به گزارش خبرنگار هنرآنلاین، برای بررسی وضعیت اقتصادی تئاتر و راه های پیشرفت اقتصادی این هنر پای صحبت های سهراب سلیمی کارگردان و بازیگر تئاتر نشستیم که حاصل این گفت و گو را در این صفحه میخوانید.
شما در جایگاه یک هنرمند اقتصاد و اقتصاد تئاتر را چگونه ارزیابی می کنید؟
اقتصاد در تئاتر را نمی توان به صورت مجرد و به تنهایی در دل تئاتر جستجو کرد، اقتصاد تئاتر با اقصاد کلان در هر کشوری ارتباطی تنگاتنگ دارد. براساس تعاریفی که در اقتصاد کلان وجود دارد سایر گرایشات اقتصادی در درون این اقتصاد تعریف می شوند. آنچه در درون اقتصاد کلان وجود دارد یا دولتی یا خصوصی است. اقتصاد دولتی سیاست های تعریف شده و برگرفته از یک سازمان فکری با برنامه ریزی دولت را دارد. حال ممکن است دولت در تعیین سیاست گذاری های اقتصاد دولتی از کارشناسان خبره خارج از سیستم دولت نیز استفاده کند و گاهی ممکن است چنین بهره ای نبرد. برای پیشرفت اقتصاد در درون هر جامعه ای تنوع، دقت نظر و بررسی جوانب مختلف ضرورت دارد. البته در این زمینه تجربه نشان می دهد که فرآیند تلاش هایی که برای پیشرفت اقتصادی صورت می گیرد همواره یکسان نبوده، یعنی همزمان با تغییرات فرهنگی و اجتماعی شاهد تغییرات اقتصادی نیز هستیم و هرگز نمی توان اقتصاد را جزء جداگانه ای به حساب آورد. امکان ندارد فرهنگی را بدون پشتوانه اقتصادی بتوان مورد بررسی قرار داد. در اقتصاد تئاتر تنها اختصاص یک بودجه کافی نیست. اقتصاد تئاتر به تفکیک پایگاه های مختلفی بر می گردد که هر کدام می توانند بخشی از اقتصاد تئاتر را رقم بزنند.
این پایگاه ها کدامند و چه نقشی دارند؟
پایگاه های تئاتر در جامعه یا سخت افزاری است یا نرم افزاری. بخش سخت افزاری امکانات و جاهایی هستند که گروه های تئاتری با خیال راحت می توانند در آنها به تولید آثار تئاتری بپردازند. حال باید دید این پایگاه ها در سراسر کشور وجود دارند؟ آیا می توان به راحتی در این پایگاه ها به تولید آثار تئاتری براساس خواستگاه های اجتماعی پرداخت؟ بخشی عظیمی از پایگاه های سخت افزاری موجود در کشور در اختیار دولت است و همین مسئله موجب حذف شدن سرمایه های بخش خصوصی از اقتصاد تئاتر شده است.
گروه های تئاتری و حضورشان چه نقشی در اقتصاد تئاتر دارد؟
گروه های تئاتری در کشور به صورت حرفه ای به ثبت نرسیده اند، گروه های حرفه ای باید بودجه هایی را در اختیار داشته باشند تا به صورت مستقل فعالیت کنند. در واقع گروه هایی که هم اکنون در کشور ما فعالیت می کنند شامل روساخت های تئاتر کشور می شوند. در حالی که این مسائل جزء زیرساخت های تئاتر است و باید وضعیتی به وجود آید تا گروه های به صورت حرفه ای به فعالیت خود ادامه دهند. باید دید حمایت از طرف سازمان های دولتی و غیر دولتی به گروه ها برای تولید آثار فرهنگی چگونه انجام می شود. اعضای گروه های تئاتری برای ادامه فعالیت خود به امنیت شغلی در هنگام انجام کار و به بیمه بیکاری در زمان بی کاری نیاز دارند. بسیاری از گروه های تئاتری برای تولید یک اثر دور هم جمع شده اند و پس از پایان آن اثر هیچ ردپایی از آنها به جا نمانده، تنها دلیل این امر نیز ایراد در زیرساخت های تئاتر است.
نقش بخش خصوصی و سرمایه گذاری این بخش در تئاتر را چگونه می بینید؟
بخش خصوصی طیف وسیعی از جامعه را در زمینه های اقتصادی در بر می گیرد. حال باید دید این بخش وسیع از حمایت کنندگان، تولید کنندگان و سرمایه گذاران بخش خصوصی در تئاتر ما چه جایگاهی دارند. وقتی این جامعه بزرگ خصوصی را در بخش تولیدی تئاتر نداریم مطمئنا بر متولیانی تکیه میزنیم که تنها براساس سیاست های ثابت و خاصی تدوین گر مسائل اقتصادی هستند.
تفاوت میان اقتصاد تئاتر که یک فرهنگ است با اقتصاد در صنعت چیست؟
وقتی در بحث مسائل صنعتی می خواهیم اقتصاد را مورد بررسی قرار دهیم با تعریف های ثابتی روبه رو شده که همگی صنعتی هستند، اما در اقتصاد تئاتر با تعاریف و اندیشه های ظریفی مواجه هستیم که مربوط به بخش فرهنگ است و نمی توان آن را با اقتصاد بخش صنعت مقایسه کرد. یک کالای صنعتی گونه های مختلفی دارد که این گونه ها می توانند با تکیه بر تبلیغات بیشتر و با بالا بردن کیفیتشان در بازار فروش با هم به رقابت بپردازند. همین مسئله موجب تنوع و رونق در بازار کالاهای صنعتی می شود. اگر در لاستیک به عنوان یک کالای صنعتی تنوع مارک های مختلف وجود دارد آیا در تئاتر نیز این امکان وجود دارد که تنوع فکرهای مختلف در جامعه اقتصادی تئاتر نیز دیده شود؟ اگر چنین چیزی دیده شود آنگاه می توان امیدوار بود که اقتصاد تئاتر شکل درستی به خود بگیرد. حاصل این حرکت حضور طیف وسیعی از هنرمندان با تفکرهای مختلف در یک جریان فرهنگی است که این تنوع موجب رونق اقتصادی تئاتر و حضور مخاطبان گسترده و متنوع می شود.
برخی معتقدند که تئاتر همواره باید بر کمک های مالی دولت تکیه کند و این هنر هرگز نمی تواند به خودکفایی مالی برسد. این دیدگاه را قبول دارید.
متاسفانه چنین مسئله ای یک نقد نبوده، بلکه بیشتر یک گرایش دیکته ای است. در همه جای دنیا کالای تئاتر وجود دارد و کمک های تئاتری از سوی دولت، شهرداری و نهادهای فرهنگی انجام می شود که این کمک ها جزئی از فرهنگ است. البته این کمک های فرهنگی هرگز تاثیرگذاری در خط مشی فرهنگ و تئاتر نداشته است. بسیاری از تئاترهای بزرگ دنیا به راحتی می توانند از نظر مالی خود را تامین کنند اما این به معنای قطع کمک های دولتی به این گروه ها نیست و حتی با وجود درآمدهای بالا برای برخی گروه ها بزرگ تئاتری باز هم کمک های دولتی به این گروه ها تعلق می گیرد. حال بدون تکیه بر آنچه در بالا به آن اشاره شد و بدون تحقق واقعی هر کدام از مباحث فوق جایی برای اقتصاد تئاتر وجود ندارد و در مقابل در صورت تحقق این امور اقتصاد تئاتر با پیشرفت و گسترش همراه می شود.
گفت و گو: یاسر شیخی یگانه
انتهای پیام / 42