجرای بقالی را روایت می کند که گروهی رند و دغلباز به ترفندهای گوناگون سعی میکردند تا ظرف شیره یا ماست او را از چنگش درآورند.
بقال گاهی شاگردی نیز داشت که با او بگو و مگو میکرد اما این تنها ظاهر ماجرا بود. زیر رویه ظاهری این داستان ساده بسیاری از مشکلات جامعه از طریق ارائه تیپهای گوناگون اجتماعی توسط رندهای دغلباز برملا میشد. در تنها متن ثبت شده کاملی که از دوران ناصرالدینشاه قاجار در مورد این نمایش به جای مانده است و به قلم شخصی ناشناسی است که خود در هنگام اجرای یک گروه بقالبازی به سرپرستی کریم شیرهای دلقک معروف آن دوره برای شاه حضور داشته است، رندان حیلهگر با تغییر چهره و بازی در بازی ماجرای روستاییان از قحطی برگشته و ماست ندیده و گزمههایی رشوهبگیر را طی برخوردهای خود با بقال برملا میسازند و کوزه ماست بقال را به غارت میبرند.
این نمایش به قدری میان عوام و خواص طرفدار داشت که گفته میشود در هنگام سفر ناصرالدین شاه به اصفهان بقالبازان تنها کسانی بودند که توانستند مشکلات شهر را نزد شاه طرح نموده و از حقوق مردم دفاع نمایند.
نمایش بقالبازی اوج خود را در همین دوران تجربه نمود و تقریباً از اوایل دوران پهلوی دیگر نامی از آن به میان نیامد که این شاید به واسطهٔ اوج گرفتن شکل دیگری از نمایشهای شادیآوری ـ سیاه بازی در اواخر دوران قاجار بود. نمایشی که تقریباً تمامی تجارب تقلیدچیان در طول سالها را در دل خود جای داده بود.
انتهای پیام/